تولیدکننده ـ منتشرکننده پیام: فردی که در فضای رسانه‌ای هم پیام می‌سازد و هم آن را در اختیار دیگران قرار می‌دهد.

تولیدکننده-منتشرکننده پیام: سازنده‌ای که خودش، تریبون خودش است

از فرستنده و گیرنده جدا تا تولیدکننده-منتشرکننده یکپارچه

در مدل سنتی ارتباطات، مسیر مشخصی وجود داشت: یک فرستنده^۱ (مثل یک شبکه تلویزیونی) پیامی را تولید می‌کرد، سپس آن را از طریق یک کانال^۲ (مانند امواج تلویزیونی) به دست گیرنده^۳ (بیننده) می‌رساند. در این مدل، تولید و انتشار اغلب در کنترل نهادهای بزرگ و محدودی بود. اما انقلاب دیجیتال این زنجیره را دگرگون کرده است. امروز، یک نوجوان با یک تلفن هوشمند می‌تواند هم یک ویدیو بسازد (تولید)، هم آن را در اینستاگرام یا آپارات بارگذاری کند (انتشار)، و هم مخاطبانش را مدیریت نماید. این فرد یک تولیدکننده-منتشرکننده تمام‌عیار است.

این تغییر، نقش دریافت کننده را هم متحول کرده است. مخاطب دیگر منفعل نیست. او می‌تواند محتوا را تفسیر کند، روی آن نظر بگذارد، آن را به اشتراک بگذارد یا حتی با تولید پاسخ، خود به یک فرستنده جدید تبدیل شود.

انواع تولیدکننده-منتشرکننده در زندگی روزمره ما

این مفهوم انتزاعی نیست. شما هر روز با نمونه‌های متنوعی از آن روبه‌رو می‌شوید. برای درک بهتر، این نقش‌ها را می‌توان در یک دسته‌بندی ساده جای داد:

تولیدکننده-منتشرکننده شویم: یک پروژه عملی برای دانش‌آموزان

برای درک کامل این نقش، بهترین کار تجربه آن است. فرض کنید می‌خواهید توجه هم‌مدرسه‌ای‌های خود را به موضوع مصرف بهینه آب جلب کنید. یک تولیدکننده-منتشرکننده هوشمند مراحل زیر را طی می‌کند:

۱. برنامه‌ریزی و مخاطب‌شناسی: اول فکر می‌کنید هدف شما چیست؟ (آگاهی‌بخشی). مخاطب شما کیست؟ (دانش‌آموزان هم‌مدرسه‌ای). آنها چه رسانه‌هایی را بیشتر استفاده می‌کنند؟ (احتمالاً اینستاگرام یا شبکه‌های داخلی مدرسه).

۲. تولید پیام متناسب: پیام شما باید برای نوجوانان جذاب باشد. به جای یک متن طولانی، یک اینفوگرافیک رنگارنگ یا یک کلیپ کوتاه طنزآمیز از یک دانش‌آموز که موقع مسواک زدن شیر آب را باز می‌گذارد، می‌سازید. این کار رمزگذاری^۴ پیام شماست.

۳. انتخاب کانال انتشار: حالا باید تصمیم بگیرید این محتوا را کجا منتشر کنید. ممکن است آن را در کانال تلگرامی یا صفحه اینستاگرام مدرسه بارگذاری کنید. شما اینجا هم تولیدکننده اید هم ناشر.

۴. تحلیل بازخورد و تعامل: پس از انتشار، نظرات و لایک‌ها را می‌بینید. شاید بعضی سوال بپرسند. شما پاسخ می‌دهید. این بازخورد^۵ به شما نشان می‌دهد پیامتان چقدر مؤثر بوده و چگونه باید آن را بهبود دهید.

چرا باید هوشمندانه با پیام این افراد برخورد کنیم؟

همه تولیدکننده-منتشرکننده‌ها مانند مثال پروژه مدرسه، هدفی معصومانه ندارند. یکی از بزرگترین چالش‌های امروز، پدیده اطلاعات نادرست^۶ و اخبار جعلی است که اغلب توسط همین تولیدکننده-ناشران منتشر می‌شوند. آنها از این قدرت دوگانه سوء استفاده می‌کنند. برای مثال، یک گروه با انگیزه سیاسی ممکن است یک وبسایت خبری به ظاهر معتبر راه بیندازد (خود را به عنوان رسانه معرفی کند) و سپس تنها اخبار و تحلیل‌های جانبدارانه و غیرواقعی خود را در آن منتشر کند تا افکار عمومی را تحت تأثیر قرار دهد.

اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم

پاورقی

۱. فرستنده (Sender): شخص یا نهادی که پیام را طراحی و تولید می‌کند.
۲. کانال (Channel): ابزار یا مسیر انتقال پیام.
۳. گیرنده (Receiver): مخاطب یا دریافت کننده پیام.
۴. رمزگذاری (Encoding): فرآیند تبدیل ایده به نشانه‌ها و نمادهایی (مانند کلمات، تصویر) که قابل انتقال باشد.
۵. بازخورد (Feedback): پاسخ گیرنده به پیام، که به فرستنده نشان می‌دهد پیام چگونه دریافت شده است.
۶. اطلاعات نادرست (Disinformation): اطلاعات غلطی که به طور عمدی با قصد فریب تولید و منتشر می‌شود.
۷. مخاطب فعال (Active Audience): مخاطبی که پیام‌های رسانه‌ای را به صورت خودآگاه تحلیل و نقد می‌کند و آن را بی‌چون و چرا نمی‌پذیرد.