گزینشگری رسانهای: هنر انتخاب هوشمندانه
چهار ستون اصلی گزینشگری رسانهای
برای تبدیل شدن به یک گزینشگر حرفهای رسانه، باید روی چهار مهارت اصلی کار کنید. این مهارتها مانند فیلترهایی عمل میکنند که ورودیهای رسانهای شما را پالایش میکنند.
| ستون | تعریف | مثال ملموس |
|---|---|---|
| آگاهی از هدف | داشتن دلیل مشخص برای استفاده از یک رسانه. آیا برای سرگرمی، یادگیری، اخبار یا ارتباط اجتماعی به آن مراجعه میکنید؟ | ورود به اینستاگرام با هدف مشخص: دیدن عکسهای دوستتان به مدت 10 دقیقه، نه گشتوگذار بیهدف برای ساعات طولانی. |
| ارزیابی انتقادی | پرسش کردن از محتوا: منبع این مطلب چیست؟ آیا biased2 است؟ آیا اطلاعات کامل است؟ | دیدن یک ویدیوی علمی در آپارات و بررسی نظرات کارشناسان یا جستجوی نام گوینده برای اطمینان از صلاحیت او. |
| مدیریت زمان و توجه | تعیین محدودیت زمانی و جلوگیری از غرق شدن در دریای بیپایان محتوا. | استفاده از قابلیت «یادآور زمان گذرانی» در گوشی یا تماشای تنها یک قسمت از سریال در شب، نه کل فصل! |
| کنترل فعال | پاک کردن، آنفالو کردن و مسدود کردن صفحاتی که محتوای بیفایده، نادرست یا آزاردهنده منتشر میکنند. | حذف یک کانال تلگرامی که فقط شایعهپراکنی میکند یا لغو دنبال کردن پیجی که همیشه باعث حس مقایسه و نارضایتی در شما میشود. |
الگوریتمها در مقابل ارادهٔ شما: بازی را ببرید
حتماً برایتان پیش آمده که در یوتیوب یا اینستاگرام، ویدیویی را تماشا کردهاید و بعد از آن، دهها ویدیوی مشابه به شما پیشنهاد شده است. این کار الگوریتم3 است. الگوریتمها مانند یک فروشندهٔ بسیار زرنگ عمل میکنند که سعی میکند شما را بیشتر و بیشتر در فروشگاه نگه دارد. فرمول سادهٔ آنها این است:
هرچه بیشتر بمانید، تبلیغات بیشتری میبینید و برای آنها پول بیشتری میسازید. یک گزینشگر هوشمند، الگوریتم را به خدمت میگیرد، نه برعکس. چگونه؟ با «آموزش» الگوریتم. اگر به جای کلیک روی ویدیوهای کلیشهای و جنجالی، فقط ویدیوهای آموزشی، مستندهای علمی یا محتوای سازنده را جستجو، تماشا و لایک کنید، الگوریتم به مرور زمان محتوای مشابه و مفیدتری به شما پیشنهاد میدهد. شما دارید سلیقهٔ دیجیتال خود را شکل میدهید.
کارگاه عملی: برنامهٔ یک هفتهای گزینشگری
بیایید این مفاهیم را در قالب یک برنامهٔ سادهٔ یک هفتهای اجرا کنیم. هدف این است که کنترل را به دست بگیرید.
| روز | کار عملی | نتیجهٔ مورد انتظار |
|---|---|---|
| شنبه | حذف 3 اپلیکیشن کماستفاده از گوشی و غیرفعال کردن نوتیفیکیشن4 همهٔ شبکههای اجتماعی. | حواسپرتی کمتر |
| یکشنبه | اختصاص 30 دقیقه قبل از خواب به خواندن کتاب (کاغذی یا الکترونیکی) به جای چرخیدن در شبکهها. | خواب بهتر |
| دوشنبه | بررسی لیست دنبالشدهها در یک شبکه اجتماعی و آنفالو کردن حداقل 10 حساب که دیگر برای شما مفید یا جذاب نیستند. | تغذیهٔ رسانهای پاکتر |
| سهشنبه | قبل از اشتراکگذاری هر خبری، در یک موتور جستجو عنوان آن را + کلمه «شایعه» جستجو کنید. | کاهش اشتراک شایعه |
| چهارشنبه تا جمعه | رعایت قانون 20-20-20: بعد از هر 20 دقیقه نگاه به صفحه نمایش، به جسمی در 20 قدمی (6 متر) به مدت 20 ثانیه نگاه کنید. | سلامت چشم |
پرسشهای رایج و اشتباهات معمول
پاسخ: مشکل اصلی «بیهدف» بودن است. وقتی هدف مشخص نباشد، زمان به راحتی و بدون اینکه متوجه شوید، هدر میرود. مثل این است که بدون لیست خرید به فروشگاه بزرگ بروید؛ هم چیزهای بیفایده میخرید، هم زمان و پول بیشتری خرج میکنید. میتوانید برای سرگرمی هم بروید، اما با یک محدودیت زمانی مشخص، مثلاً 15 دقیقه.
پاسخ: نیازی به بدبینی مطلق نیست. کافی است روش «مقایسهٔ منابع» را یاد بگیرید. وقتی خبر مهمی را میبینید، آن را در سه منبع معتبر و متفاوت جستجو کنید. مثلاً همزمان خبر را در یک خبرگزاری داخلی معتبر، یک رسانهٔ خارجی معتبر (با رعایت فیلترشکن قانونی اگر لازم است) و کانال یک روزنامهنگار شناخته شده ببینید. نقاط مشترک گزارشها، معمولاً به حقیقت نزدیکتر است.
پاسخ: گزینشگری فقط دربارهٔ کمیت نیست، دربارهٔ کیفیت هم هست. حتی اگر روزی فقط 30 دقیقه با رسانه سروکار دارید، آیا این نیم ساعت را با محتوای مفید، شاد و سازنده پر کردهاید یا با اخبار منفی، مقایسهٔ خود با دیگران و شایعات؟ همین نیم ساعت میتواند تأثیر بزرگی بر روحیه و دانش شما بگذارد.
پاورقی
1گزینشگری رسانهای (Media Selectivity): توانایی آگاهانه و فعال در انتخاب رسانهها، پلتفرمها و محتوای مصرفی بر اساس اهداف و ارزشهای شخصی.
2دارای سوگیری (Biased): به محتوایی گفته میشود که به نفع یک طرف، گروه یا دیدگاه خاصی بوده و تمام واقعیت را منصفانه ارائه نمیدهد.
3الگوریتم (Algorithm): مجموعهای از دستورالعملهای از پیش تعریف شده که در پلتفرمهای دیجیتال برای شخصیسازی و اولویتبندی محتوا برای هر کاربر استفاده میشود.
4نوتیفیکیشن (Notification): پیامها یا هشدارهای کوچکی که توسط اپلیکیشنها روی صفحهٔ تلفن همراه یا رایانه نمایش داده میشوند تا کاربر را از رویداد جدیدی مطلع کنند.
