تازگی: ارائه نوآوری و محصول جدیدی که قبلاً وجود نداشته است
نوآوری چیست و چرا مانند یک ابرقدرت است؟
تصور کنید یک وسیلهای داشته باشید که بتواند هوای آلوده را بگیرد و هوای تمیز بیرون بدهد. یا یک کیف که بتواند کتابهای سنگین شما را بخواند و با شما صحبت کند. اینها مثالهایی از نوآوری هستند. نوآوری یعنی خلق چیزی جدید و مفید که قبلاً وجود نداشته یا روش انجام کاری را به کلی تغییر میدهد. نوآوری فقط به اختراع وسایل پیچیده محدود نمیشود؛ حتی یک روش جدید برای مرتب کردن کمد لباسها هم میتواند یک نوآوری کوچک باشد.
نوآوری مانند یک ابرقدرت است چون میتواند مشکلات بزرگ را حل کند، زندگی را راحتتر کند و به جامعه سود برساند. برای مثال، اختراع چرخ یکی از بزرگترین نوآوریهای تاریخ بود که جابهجایی را متحول کرد. یا نوآوری در تولید واکسنها، جان میلیونها نفر را نجات داده است.
سفر یک محصول جدید: از ذهن تا قفسه فروشگاه
ساخت یک محصول جدید شبیه به یک سفر پرماجراست. این سفر مراحل مشخصی دارد که درک آن برای هر مخترع جوانی ضروری است.
| مرحله | نام | کار اصلی | مثال (ساخت خودکار هوشمند) |
|---|---|---|---|
| 1 | ایدهپردازی و تحقیق | شناسایی مشکل و پیدا کردن ایدههای راهحل | مشکل: خودکارها گم میشوند. ایده: خودکاری که با صدای سوت پیدا شود. |
| 2 | طراحی و نمونه اولیه | ساخت یک مدل ساده و آزمایشی (نمونه اولیه) | ساخت یک خودکار معمولی با یک حسگر صدا و چراغ کوچک LED داخل آن. |
| 3 | آزمون و بهبود | آزمایش نمونه، پیدا کردن نقاط ضعف و رفع آنها | آزمایش: آیا چراغ در daylight دیده میشود؟ بهبود: استفاده از چراغ چشمکزن قویتر. |
| 4 | تولید انبوه | ساخت تعداد زیاد محصول نهایی در کارخانه | ساخت 10,000 عدد خودکار هوشمند با کیفیت یکسان. |
| 5 | عرضه به بازار | تبلیغات، فروش و رساندن محصول به دست مشتری | فروش خودکار در فروشگاههای لوازم التحریر و سایتهای اینترنتی. |
خلاقیت و فناوری: دو بال پرواز نوآوری
برای پرواز در آسمان نوآوری، به دو بال نیاز داریم: خلاقیت (بال راست) و فناوری۱ (بال چپ). خلاقیت همان توانایی دیدن چیزها به روشی جدید و غیرمعمول است. مثلاً دیدن یک موز به عنوان یک تلفن! این تفکر جانبی۲ پایهای برای ایدههای نو است.
فناوری، ابزار و دانش علمی است که ایدههای خلاقانه را به واقعیت تبدیل میکند. برای مثال، ایده داشتن یک کتابخانه در جیب (خلاقیت) با پیشرفت فناوری تراشههای کامپیوتری و نمایشگرهای لمسی (فناوری) به شکل کتابخوانهای الکترونیکی و تبلتها محقق شد.
یک مثال علمی ساده: ساخت پانسمان هوشمند. مشکل: چگونه بفهمیم زخم زیر پانسمان عفونت کرده بدون اینکه آن را باز کنیم؟ ایده خلاقانه: پانسمانی که در صورت عفونت تغییر رنگ دهد. فناوری: استفاده از یک رنگدانه۳ حساس به $pH$ (میزان اسیدیته). باکتریهای عفونی $pH$ محیط را تغییر میدهند و باعث تغییر رنگ رنگدانه میشوند. این نوآوری ترکیب هوشمندانهای از زیستشناسی، شیمی و طراحی است.
نوآوری در عمل: چطور یک اسباببازی جدید دنیا را فتح میکند؟
بیایید یک مثال عملی از عرضه یک محصول جدید را قدم به قدم دنبال کنیم: تولید یک اسباببازی محبوب مثل اسلایم۴ مغناطیسی.
گام اول، شناسایی فرصت: کودکان به مواد لمسی و عجیب علاقه دارند. اسلایم معمولی محبوب است اما اضافه کردن خاصیت آهنربایی میتواند آن را جذابتر کند.
گام دوم، طراحی فرمول: شیمیدانان باید مواد اولیه اسلایم (چسب، بوراکس۵) را با برادههای بسیار ریز آهن (پودر آهن) ترکیب کنند. نسبت مواد باید دقیق باشد تا هم خاصیت کشسانی حفظ شود و هم به آهنربا جواب دهد. این فرمول میتواند به صورت زیر سادهسازی شود:
گام سوم، ایمنی و آزمایش: اطمینان حاصل میشود که پودر آهن پوشش مناسبی دارد تا زنگ نزند و برای کودکان بیخطر باشد. نمونهها توسط گروهی از کودکان آزمایش میشوند تا از جذابیت و دوام آن مطمئن شوند.
گام چهارم، بستهبندی و عرضه: اسلایم در ظرفی دربدار به همراه یک آهنربای کوچک قوی بستهبندی میشود. یک نام جذاب برای آن انتخاب و با کمک اینفلوئنسرهای کودک تبلیغ میشود. به این ترتیب، یک محصول جدید که قبلاً وجود نداشته، وارد بازار میشود و طرفداران زیادی پیدا میکند.
انواع نوآوری: از انقلابی تا تکاملی
همه نوآوریها یکسان نیستند. برخی دنیا را زیر و رو میکنند و برخی قدمهای کوچک و پیوسته برای بهبود چیزی که هست برمیدارند.
| نوع نوآوری | توضیح | مثال تاریخی | وضعیت |
|---|---|---|---|
| نوآوری انقلابی۶ | ایجاد بازار و نیاز کاملاً جدید. محصولی که قبلاً مشابهی نداشته. | اولین تلفن (گراهام بل)، اولین هواپیما (رایتبرها) | نادر |
| نوآوری تکاملی۷ | بهبود تدریجی و افزودن ویژگیهای جدید به محصولات موجود. | اضافه شدن دوربین به تلفن همراه، افزایش سرعت پردازندههای کامپیوتر | شایع |
| نوآوری در مدل کسبوکار | تغییر روش فروش یا ارائه خدمات، نه خود محصول. | فروش اشتراک نرمافزار به جای خرید دائمی، تاکسیهای اینترنتی | شایع |
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
پاسخ: خیر. برای اینکه یک ایده، نوآوری تلقی شود، علاوه بر جدید بودن باید مفید و قابل اجرا هم باشد. ایدهای که غیرعملی است یا مشکلی را حل نمیکند، فقط یک ایده خلاقانه است، نه یک نوآوری.
پاسخ: اغلب، ترس از شکست بزرگترین مانع است. بسیاری از افراد به دلیل این ترس، ایده خود را آزمایش نمیکنند. در حالی که شکست بخشی طبیعی از فرآیند نوآوری است و هر شکست درسهای ارزشمندی برای موفقیت نهایی به همراه دارد. توماس ادیسون قبل از ساخت لامپ مناسب، هزاران ماده را آزمایش کرد که نتیجهبخش نبودند.
پاسخ: اصلاً اینطور نیست. نوآوری میتواند از هرکسی و در هر زمینهای سرچشمه بگیرد. یک دانشآموز میتواند با ایده یک اپلیکیشن ساده برای مدیریت تکالیف مدرسه نوآوری کند. یک آشپز میتواند با ترکیب جدیدی از مواد غذایی یک طعم نو ایجاد کند. مشاهده دقیق مشکلات روزمره و جرأت امتحان کردن راهحلهای جدید، کلید اصلی است.
پاورقی
۱ فناوری (Technology): دانش کاربردی برای ساخت ابزار، دستگاهها و سیستمها به منظور حل مشکلات.
۲ تفکر جانبی (Lateral Thinking): روشی برای حل مسئله با استفاده از استدلال غیرمستقیم و خلاق.
۳ رنگدانه (Pigment): مادهای که با جذب و بازتاب نور، رنگ ایجاد میکند.
۴ اسلایم (Slime): یک اسباببازی خمیری و ژلهای.
۵ بوراکس (Borax): یک ماده شیمیایی (سدیم تترابورات) که در ساخت اسلایم به عنوان فعالسنده عمل میکند.
۶ نوآوری انقلابی (Disruptive Innovation).
۷ نوآوری تکاملی (Incremental Innovation).
۸ Curiosity: کنجکاوی.
