زمان پخش: کلید طلایی جلب توجه مخاطب
زمان پخش چطور بر مخاطب اثر میگذارد؟
فرض کنید معلمتان یک تکلیف مهم را دقیقاً ده دقیقه قبل از زنگ تفریح اعلام کند. احتمال اینکه بسیاری از دانشآموزان حواسشان پرت شود و جزئیات را از دست بدهند، بسیار بالاست. در رسانه نیز دقیقاً همین قاعده حاکم است. انتخاب زمان پخش، مانند انتخاب لحظهای مناسب برای صحبت کردن است. اگر در زمان نامناسبی حرف بزنید، حتی اگر حرفتان بسیار مهم باشد، کسی به آن گوش نمیدهد.
به زبان ساده، «زمان پخش»[1] به بازهای زمانی اشاره دارد که یک پیام (مثل یک برنامه تلویزیونی، آگهی بازرگانی یا پست در شبکه اجتماعی) در معرض دید مخاطب قرار میگیرد. این زمان بر دو چیز تأثیر مستقیم دارد:
- تعداد مخاطبان: چه تعداد از مردم در آن زمان خاص به دستگاه (تلویزیون، موبایل و ...) دسترسی دارند و مشغول تماشا هستند؟
- نوع مخاطبان: در آن ساعت مشخص، چه کسانی بیشتر پای رسانه هستند؟ دانشآموزان، شاغلین، خانوادهها یا بازنشستگان؟
برای مثال، پخش یک کارتون جذاب در ساعت 10 صبح یک روز کاری، مخاطب چندانی ندارد چون کودکان در مدرسه هستند. اما اگر همین کارتون عصرها بعد از پایان مدرسه پخش شود، موفقیت بسیار بیشتری کسب خواهد کرد.
| بازه زمانی پخش | مخاطب غالب در این بازه | نوع محتوای مناسب | مثال ملموس |
|---|---|---|---|
| صبح زود (6 تا 8) | شاغلین قبل از رفتن به کار، والدین | اخبار فشرده، آب و هوا، ترافیک | خبر صبحگاهی رادیو هنگام آماده شدن برای مدرسه |
| عصر (16 تا 18) | کودکان و نوجوانان پس از مدرسه | کارتون، سریال نوجوانانه، برنامههای ورزشی | پخش کارتون مورد علاقه درست بعد از بازگشت به خانه |
| اول شب (20 تا 22:30) | کل خانواده پس از صرف شام | سریالهای پرطرفدار، برنامههای تفریحی خانوادگی، فیلم سینمایی | سریال محبوبی که همه اعضای خانواده دور هم میبینند |
| پاسی از شب (23 به بعد) | جوانان و بزرگسالان | برنامههای تحلیلی، گفتگوهای عمیق، فیلمهای خاص | بحثهای کارشناسی سیاسی یا فرهنگی که برای بزرگترها جالب است |
اهمیت شناخت مخاطب و ایجاد عادت تماشا
یک تهیهکننده موفق تلویزیونی قبل از ساخت برنامه، ابتدا از خود میپرسد: «این برنامه را برای چه کسی میسازم؟». این کار مخاطبشناسی[2] نام دارد. شناخت دقیق سن، علایق، دغدغهها و برنامه روزانه مخاطب هدف، اولین قدم برای انتخاب زمان پخش مناسب است .
وقتی زمان پخشِ یک برنامه ثابت و منظم باشد، یک اتفاق جادویی رخ میدهد: عادتسازی[3]. مغز ما عاشق الگوها و پیشبینی است. اگر بدانیم هر شنبه شب سر ساعت 21 یک برنامه سرگرمکننده پخش میشود، به مرور زمان، تماشای آن به یک عادت هفتگی تبدیل میشود. این وفاداری، ارزشمندترین دارایی برای یک شبکه تلویزیونی است . برعکس، اگر زمان پخش برنامهها مدام تغییر کند یا برنامههای ثابت شبکه بدون اطلاع قبلی حذف شوند، این عادت و اعتماد مخاطب شکسته میشود و او به سمت رسانههای دیگر میرود .
رقابت سخت: تلویزیون در برابر دنیای دیجیتال
امروزه انتخاب زمان پخش فقط به رقابت بین شبکههای تلویزیونی محدود نمیشود. بزرگترین رقیب، پلتفرمهای دیجیتال و رسانههای نوین[4] مانند نماوا، فیلیمو، شبکههای اجتماعی و یوتیوب هستند . این رسانهها یک برتری بزرگ دارند: زمان پخش را به دست خود مخاطب میسپارند (تماشا در هر زمان).
در چنین شرایطی، اگر یک شبکه تلویزیونی زمان پخش نامناسبی را برای برنامههای خاص خود انتخاب کند، مخاطب به راحتی به سراغ گزینههای انعطافپذیرتر میرود. برای مثال، اگر دانشآموزی بخواهد مستندی درباره حیوانات ببیند و شبکه مربوطه آن را دیروقت پخش کند، او ترجیح میدهد در ساعات بعدازظهر با گوشی همراهش، همان مستند را در یک پلتفرم آنلاین تماشا کند.
بنابراین، شبکههای تلویزیونی امروزه باید بیش از گذشته در انتخاب زمان پخش دقت کنند. یکی از راهکارها، تخصصیتر شدن شبکهها است . وقتی مخاطب بداند شبکه آموزش مختص برنامههای علمی و درسی است و این برنامهها در ساعتهای بعدازظهر (وقت مطالعه) پخش میشوند، به آن مراجعه میکند. اما اگر همین شبکه ناگهان در زمان ثابت برنامههای علمی خود، یک ویژهبرنامه تفریحی پخش کند، این اعتماد و عادت را از بین میبرد .
یک اشتباه رایج و نمونهای از یک انتخاب هوشمندانه
بیایید با یک مثال واقعی از زندگی خودتان این مفهوم را بررسی کنید. فرض کنید یک کانال آموزشی در اینستاگرام دارید که ریاضیات را به زبان ساده آموزش میدهد.
انتخاب نادرست: انتشار ویدیوی جدید در ساعت 2 بعدازظهر روز چهارشنبه. در این زمان، بیشتر دانشآموزان در مدرسه هستند یا در حال استراحت پس از ناهار و احتمال دیدن ویدیو بسیار کم است.
انتخاب هوشمندانه: انتشار همان ویدیو در ساعت 18 عصرِ پنجشنبه. چرا؟ زیرا:
- مدرسه تعطیل است.
- بسیاری از دانشآموزان در این وقت برای استراحت و گشتوگذار در فضای مجازی سرگرم هستند.
- اگر محتوای شما جذاب باشد، ممکن است آن را برای دوستانشان نیز بفرستند.
این یک نمونه کوچک از تأثیر شگفتانگیز زمانبندی است. شبکههای بزرگ نیز از همین منطق پیروی میکنند. به عنوان مثال، یک شبکه موفق جهانی، مستندی درباره زندگی دریایی را عصرهای جمعه پخش میکند، زمانی که خانوادهها دور هم جمع هستند و به دنبال برنامهای آموزنده و جذاب میگردند .
پرسشهای مهم درباره زمان پخش
پاسخ: خیر، همیشه اینطور نیست. ساعات پرتماشاگر (مثلاً اول شب) گرچه بیشترین تعداد بیننده را دارد، اما شلوغترین زمان از نظر رقابت تبلیغاتی و برنامههای دیگر نیز هست. گاهی پخش یک برنامه تخصصی (مثلاً برای دانشجویان) در ساعاتی که رقابت کمتر است اما مخاطب هدف در دسترس است (مثلاً آخر شب)، نتیجه بهتری دارد. کلید موفقیت، هماهنگی بین مخاطب هدف و زمان هدف است.
پاسخ: اهمیت آن کاهش یافته اما از بین نرفته است. برای رویدادهای زنده (مثل مسابقات ورزشی، مناظرهها، کنسرتهای زنده) و برنامههایی که هدفشان ایجاد حس همزمانی و مشارکت جمعی است، زمان پخش همچنان حیاتی است. همچنین، پخش اولیه در یک زمان مناسب، میتواند سرعت و دامنه انتشار محتوا در فضای مجازی را افزایش دهد.
پاورقی
[1] زمان پخش (Broadcasting Time): بازهای زمانی که یک محتوای رسانهای برای مخاطب ارسال میشود.
[2] مخاطبشناسی (Audience Analysis): فرآیند شناخت ویژگیهای جمعیتی، علایق و رفتار مخاطب هدف یک محتوا .
[3] عادتسازی (Habit Formation): ایجاد یک رفتار تکرارشونده در مخاطب از طریق ارائه منظم محتوا در زمان ثابت.
[4] رسانههای نوین (New Media): رسانههای دیجیتال و تعاملی مبتنی بر فناوریهای جدید مانند اینترنت و شبکههای اجتماعی .
