کلید برق: فرماندهٔ کوچک جریان الکتریکی
کلید برق چگونه کار میکند؟
وقتی کلید چراغ اتاقتان را فشار میدهید، در واقع یک پل کوچک را برقرار یا قطع میکنید. داخل هر کلید، قطعات فلزی کوچکی به نام کنتاکت[4] یا پلاتین وجود دارد. در حالت عادی، این قطعات یا به هم وصل هستند (مدار بسته و چراغ روشن) یا از هم جدا هستند (مدار باز و چراغ خاموش). با فشار دادن کلید، یک مکانیزم ساده، کنتاکتهای متحرک را جابهجا کرده و وضعیت مدار را تغییر میدهد. کلیدها از طریق نقاط اتصالی به نام ترمینال[4] به سیمهای مدار خانه متصل میشوند. تمام این قطعات داخل یک قاب عایق و ایمن قرار گرفتهاند که هم از تماس اتفاقی با برق جلوگیری میکند و هم اجزا را در کنار هم نگه میدارد.
انواع کلیدهای برق در خانه و مدرسه
کلیدهای برق را میتوان بر اساس کاری که انجام میدهند و جایی که استفاده میشوند، دستهبندی کرد. در جدول زیر با چند نوع از پرکاربردترین آنها آشنا میشویم.
| نوع کلید | توضیح و کاربرد | مثال ملموس |
|---|---|---|
| کلید تکپل | سادهترین نوع کلید. فقط یک مدار را قطع یا وصل میکند (یک ورودی، یک خروجی). | کلید روشن/خاموش یک چراغ مطالعه یا آباژور. |
| کلید دوپل | مانند دو کلید تکپل در یک قاب است. میتواند دو وسیله یا دو لامپ را جداگانه کنترل کند. | کلیدی روی دیوار که هم چراغ لوستر و هم چراغ های حاشیه سقف اتاق پذیرایی را روشن میکند. |
| کلید تبدیل | برای کنترل یک وسیله (مثلاً یک لامپ) از دو نقطهٔ مختلف استفاده میشود. | چراغ راهپله که هم در طبقهٔ اول و هم در طبقهٔ دوم کلید جداگانه دارد. |
| کلید دکمهفشاری | اتصال را فقط در مدت زمان فشار دادن دکمه حفظ میکند. با رها کردن، مدار قطع میشود. | زنگ در منزل یا دکمهٔ روشن کردن سشوار که باید نگه داشته شود. |
| کلید دیمر (تاریککننده) | به جای خاموش و روشن کردن، شدت نور لامپ را کم و زیاد میکند (معمولاً به صورت چرخشی یا اهرمی). | کلید تنظیم نور بعضی از چراغ خوابها یا نورپردزی سالن. |
کلیدهای هوشمند: تکنولوژی به کمک میآید
با پیشرفت تکنولوژی، کلیدها نیز هوشمند شدهاند. این کلیدها علاوه بر قطع و وصل ساده، امکانات جالبی دارند:
• کلیدهای لمسی: به جای فشار دادن، با لمس یک صفحهٔ حساس فعال میشوند و ظاهری بسیار مدرن دارند.
• کلیدهای با سنسور حرکتی: این کلیدها دارای حسگرهایی هستند که حرکت را تشخیص میدهند. وقتی کسی وارد راهرو یا اتاق میشود، چراغ را به طور خودکار روشن و پس از خروج، خاموش میکنند. این کار در مصرف انرژی صرفهجویی زیادی میکند.
• کلیدهای تایمردار: میتوان روی آنها زمان مشخصی را تنظیم کرد تا چراغ پس از مدتی به طور خودکار خاموش شود. استفاده از این کلیدها برای چراغهای راهپله یا حیاط بسیار مناسب است.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
پاسخ: خیر. این کار بسیار خطرناک است. آب رسانای جریان برق است و امکان برقگرفتگی را به شدت افزایش میدهد. همیشه باید دستهایتان کاملاً خشک باشد.
پاسخ: این نشانهٔ خطرناکی است و احتمالاً مشکلی در اتصالات داخلی یا مدار وجود دارد. به هیچ وجه از آن استفاده نکنید. موضوع را فوراً به یک بزرگتر یا برقکار خبره اطلاع دهید تا مشکل را بررسی کند.
پاسخ: کلید تکپل فقط یک خروجی دارد و یک وسیله را کنترل میکند (مثلاً یک لامپ). کلید دوپل دو خروجی مجزا دارد و میتواند دو وسیله (مثلاً دو لامپ یا یک لامپ و یک پنکه) را به طور مستقل از یکدیگر روشن و خاموش کند. روی کلید دوپل معمولاً دو دکمه یا یک اهرم دو طرفه وجود دارد.
پاورقی
1کلید برق (Electric Switch): وسیلهای برای قطع و وصل جریان الکتریکی در یک مدار.
2قطع و وصل (Make/Break): عمل برقراری یا جداسازی اتصال الکتریکی در یک مدار.
3کنتاکت (Contact): قطعات فلزی داخل کلید که با تماس یا جدایی از هم، مسیر جریان را میبندند یا میشکنند.
4ترمینال (Terminal): نقطهٔ اتصال سیمهای بیرونی به قطعات داخلی کلید.
5دیمر (Dimmer): نوعی کلید که با کاهش یا افزایش میزان توان تحویلی به لامپ، شدت نور آن را تنظیم میکند.
