بیماری فشار خون چیست؟
فشار خون چگونه کار میکند؟
بدن انسان مانند یک شهر بزرگ است که رگهای خونی، خیابانهای آن و قلب، پمپ بزرگی است که خون را به همهٔ قسمتهای بدن میفرستد. خون، اکسیژن و مواد غذایی را به سلولها میرساند. وقتی قلب میتپد، خون را با فشار به داخل رگها میفرستد. این نیرو را فشار خون2 مینامند.
برای درک بهتر، تصور کنید در حال آبپاشی به باغچه هستید. اگر شلنگ آب را با انگشت خود کمی فشار دهید، آب با سرعت و قدرت بیشتری خارج میشود. در بدن ما نیز اگر رگها باریک یا سفت شوند، فشار خون افزایش مییابد.
اعداد فشار خون به ما چه میگویند؟
وقتی پزشک یا پرستار فشار شما را اندازه میگیرد، دو عدد به شما میگویند، مثلاً 120/80. این اعداد بسیار مهم هستند.
| دستهبندی | عدد سیستولیک (بالایی) | عدد دیاستولیک (پایینی) | وضعیت |
|---|---|---|---|
| طبیعی | کمتر از 120 | و کمتر از 80 | سالم |
| افزایش یافته | 120-129 | و کمتر از 80 | هشدار |
| فشار خون بالا مرحله ۱ | 130-139 | یا 80-89 | خطر |
| فشار خون بالا مرحله ۲ | 140 یا بیشتر | یا 90 یا بیشتر | خطر بالا |
چه عواملی باعث فشار خون بالا میشوند؟
دلایل مختلفی میتوانند باعث شوند فشار خون بالا برود. برخی از این دلایل مربوط به سبک زندگی ما هستند و برخی دیگر ممکن است ارثی یا مربوط به بیماریهای دیگر باشند.
مهمترین عوامل:
- خوردن نمک زیاد: نمک باعث میشود بدن آب بیشتری نگه دارد و این حجم اضافی خون، فشار بیشتری به رگها وارد میکند.
- کمتحرکی: وقتی ورزش نمیکنیم، قلبمان ضعیفتر میشود و برای پمپاژ خون باید بیشتر کار کند.
- اضافه وزن: در این حالت، قلب باید برای رساندن خون به همهٔ بدن سختتر کار کند.
- استرس: استرس و نگرانی میتوانند به طور موقت فشار خون را افزایش دهند.
- سیگار کشیدن: مواد شیمیایی موجود در سیگار به دیوارهٔ رگها آسیب میزنند و آنها را باریک میکنند.
یک آزمایش کوچک و عملی
برای درک فشار خون، یک بادکنک را بردار و آن را باد کن. حالا با دو دستت، وسط بادکنک را فشار بده. میبینی که هر چه بیشتر فشار بدهی، هوا در داخل بادکنک فشردهتر میشود و به دیوارههای آن فشار بیشتری وارد میکند. اگر خیلی فشار بدهی، ممکن است بادکنک بتركد! رگهای بدن ما نیز در مقابل فشار خون بالا، به تدریج آسیب میبینند.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
یکی از بزرگترین اشتباهات این است که فکر کنیم فشار خون حتماً علائمی مانند سردرد دارد. در بسیاری از موارد، فشار خون بالا هیچ علامت واضحی ندارد و فرد سالها بدون آن که بداند به این بیماری مبتلاست، زندگی میکند. به همین دلیل است که به آن «قاتل خاموش» میگویند. تنها راه مطمئن، اندازهگیری منظم است.
بله، اگرچه این بیماری در بزرگسالان شایعتر است، اما کودکان، بهویژه آنهایی که چاق هستند یا ورزش نمیکنند، نیز ممکن است به فشار خون بالا مبتلا شوند. تشویق کودکان به فعالیت بدنی و خوردن غذاهای سالم بسیار مهم است.
اگر فشار خون بالا کنترل نشود، میتواند در طول زمان به رگها، قلب، کلیهها و حتی چشمها آسیب برساند و باعث بروز مشکلات جدی مانند سکتهٔ قلبی یا مغزی شود. خوشبختانه با تشخیص بهموقع و تغییر سبک زندگی، میتوان آن را کنترل کرد.
پاورقی
1قاتل خاموش (Silent Killer): به بیماریهایی گفته میشود که علائم واضحی ندارند اما به تدریج به بدن آسیب میرسانند.
2فشار خون (Blood Pressure): فشاری که خون در حین جریان، به دیوارهٔ رگهای خونی وارد میکند.
3سیستولیک (Systolic): عدد بالایی در اندازهگیری فشار خون که نشاندهندهٔ فشار درون رگها در لحظهای است که قلب منقبض میشود و خون را به بیرون میفرستد.
4دیاستولیک (Diastolic): عدد پایینی در اندازهگیری فشار خون که نشاندهندهٔ فشار درون رگها در لحظهای است که قلب در حال استراحت و پر شدن از خون است.
