پسوند «گر»: نشانهٔ کار و شغل
پسوند «گر» چیست و چگونه کار میکند؟
پسوند «گر» یک بخش کوچک است که به پایان بعضی از کلمهها اضافه میشود. کار اصلی آن، ساختن اسم برای کسی است که یک کار خاص انجام میدهد. برای مثال، وقتی کلمهی «سفال» را داریم و «گر» را به آن اضافه میکنیم، میشود سفالگر. سفالگر کسی است که با گل، ظرفها و اشیای زیبا میسازد.
این روش، یک قانون سادهی زبانی است. شما میتوانید با چسباندن این پسوند به اسم یک چیز یا یک کار، نام شغل جدیدی اختراع کنید! مثلاً به کسی که با چوب کار میکند و صندلی میسازد، نجار میگویند. در واقع، «نجار» از ترکیب یک کلمهی قدیمی برای چوب و پسوند «گر» درست شده است.
شغلهای مختلف با پسوند «گر»
با استفاده از این پسوند، میتوانیم شغلهای زیادی را که در اطراف خود میبینیم، نامگذاری کنیم. در جدول زیر، چند نمونه از این شغلها را با هم مرور میکنیم.
| نام شغل | چیست؟ | کار اصلی |
|---|---|---|
| آهنگر | کسی که با آهن کار میکند | ساختن نعل اسب، ابزار و اشیای فلزی |
| گلگر | کسی که با گل کار میکند | کاشتن گل و گیاه و رسیدگی به باغچه |
| نقاش | کسی که نقش میکشد | رنگآمیزی دیوارها یا کشیدن تابلوهای زیبا |
| نجار | کسی که با چوب کار میکند | ساختن میز، صندلی و کمد چوبی |
پسوند «گر» در زندگی روزمره
بیایید با هم به اطراف خود نگاه کنیم. پدر یا مادری که در خانه گلدانها را آب میدهد و به آنها رسیدگی میکند، یک گلگر کوچک است. وقتی برای خرید نان به نانوایی محله میروی، شخصی که نان میپزد، یک نانوا است. جالب است بدانی که «نانوا» هم از ترکیب «نان» و یک شکل قدیمیتر از پسوند «گر» ساخته شده است.
یا فرض کن میخواهی یک شغل جدید برای خودت بسازی. اگر دوست داری با لگو۱ خانه و ماشین بسازی، میتوانی خودت را یک لگوگر بنامی! این نشان میدهد که این پسوند چقدر انعطافپذیر است و میتواند حتی برای شغلهای امروزی و جدید هم به کار رود.
سوالات مهم دربارهٔ پسوند «گر»
خیر، این یک قاعدهی کلی است اما برای همهی شغلها صدق نمیکند. برای مثال، به کسی که درس میخواند «دانشآموز» میگویند، نه «دانشگر». یا به کسی که بیماران را درمان میکند «پزشک» میگویند. پسوندهای دیگری هم برای ساختن اسم شغل وجود دارند.
در بیشتر موارد بله، اما گاهی برای نشان دادن کسی که یک کار یا ویژگی خاص دارد نیز به کار میرود. مثلاً به کسی که مهربانی میکند، میتوان مهربانگر گفت، اگرچه این کلمه کمتر استفاده میشود. معمولاً این پسوند برای شغلهای عملی و فنی رایجتر است.
پسوند «گر» مانند یک ابزار جادویی در زبان فارسی است که به کمک آن میتوانیم نامهای زیادی برای شغلهای مختلف بسازیم. این پسوند معمولاً به اسم یک چیز (مانند آهن، گل، چوب) میچسبد و نام کسی که با آن چیز کار میکند را به ما میدهد. با یادگیری این پسوند، تو هم میتوانی شغلهای اطرافت را بهتر بشناسی و حتی برای کارهای خودت اسم بگذاری!
پاورقی
۱ لگو (LEGO): یک اسباببازی ساختمانساز محبوب که از قطعات کوچک پلاستیکی به هم متصل شونده تشکیل شده است.
۲ پسوند (Suffix): بخشی که به پایان یک کلمه اضافه میشود و معنی آن را تغییر میدهد یا کلمهی جدیدی میسازد.
