راهبردهای خودنظارتی در خواندن
سه روش ساده برای بهتر خواندن: مکث، بازخوانی و اشاره با انگشت
وقتی میخوانیم، گاهی متوجه نمیشویم چه خواندهایم. راهبردهای خودنظارتی۱ مانند مکث، بازخوانی و اشاره با انگشت به ما کمک میکنند تا بهتر بفهمیم و به خاطر بسپاریم. این مقاله به زبان ساده، این روشهای مفید را برای دانشآموزان عزیز توضیح میدهد.
سه دوست خوب برای خواندن
خواندن مثل یک سفر است. برای این که در این سفر گم نشویم، سه دوست خوب داریم. این دوستان به ما کمک میکنند تا راه خود را پیدا کنیم و از خواندن لذت ببریم. در ادامه با این سه دوست بیشتر آشنا میشویم.
| نام راهبرد | کاربرد | مثال |
|---|---|---|
| مکث۲ | ایستادن و فکر کردن به آنچه خواندهایم | مانند زمانی که جلوی چراغ قرمز میایستیم تا از خیابان عبور کنیم. |
| بازخوانی۳ | دوباره خواندن قسمتی که متوجه نشدهایم | مانند زمانی که یک فیلم قشنگ را دوباره نگاه میکنیم تا جزئیاتش را بهتر ببینیم. |
| اشاره با انگشت۴ | ردگیری کلمات با انگشت برای متمرکز ماندن | مانند استفاده از خطکش برای کشیدن یک خط صاف. |
چگونه از این راهبردها استفاده کنیم؟
حالا بیایید ببینیم چطور میتوانیم از این دوستان در خواندن یک داستان استفاده کنیم. فرض کنید داستانی دربارهٔ یک سفر به ماه میخوانید.
- وقتی به یک جملهٔ سخت میرسید، مکث کنید. یک نفس عمیق بکشید و از خودتان بپرسید: «این جمله چه میگوید؟» این کار مثل ایستادن در ایستگاه اتوبوس است قبل از سوار شدن.
- اگر بعد از مکث هم متوجه نشدید، بازخوانی کنید. آن پاراگراف یا جمله را دوباره، با دقت بیشتر بخوانید. هیچ اشکالی ندارد! حتی بزرگترها هم بعضی چیزها را دوباره میخوانند.
- برای این که خط خود را گم نکنید و حواستان پرت نشود، با انگشت خود به آرامی زیر کلمات را دنبال کنید. این کار به چشمان شما کمک میکند تا روی کلمهٔ درست متمرکز بمانند.
نکتهٔ طلایی: این راهبردها مخصوص بچههای کوچک نیستند. بسیاری از دانشمندان و نویسندگان بزرگ نیز هنگام مطالعه از چنین روشهایی استفاده میکنند تا مطمئن شوند همه چیز را درست فهمیدهاند.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
سوال: آیا اشاره کردن با انگشت باعث میشود کند بخوانم؟
پاسخ: در ابتدا ممکن است سرعت شما کمی کمتر شود، اما این کار به شما کمک میکند کمتر اشتباه کنید و در نتیجه، در بلندمدت بهتر و مطمئنتر بخوانید. مانند یادگیری دوچرخهسواری است که در ابتدا کند است، اما بعد از تمرین، سریع و روان میشود.
سوال: اگر چند بار یک جمله را بازخوانی کردم و باز هم نفهمیدم، چه کار کنم؟
پاسخ: ناامید نشوید! میتوانید از یک بزرگتر کمک بخواهید یا آن جمله را با صدای بلند برای خودتان بخوانید. گاهی شنیدن کلمات به درک آنها کمک میکند.
سوال: آیا باید بعد از هر جمله مکث کنم؟
پاسخ: خیر. فقط زمانی مکث کنید که احساس میکنید مفهوم جمله برای شما گنگ است یا جمله بسیار مهمی است. مانند زمانی که در خیابان فقط در تقاطعهای مهم چراغ قرمز وجود دارد.
جمعبندی: راهبردهای خودنظارتی در خواندن، ابزارهای ساده اما قدرتمندی هستند. مکث کردن به ما فرصت فکر کردن میدهد، بازخوانی به ما کمک میکند چیزهایی که را از دست دادهایم پیدا کنیم و اشاره با انگشت مانند یک راهنمای مطمئن، مسیر خواندن را به ما نشان میدهد. با تمرین این روشها، خواندن برای شما آسانتر و لذتبخشتر خواهد شد.
پاورقی
۱خودنظارتی (Self-Monitoring): به توانایی فرد در بررسی و کنترل نحوهٔ انجام کار خود گفته میشود. در اینجا یعنی بررسی این که آیا دارم درست میخوانم و میفهمم یا نه.
۲مکث (Pausing): توقف کوتاه در حین خواندن برای پردازش معنای متن.
۳بازخوانی (Rereading): عمل خواندن مجدد بخشی از متن برای درک بهتر.
۴اشاره با انگشت (Finger Tracking): استفاده از انگشت برای دنبال کردن خط متن و حفظ تمرکز.
مهارت خواندن
درک مطلب
روش مطالعه
تمرکز در خواندن
راهبردهای یادگیری
