شکلهای گوناگون حروف فارسی
حروف الفبا و شکلهای مختلف آنها
هر حرف الفبای فارسی، بسته به اینکه در کجای کلمه قرار بگیرد، میتواند تا چهار شکل مختلف داشته باشد: شکلی که وقتی تنها است، شکلی وقتی در آغاز کلمه است، شکلی وقتی در میانهی کلمه است و شکلی وقتی در پایان کلمه قرار میگیرد. این موضوع را با یک مثال ساده بررسی میکنیم. فرض کنید حرف «ب» مانند یک ماشین کوچک است. وقتی این ماشین تنهاست، شکل خاص خودش را دارد: ب. اما وقتی میخواهد به ماشین جلویی (حرف بعدی) بچسبد، شکلش عوض میشود.
| نام حرف | شکل جدا | شکل آغازین | شکل میانی | شکل پایانی |
|---|---|---|---|---|
| ب | ب | بـ | ـبـ | ـب |
| س | س | سـ | ـسـ | ـس |
| م | م | مـ | ـمـ | ـم |
قطار کلمات: پیوستهنویسی و اتصالات
نوشتن کلمات فارسی مانند ساختن یک قطار است. هر واگن (حرف) باید به واگن جلویی خود بچسبد تا قطار به درستی حرکت کند. به این چسبیدن حروف به هم، پیوستهنویسی1 میگویند. اما یک استثنا وجود دارد: برخی حروف مانند «ا»، «د»، «ذ»، «ر»، «ز»، «ژ»، «و» همیشه تنها میمانند و به حرف بعدی نمیچسبند. آنها مانند واگنهای مخصوصی هستند که فقط از یک طرف قفل میشوند.
بیایید کلمهٔ «مدرسه» را مانند یک قطار بسازیم:
حرف «م» به «د» نمیچسبد چون «د» از حروف تنها است. «ر» هم تنهاست. اما «س» به «ه» میچسبد و شکل میانی آن (ـسـ) را به خود میگیرد.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
خیر. همانطور که گفتیم، حروف «ا، د، ذ، ر، ز، ژ، و» همیشه تنها هستند و به حرف بعدی متصل نمیشوند. به آنها حروف جدا2 میگوییم.
برای اینکه نوشتن راحتتر و زیباتر شود. تصور کنید اگر همهٔ حروف فقط یک شکل داشتند، کلمات بسیار زمخت و ناخوانا به نظر میرسیدند. تغییر شکل حروف باعث رواننویسی و زیبایی خط میشود.
به جای حرف در کلمه نگاه کن. اگر حرف اول کلمه است، از شکل آغازین استفاده کن. اگر در میان کلمه است و به حروف قبل و بعدش میچسبد، از شکل میانی، و اگر آخر کلمه است، از شکل پایانی استفاده کن. تمرین با کلمات ساده بهترین راه یادگیری است.
پاورقی
1پیوستهنویسی (Cursive Writing): به روش نوشتاری گفته میشود که در آن حروف یک کلمه به یکدیگر متصل میشوند.
2حروف جدا (Disjoined Letters): به حروفی گفته میشود که در نوشتن به حرف بعد از خود متصل نمیشوند.
