نشانهٔ «چ»؛ دوست جدید الفبای فارسی
بیا با هم صدای این نشانهٔ بامزه را یاد بگیریم!
نشانهٔ «چ» یکی از حروف الفبای فارسی است که صدای خاصی دارد. این مقاله به بچههای کلاس اولی کمک میکند تا این نشانه را به راحتی بشناسند، صدای آن را درک کنند و با مثالهای ساده و کاربردی از زندگی روزمره، آن را به خاطر بسپارند. کلمات کلیدی مهم این درس عبارتاند از: نشانه چ، صدای /چ/، حرف چ و کلمات نشانه چ.
صدای «چ» چگونه است؟
نشانهٔ «چ» با سه نقطه روی «ج» نوشته میشود و صدای آن شبیه به /چ/ است. برای تولید این صدا، نوک زبانت را پشت دندانهای جلویی بالا بگذار و یک بار هوا را با فشار بیرون بده. این صدا، یک صدای انفجاری و شبیه به صدای جیرجیرک یا تیکتیک ساعت است.
یادآوری: فرق «ج» و «چ» در تعداد نقطهها و صدای آنهاست. «ج» یک نقطه و صدای نرمتری دارد، اما «چ» سه نقطه و صدای تیز و محکمتری دارد.
کجا میتوانیم صدای /چ/ را بشنویم؟
صدای /چ/ در خیلی از چیزهای اطراف ما پنهان شده است. به این کلمات دقت کن:
| وسیله یا حیوان | کلمه مربوطه | محل صدای /چ/ |
|---|---|---|
| اسباببازی چرخدار | چرخ | اول |
| میوهای قرمز و دانهدار | توتفرنگی | آخر |
| حیوانی با کوهان | شتر | اول |
| وسیلهای برای نوشتن | چسب | اول |
بازی با صدای /چ/
بیا یک بازی بکنیم! در خانه به دنبال چیزهایی بگرد که صدای /چ/ دارند. مثلاً چراغ، کچلک (یک بازی)، چای یا حتی اسم دوستت چیستا. میتوانی یک لیست از این کلمات تهیه کنی و روی کاغذ بنویسی.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
سؤال: آیا «چ» و «ج» یک صدا دارند؟
پاسخ: خیر. «ج» صدای نرمتری دارد، مثل «جام» ولی «چ» صدای تیز و محکمتری دارد، مثل «چارپایه».
پاسخ: خیر. «ج» صدای نرمتری دارد، مثل «جام» ولی «چ» صدای تیز و محکمتری دارد، مثل «چارپایه».
سؤال: صدای /چ/ در کدام قسمت کلمه میآید؟
پاسخ: صدای /چ/ میتواند در اول، وسط یا آخر کلمات بیاید. مانند: چادر (اول)، کچل (وسط)، هوچ (آخر).
پاسخ: صدای /چ/ میتواند در اول، وسط یا آخر کلمات بیاید. مانند: چادر (اول)، کچل (وسط)، هوچ (آخر).
سؤال: چگونه شکل «چ» را به خاطر بسپاریم؟
پاسخ: به آن فکر کن که یک «ج» است که سه کلاه (سه نقطه) روی سرش گذاشته تا آفتاب نخورد!
پاسخ: به آن فکر کن که یک «ج» است که سه کلاه (سه نقطه) روی سرش گذاشته تا آفتاب نخورد!
جمعبندی: نشانهٔ «چ» با سه نقطه و صدای تیز /چ/، یکی از حروف مهم الفبای فارسی است. ما این صدا را در بسیاری از کلمات و وسایل اطراف خودمان میشنویم. با تمرین و بازی، به راحتی میتوانیم آن را یاد بگیریم و کلمات جدیدی با آن بسازیم.
پاورقی
در این مقاله از کلمات و مفاهیم زیر استفاده شده است:
1انفجاری (Plosive): به صداهایی گفته میشود که هنگام بیرون آمدن هوا از دهان، یک انفجار کوچک صوتی ایجاد میکنند.
2الفبا (Alphabet): مجموعهای از نشانهها و حروف که برای نوشتن کلمات یک زبان به کار میروند.
آموزش نشانه چ
صدای چ
حروف الفبا
کلاس اول دبستان
کلمات فارسی
