گاما رو نصب کن!

{{ number }}
اعلان ها
اعلان جدیدی وجود ندارد!
کاربر جدید

جستجو

پربازدیدها: #{{ tag.title }}

میتونی لایو بذاری!

اعصاب نخاعی: ۳۱ جفت عصب متصل به نخاع

بروزرسانی شده در: 20:02 1404/07/10 مشاهده: 59     دسته بندی: کپسول آموزشی

اعصاب نخاعی: بزرگراه‌های اطلاعات بدن

کشف 31 جفت عصب متصل به نخاع و نقش حیاتی آن‌ها در حرکت و حس
این مقاله به بررسی جامع اعصاب نخاعی1 می‌پردازد. شما با ساختار، عملکرد و تقسیم‌بندی این 31 جفت عصب حیاتی آشنا خواهید شد. مفاهیمی مانند ریشه‌های عصبی2، تنه‌ی عصبی3 و شبکه‌های عصبی اصلی مانند براکیال4 و لومبوساکرال5 به‌طور کامل و با مثال‌های ساده توضیح داده می‌شوند. این دانش به درک شما از نحوه‌ی کنترل حرکات ارادی و دریافت حس‌های مختلف توسط بدن کمک شایانی می‌کند.

اعصاب نخاعی چه هستند و چگونه کار می‌کنند؟

تصور کنید نخاع مانند یک بزرگراه اصلی اطلاعات در داخل ستون فقرات شماست. اعصاب نخاعی مانند رمپ‌های ورودی و خروجی این بزرگراه هستند که اطلاعات را به مغز می‌برند و از مغز دستور می‌گیرند. این اعصاب از به هم پیوستن دو ریشه‌ی حسی و حرکتی تشکیل می‌شوند.

یک مثال ساده: وقتی دست خود را به یک فنجان چای داغ نزدیک می‌کنید، حس گرما از طریق عصب حسی به مغز می‌رسد. مغز دستور "دست را عقب بکش!" را صادر می‌کند و این دستور از طریق عصب حرکتی به عضلات دست شما می‌رسد و شما به سرعت عمل می‌کنید. این فرآیند سریع، به لطف کارکرد اعصاب نخاعی ممکن می‌شود.

تقسیم‌بندی منطقه‌ای اعصاب نخاعی

31 جفت عصب نخاعی بر اساس ناحیه‌ای از ستون فقرات که از آن خارج می‌شوند، نام‌گذاری شده‌اند. هر ناحیه مسئول کنترل حس و حرکت بخش‌های خاصی از بدن است.

ناحیه تعداد جفت عصب ناحیه تحت پوشش در بدن نمونه‌ای از عملکرد
گردنی6 8 گردن، شانه‌ها، بازوها و دست‌ها حرکت سر، تنفس دیافراگم7
سینه‌ای8 12 قفسه سینه و عضلات پشت حس پوست قفسه سینه، کنترل وضعیت بدن
کمری9 5 پایین تنه، جلوی ران‌ها و پاها حرکت ران، خم کردن زانو
خاجی10 5 پشت ران‌ها، ساق پا، کف لگن راه رفتن، کنترل مثانه و روده
دنبالچه‌ای11 1 ناحیه‌ی بسیار کوچکی در نزدیکی استخوان دنبالچه حس در ناحیه‌ی بین دو کفل

شبکه‌های عصبی: همکاری گروهی اعصاب

برخی از اعصاب نخاعی قبل از این که به مقصد نهایی خود برسند، با یکدیگر ترکیب می‌شوند و شبکه‌های پیچیده‌ای به نام پلکسوس12 تشکیل می‌دهند. این کار مانند آن است که چند جاده‌ی فرعی به یک میدان بزرگ برسند و سپس جاده‌های جدید و قوی‌تری از آن میدان خارج شوند. دو شبکه‌ی بسیار مهم در بدن عبارتند از:

  • شبکه‌ی بازویی (براکیال): این شبکه از عصب‌های گردنی C5 تا T1 تشکیل شده و تمام حس و حرکت دست‌ها، از شانه تا نوک انگشتان را کنترل می‌کند.
  • شبکه‌ی کمری-خاجی (لومبوساکرال): این شبکه از عصب‌های کمری و خاجی تشکیل شده و مسئول حس و حرکت لگن، ران‌ها، ساق‌ها و پاها است.

آزمایش رفلکس وکشی: یک مثال عملی از عملکرد عصب

پزشکان برای بررسی سلامت اعصاب نخاعی، اغلب از آزمایش‌های ساده‌ای مانند "رفلکس وتر زانو" استفاده می‌کنند. وقتی پزشک با چکش مخصوص به وتر زیر کشکک زانو ضربه می‌زند، این حس به سرعت از طریق عصب حسی به نخاع می‌رسد. نخاع بلافاصله و بدون دخالت مغز، از طریق عصب حرکتی دستور انقباض به عضله ران می‌دهد و باعث می‌شود پا به سمت بالا بپرد. این یک مدار عصبی ساده در سطح نخاع است که "قوس رفلکس"13 نامیده می‌شود.

اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم

آیا اگر نخاع قطع شود، همه‌ی اعصاب نخاعی از کار می‌افتند؟

خیر. آسیب به نخاع معمولاً بر عملکرد اعصابی که از زیر ناحیه‌ی آسیب‌دیده خارج می‌شوند، تأثیر می‌گذارد. برای مثال، آسیب در ناحیه‌ی کمری می‌تواند منجر به فلج پاها (پاراپلژی)14 شود، اما عملکرد دست‌ها و بازوها حفظ می‌شود.

چرا گاهی اوقات دست یا پایمان "گزگز" می‌کند؟

این حالت که "پارستزی"15 نام دارد، اغلب به دلیل فشار موقت بر روی یک عصب نخاعی یا شاخه‌ی آن رخ می‌دهد. مثلاً وقتی مدت زیادی به صورت چهارزانو نشسته‌اید، به عصب‌های پایتان فشار می‌آورید و مغز شما این اختلال در سیگنال‌رسانی را به صورت گزگز و سوزن سوزن شدن تفسیر می‌کند.

آیا تعداد اعصاب نخاعی در همه‌ی افراد یکسان است؟

بله، الگوی کلی 31 جفت عصب در همه‌ی انسان‌ها ثابت است. اما ممکن است در برخی افراد به دلایل مادرزادی یا تکاملی، تغییرات بسیار نادری در تعداد مهره‌ها و به تبع آن اعصاب وجود داشته باشد.

جمع‌بندی: اعصاب نخاعی، 31 جفت کابل ارتباطی بین مغز و بدن هستند. آن‌ها اطلاعات حسی را به سمت مغز و دستورات حرکتی را از مغز به عضلات منتقل می‌کنند. این اعصاب به پنج ناحیه‌ی گردنی، سینه‌ای، کمری، خاجی و دنبالچه‌ای تقسیم می‌شوند و گاهی برای تشکیل اندام‌های پیچیده‌ای مانند دست و پا، در شبکه‌های عصبی (پلکسوس) با هم همکاری می‌کنند. درک عملکرد این اعصاب، کلید فهم نحوه‌ی تعامل ما با جهان اطراف است.

پاورقی

1 Spinal Nerves: اعصابی که مستقیماً از نخاع منشأ می‌گیرند.
2 Nerve Roots: بخش‌های ابتدایی عصب که از نخاع خارج می‌شوند.
3 Nerve Trunk: بخش اصلی عصب پس از تشکیل از ریشه‌ها.
4 Brachial Plexus: شبکه‌ای از اعصاب که اندام‌های فوقانی (دست‌ها) را عصب‌رسانی می‌کند.
5 Lumbosacral Plexus: شبکه‌ای از اعصاب که اندام‌های تحتانی (پاها) و لگن را عصب‌رسانی می‌کند.
6 Cervical: مربوط به ناحیه‌ی گردن.
7 Diaphragm: عضله‌ای گنبدی شکل که نقش اصلی را در تنفس دارد.
8 Thoracic: مربوط به ناحیه‌ی قفسه‌ی سینه.
9 Lumbar: مربوط به ناحیه‌ی کمر.
10 Sacral: مربوط به ناحیه‌ی خاجی (پایین ستون فقرات).
11 Coccygeal: مربوط به ناحیه‌ی دنبالچه.
12 Plexus: شبکه‌ی به هم تنیده‌ای از اعصاب.
13 Reflex Arc: مسیر عصبی که یک پاسخ خودکار و سریع را ایجاد می‌کند.
14 Paraplegia: فلج کامل یا ناقص هر دو پا.
15 Paresthesia: احساس سوزن سوزن شدن یا گزگز در پوست.

سیستم عصبی محیطی ریشه عصبی قدامی قوس رفلکس پلکسوس براکیال نخاع