تأثیر همنشین
همنشینی چگونه روی ما اثر میگذارد؟
وقتی با کسی رفتوآمد داریم، ناخودآگاه از گفتار و کردار او الگو میگیریم. این اتفاق معمولاً آرام و تدریجی رخ میدهد، طوری که خودمان هم متوجه نمیشویم. برای نمونه، اگر دوست صمیمیمان همیشه پیش از انجام تکالیف، یک برنامهریزی ساده دارد، کمکم ما هم به چنین روشی عادت میکنیم. یا اگر کسی در جمع ما مدام از دیگران بدگویی کند، ممکن است زبان ما هم به همین عبارتها عادت کند، در حالی که خودمان متوجه زشتی آن نیستیم.
این اثرگذاری فقط در گفتار نیست؛ بلکه در اخلاق و منش هم دیده میشود. اگر اطرافیانمان اهل راستگویی و کمک به دیگران باشند، این ویژگیها در وجود ما تقویت میشود. برعکس، اگر در جمعی، دروغ یا بیاحترامی عادی به نظر برسد، کمکم ممکن است از آن رفتارها چشمپوشی کنیم. پس همنشینها نهتنها روی عادتهای روزمره، بلکه روی شخصیت اصلی ما هم اثر میگذارند.
| نوع همنشین | تأثیر بر رفتار | تأثیر بر اخلاق |
|---|---|---|
| همنشین خوب و باانگیزه | افزایش نظم، برنامهریزی و تلاش برای موفقیت | پرورش راستگویی، کمکرسانی و خوشاخلاقی |
| همنشین نامناسب | بیبرنامگی، تنبلی و انجام کارهای نادرست | عادیشدن بدگویی، دروغ و بیاحترامی |
چطور انتخاب همنشین، سرنوشت ما را میسازد؟
شاید فکر کنید فقط رفتارهای کوچک تحت تأثیر همنشینها قرار میگیرد، اما حقیقت این است که انتخاب دوستان و اطرافیان، در درازمدت مسیر زندگی ما را تغییر میدهد. وقتی با کسانی رفتوآمد داریم که به درس و آیندهی خود اهمیت میدهند، کمکم نگرش ما هم به سمت پیشرفت تغییر میکند. در مقابل، اگر همنشینهای ما به کارهای بیهوده یا آسیبزا عادت داشته باشند، ممکن است ما هم همان راه را برویم، بیآنکه متوجه باشیم چقدر از هدفهای اصلی خود دور شدهایم.
یکی از نمونههای عینی این تأثیر را در محیط مدرسه میبینیم. دانشآموزی که در گروهی قرار میگیرد که اعضای آن به مطالعهی گروهی و پرسشوپاسخ علمی عادت دارند، بهمرور زمان یاد میگیرد که چگونه بهتر بیاموزد و مطالب را عمیقتر بفهمد. اما دانشآموزی که گروه دوستانش فقط به گپزدنهای بیهدف یا بهانهآوردن برای نخواندن درس عادت دارند، ممکن است انگیزهی خود را از دست بدهد، حتی اگر خودش دانشآموز زرنگی باشد.
همچنین باید توجه داشت که تأثیر همنشین فقط مخصوص سنین نوجوانی نیست؛ این اثر در تمام عمر همراه ماست. اما در دوران نوجوانی، به خاطر شکلگیری شخصیت و عادتهای اصلی، این تأثیر بسیار قویتر است. به همین دلیل است که انتخاب دقیق و آگاهانهی دوستان و کسانی که با آنها وقت میگذرانیم، یکی از مهمترین تصمیمهای زندگی محسوب میشود.
پرسشهای کلیدی دربارهٔ تأثیر همنشین
آیا یعنی ما هیچ ارادهای در برابر تأثیر همنشین نداریم؟
خیر. تأثیر همنشین به معنای جبر نیست؛ بلکه یک اثر طبیعی و تدریجی است که اگر آگاه باشیم، میتوانیم آن را مدیریت کنیم. ما میتوانیم با انتخاب آگاهانهی دوستان و همچنین با تقویت ارادهی خود، از تأثیرهای منفی دوری کنیم و تأثیرهای مثبت را تقویت نماییم.
آیا تنها دوستان تأثیرگذارند یا خانواده هم نقش دارند؟
خانواده اولین و مهمترین همنشینهای ما هستند. پدر، مادر، خواهر و برادر، از همان کودکی روی اخلاق و روش زندگی ما اثر میگذارند. بعد از آن، دوستان، معلمان و همکلاسیها هم نقش مهمی پیدا میکنند. پس تأثیر همنشین فقط محدود به دوستان نیست، بلکه همهی کسانی که با آنها ارتباط داریم، در این اثر سهیماند.
چطور بفهمیم تأثیر همنشین در ما مثبت است یا منفی؟
یک راه ساده این است که بعد از گذراندن وقت با یک فرد یا گروه، به احساس و رفتار خود توجه کنیم. اگر حس میکنیم انگیزهی ما بیشتر شده، اخلاقمان بهتر شده یا به کارهای مفیدتری روی آوردهایم، تأثیر مثبت است. اما اگر حس میکنیم افت تحصیلی پیدا کردهایم، بدقولتر شدهایم یا به کارهای نادرست عادت کردهایم، باید در ارتباط خود بازنگری کنیم.
در یک نگاه
تأثیر همنشین یکی از واقعیتهای زندگی اجتماعی ماست که همیشه و همهجا وجود دارد. رفتار، اخلاق و روش زندگی ما، کمکم به اطرافیانمان شبیه میشود؛ پس انتخاب کسانی که با آنها زمان میگذرانیم، انتخابی سرنوشتساز است. با آگاهی از این اثر، میتوانیم دوستان خوبی برگزینیم، از خانوادهی خود الگوهای نیکو بگیریم و هرگاه تأثیر منفی دیدیم، شجاعت تغییر را داشته باشیم. بهیاد داشته باشیم که ما نهتنها تأثیر میپذیریم، بلکه خود نیز بر دیگران تأثیر میگذاریم؛ بنابراین میتوانیم با اخلاق و رفتار خوب خود، همنشین مفیدی برای دیگران باشیم و زنجیرهای از اثرهای نیکو بسازیم.