نصیحة الملوک: کتابی از محمد غزالی دربارهٔ سیاست، اخلاق و شیوهٔ فرمانروایی

خیر. هرچند کتاب برای سلطان سنجر نوشته شد، اما غزالی در آن به وزیران، دبیران و دیگر کارگزاران نیز نکات ارزشمندی آموخته است. او به همهٔ کسانی که در ادارهٔ کشور نقش دارند، یادآوری می‌کند که باید اخلاق‌مدار و دادگر باشند .

پژوهشگران بر این باورند که بخش اصلی کتاب (بخش نخست) از غزالی است، اما دربارهٔ بخش دوم که بیشتر به تاریخ پادشاهان و آداب کشورداری می‌پردازد، تردیدهایی وجود دارد. برخی معتقدند این بخش را نویسندهٔ دیگری در همان دوران به کتاب افزوده است . با این حال، هر دو بخش برای شناخت اندیشهٔ سیاسی و اخلاقی آن روزگار بسیار ارزشمندند.

او معتقد بود که ایمان و عدالت دو بال حکمرانی هستند. اگر پادشاهی ایمان نداشته باشد، از خدا نمی‌ترسد و ممکن است به هر ستمی دست بزند. از سوی دیگر، اگر عدالت را نادیده بگیرد، حتی اگر مؤمن باشد، مردم از دست او آسیب می‌بینند. از نگاه غزالی، تلفیق این دو، جامع‌ترین راه برای رسیدن به یک حکومت پایدار و سعادتمند است .

«نصیحة الملوک» را می‌توان یک دورهٔ آموزشی برای فرمانروایان دانست. این کتاب، با زبانی ساده و روان، به ما می‌آموزد که قدرت بدون اخلاق و عدالت، دیر یا زود به نابودی می‌انجامد. پیام اصلی غزالی این است که پادشاهان و کارگزاران باید خود را خدمتگزار مردم بدانند و در کار خود، از دانش و دین یاری بگیرند. این اثر، همچنان برای ما که در روزگار دیگری زندگی می‌کنیم، پر از درس‌های آموزنده دربارهٔ مسئولیت‌پذیری و درست‌کاری است.