مشارکت فعال: چگونه در کلاس واقعاً شرکت کنیم؟
چهار راهکار ساده برای مشارکت واقعی
شاید فکر کنی مشارکت یعنی فقط دست بلند کردن و جواب دادن. اما مشارکت فعال خیلی گستردهتر است. بیایید این موضوع را به چهار بخش ساده تقسیم کنیم:
| رکن | معنی ساده | مثال در کلاس |
|---|---|---|
| حرکت | بدن خود را درگیر یادگیری کن | ایستادن پای تخته، نشان دادن با دست، چیدن کارتها روی میز |
| تمرین | بارها و بارها انجام بده | حل کردن مسئله در دفتر، نوشتن جمله، کشیدن نمودار |
| گفتوگو | حرف بزن و به حرف دیگران گوش بده | بحث گروهی، پرسش و پاسخ، توضیح دادن برای دوستت |
| مسئولیت گروهی | به کار گروهی متعهد باش | انجام نقش خود در گروه، کمک به دیگران، تحویل بهموقع کار |
این راهکارها را در زندگی روزمره چگونه به کار ببریم؟
فرض کن معلم علوم از شما خواسته است که مراحل چرخهٔ آب را یاد بگیرید. اگر فقط به کتاب نگاه کنی و سعی کنی حفظ کنی، شاید زود خسته شوی. اما اگر این کارها را انجام دهی:
- حرکت: با دوستانت یک نمایش کوتاه اجرا کنید. یکی نقش خورشید را بازی کند، دیگری نقش ابر را، و با حرکت نشان دهید که قطرات آب چگونه به آسمان میروند و برمیگردند.
- تمرین: در خانه یک نمودار ساده از چرخهٔ آب بکش و مرحلههای آن را با برچسب بنویس. این کار را چند بار تکرار کن تا بدون نگاه کردن به کتاب بتوانی توضیح دهی.
- گفتوگو: برای خواهر یا برادر کوچکت توضیح بده که چرخهٔ آب چیست. وقتی بتوانی به زبان ساده برای کسی تعریف کنی، یعنی خودت خوب فهمیدهای.
- مسئولیت گروهی: اگر معلم از شما خواست که یک پوستر گروهی بسازید، نقش خود را جدی بگیر. مثلاً تو مسئول نوشتن توضیحات هستی. مطمئن شو که کارت را به موقع و با کیفیت انجام میدهی تا گروهت موفق شود.
سه پرسش چالشی دربارهٔ مشارکت فعال
پرسش ۱: اگر خجالت میکشم جلوی دیگران حرف بزنم، چطور میتوانم مشارکت کنم؟
پاسخ: مشارکت فقط حرف زدن نیست. میتوانی با تمرین کردن در دفترت، کشیدن نقاشی، یا کمک به همگروهیات مشارکت کنی. همچنین میتوانی نظرت را روی کاغذ بنویسی و به معلم بدهی. کمکم با تمرین، حس بهتری پیدا میکنی و راحتتر حرف میزنی.
پرسش ۲: اگر همگروهیام کاری را درست انجام نمیدهد، چه کار کنم؟
پاسخ: به جای عصبانی شدن یا خودت همه کار را انجام دادن، با مهربانی به او بگو: «بیا با هم این قسمت را دوباره نگاه کنیم.» شاید او موضوع را خوب نفهمیده است. توضیح دادن به همگروهی نه تنها به او کمک میکند، بلکه خودت نیز موضوع را بهتر میفهمی. این یعنی مسئولیت گروهی.
پرسش ۳: آیا مشارکت فعال فقط در کلاس درس مفید است؟
پاسخ: نه! این مهارت در همهٔ جاهای زندگی به کار میآید. مثلاً وقتی در خانه به مادرت کمک میکنی سفره بچینی، در باشگاه ورزشی با تیمت هماهنگ میشوی، یا در مهمانی با بچههای دیگر بازی میکنی، داری از همین مهارتها استفاده میکنی. پس مشارکت فعال یک عادت خوب برای تمام زندگی است.
برگردیم به اصل مطلب: مشارکت فعال یعنی تو فقط یک شنونده نیستی. وقتی حرکت میکنی، تمرین میکنی، گفتوگو میکنی و مسئولیت میپذیری، مثل یک کاشف هستی که خودش راه را پیدا میکند. این کار نه تنها درس را برایت جذابتر میکند، بلکه اعتماد به نفست را هم بالا میبرد. از امروز سعی کن در هر کلاسی حداقل یکی از این چهار کار را انجام دهی. میبینی که چقدر یادگیری شیرینتر و عمیقتر میشود.