الگو چیست؟ طرح اندازهدار روی کاغذ برای برش دقیق پارچه
الگو چیست و از چه بخشهایی تشکیل شده است؟
الگو در سادهترین تعریف، یک طرح دو بعدی روی کاغذ است که شکل و اندازهٔ دقیق هر قطعهٔ پارچه را نشان میدهد. وقتی میخواهیم یک کیف پارچهای بدوزیم، یک پیراهن یا حتی یک عروسک پارچهای درست کنیم، نمیتوانیم پارچه را بهطور تصادفی قیچی کنیم. باید اول روی کاغذ خط بکشیم، اندازه بگیریم، بعد کاغذ را ببریم و آن را روی پارچه بگذاریم و دور آن را قیچی کنیم. به این کاغذ بریدهشده، «الگو» میگویند. یک الگوی خوب و کامل، چند بخش مهم دارد که هر کدام کاری را انجام میدهند:
الگوها معمولاً شامل این بخشها هستند: خطوط اصلی که شکل کلی قطعه را مشخص میکنند، خطوط چین که نشان میدهند کجای پارچه را باید تا کنیم، خطوط اتصال که محل دوخت قطعات به یکدیگر را تعیین میکنند، و نشانههای کوچکی مثل محل زیپ، دکمه یا جیب. علاوه بر این، روی هر قطعهٔ الگو، نام آن قطعه نوشته میشود (مثل «پشت لباس» یا «جلوی کیف») و معمولاً یک فلش کوچک جهت نخ پارچه را نشان میدهد. این جهت خیلی مهم است، چون اگر پارچه را خلاف جهت نخ ببرید، لباس پس از شستوشو کج و تاب برمیدارد. بیشتر الگوها یک حاشیهٔ اضافه به نام «جای دوخت» هم دارند که معمولاً حدود ۱ تا ۱/۵ سانتیمتر است و وقتی قطعات را به هم میدوزیم، این حاشیه در درزها پنهان میشود.
| نام بخش الگو | کاربرد آن در برش پارچه |
|---|---|
| خطوط اصلی | شکل نهایی قطعه را تعیین میکنند، مثل خط دور گردن یا خط کمر. |
| خطوط چین | محل تا شدن پارچه را نشان میدهند تا دو لایه یکشکل بریده شود. |
| جای دوخت | فاصلهٔ بین خط برش و خط دوخت، معمولاً ۱ سانتیمتر. |
| نشانههای اتصال | محل دوختن قطعات به یکدیگر را با یک علامت مشخص میکنند. |
چطور یک الگوی ساده را روی کاغذ بکشیم و از آن استفاده کنیم؟
برای کشیدن یک الگوی ساده، مثلاً برای یک کیف کوچک یا یک بالش، به یک کاغذ بزرگ، خطکش، مداد، پاککن و متر نواری نیاز دارید. اول باید اندازههای دقیق را از روی جسم یا از روی بدن (اگر لباس است) بگیرید. مثلاً برای کیف، طول، عرض و ارتفاع آن را اندازه میگیریم. سپس این اندازهها را با مداد روی کاغذ میکشیم. معمولاً الگو را به صورت نصفه میکشیم، یعنی اگر کیف متقارن است، فقط نصف آن را روی کاغذ میآوریم و بعد از برش، کاغذ را تا میکنیم تا دو طرفش دقیقاً یکسان شود. بعد از کشیدن خطوط اصلی، یک خط دیگر دور آن به فاصلهٔ ۱ سانتیمتر اضافه میکنیم که همان جای دوخت است. حالا الگو را با قیچی میبریم و روی پارچه میگذاریم. توجه کنید که پارچه را باید روی یک سطح صاف پهن کنید و الگو را طوری روی آن بگذارید که جهت نخ پارچه با فلش روی الگو همراستا باشد. سپس با گچ خیاطی یا یک مداد مخصوص، دور الگو را روی پارچه خط میکشیم و بعد پارچه را دقیقاً روی همان خط میبریم. اگر الگو چند قطعه دارد (مثل جلو و پشت لباس)، هر قطعه را جداگانه روی پارچه میگذاریم و برش میدهیم.
پرسشهای چالشی دربارهٔ الگوها که شاید به آن فکر نکرده باشید
اگر لباس یا وسیله از چند بخش مختلف ساخته شده باشد، هر بخش الگوی خودش را دارد. مثلاً یک پیراهن از جلو، پشت، یقه و آستین تشکیل شده است، پس چهار الگوی جداگانه دارد. اما یک کیف ساده که یک تکه پارچه است و فقط لبههایش دوخته میشود، یک الگوی یکتکه دارد. تعداد تکههای الگو به شکل و طراحی کار بستگی دارد.
اگر الگو را حتی ۲ میلیمتر بزرگتر یا کوچکتر بکشید، وقتی قطعات را به هم میدوزید، لباس گشاد یا تنگ میشود یا درزها بهخوبی روی هم قرار نمیگیرند. به همین دلیل است که خیاطها از خطکش و گونیا استفاده میکنند و هر خط را با دقت میکشند. در خیاطی حرفهای، حتی ۰/۵ میلیمتر هم مهم است.
بله، اما باید توجه کنید که پارچههای کشی مثل جورابباف یا پارچههای ضخیم مثل کتشلوار، جای دوخت متفاوتی نیاز دارند. برای پارچههای کشی، جای دوخت را کمتر میگیرند چون خود پارچه کشیده میشود. برای پارچههای ضخیم، جای دوخت بیشتری در نظر میگیرند تا درزها ضخیم و نامرتب نشوند. بنابراین یک الگو را نمیتوان بدون تغییر برای همهٔ پارچهها استفاده کرد.
