جشنهای ایران باستان؛ آیینهایی برای شادی و همبستگی
سه جشن بزرگ و آیینهای آنها
ایران باستان جشنهای گوناگونی داشت که هر کدام پیام ویژهای داشتند. در اینجا به سه جشن مهم اشاره میکنیم:
| نام جشن | زمان برگزاری | آیینهای ویژه |
|---|---|---|
| نوروز | اول فروردین (آغاز بهار) | خانهتکانی، سبزه کاشتن، دید و بازدید، سفرهٔ هفتسین |
| سده | دهم بهمن (چهل و پنجمین روز زمستان) | آتشافروزی، پریدن از روی آتش، نیایش برای روشنایی |
| مهرگان | شانزدهم مهر (پاییز) | پوشیدن جامهٔ نو، خوردن غذاهای ویژه، بخشش به نیازمندان |
در هر سه جشن، مردم با هم نیایش میکردند و از خداوند برای خوبیها سپاسگزاری مینمودند. همچنین در این روزها، بزرگترها به کوچکترها هدیه میدادند و همه تلاش میکردند کینهها را کنار بگذارند.
این جشنها در زندگی امروز ما
شاید فکر کنید این جشنها فقط مربوط به گذشته است، اما بسیاری از آداب آنها هنوز در زندگی ما دیده میشود. برای نمونه، در نوروز شما با خانوادهتان سفرهٔ هفتسین میچینید و سبزه میکارید. یا در شب یلدا (که ریشه در آیینهای کهن دارد) هندوانه و انار میخورید و برای بزرگترها احترام قائل میشوید. حتی رسم دید و بازدید نوروزی، همان همبستگی اجتماعی است که در جشنهای باستانی بسیار به آن اهمیت میدادند. همچنین در مدرسه، وقتی در روزهای ویژه برنامهٔ جشن دارید و با دوستانتان هماهنگ میشوید، در واقع دارید همان روحیهٔ همکاری و نیایش جمعی را تمرین میکنید.
پرسشهای چالشی
پرسش: چرا در جشنهای باستانی نیایش میکردند؟
پاسخ: مردم ایران باستان به طبیعت و نیروهای خوب احترام میگذاشتند. آنها با نیایش، از خداوند و فرشتگان برای باران، گرما، سلامت و دوستی سپاسگزاری میکردند. این کار به آنها آرامش میداد و امیدواریشان را بیشتر میکرد.
پرسش: آیا امروز هم میتوانیم مانند گذشته جشن بگیریم؟
پاسخ: بله، اما به شکل امروزیتر. مثلاً به جای آتشافروزی بزرگ، میتوانیم با خانواده یک شام ویژه بخوریم یا به جای هدیههای گرانقیمت، کارتهای دستساز به یکدیگر بدهیم. مهم این است که روحیهٔ بخشش و شادی را حفظ کنیم.
پرسش: چرا در مهرگان به نیازمندان کمک میکردند؟
پاسخ: زیرا مهرگان نماد دوستی و مهربانی بود. ایرانیان باستان معتقد بودند که شادی وقتی کامل میشود که همه بتوانند از آن بهرهمند شوند. به همین دلیل، در این روز به فقرا غذا و پوشاک میدادند تا آنها نیز در شادی سهیم باشند.
نتیجهگیری: جشنهای ایران باستان فقط به خوردن و خوشگذرانی نبود، بلکه فرصتی برای نیایش، همبستگی و نیکی به دیگران بود. امروز هم میتوانیم با برگزاری آیینهای سادهٔ خانوادگی، دوستی و مهربانی را در میان خود و همکلاسیهایمان گسترش دهیم. با این کار، میراث کهن را زنده نگه میداریم و زندگی را برای خود و دیگران شیرینتر میسازیم.