زبانهای سنگنوشتههای هخامنشی
سه زبان مهم در سنگنوشتهها
پادشاهان هخامنشی برای آنکه پیامهای خود را به گوش مردم سرزمینهای گوناگون برسانند، از سه زبان اصلی استفاده میکردند. این سه زبان مانند سه کلید مختلف بودند که هرکدام دری را به سوی گروهی از مردم باز میکردند.
| زبان | کاربرد اصلی | مانند چه چیزی در مدرسه؟ |
|---|---|---|
| پارسی باستان | زبان خود پادشاه و بزرگان | مثل زبان فارسی خودمان در کلاس |
| ایلامی | زبان اداری و ثبتنامهها | مثل زبان دفتر مدیریت مدرسه |
| بابلی | زبان مردم بینالنهرین | مثل زبانی که پدربزرگها صحبت میکنند |
جالب است بدانید که سنگنوشتههای مهم مانند کتیبهٔ بیستون، این سه زبان را در کنار هم دارند. پادشاهان میخواستند همه بدانند که فرمانهایشان برای همهٔ مردم یکسان است.
کاربرد این زبانها در زندگی روزمره
فرض کنید در مدرسهتان یک اعلامیهٔ مهم دارید. اگر آن را فقط به زبان فارسی بنویسید، شاید بعضی از بچههایی که تازه به مدرسه آمدهاند و زبان فارسی را خوب بلد نیستند، متوجه نشوند. برای همین، مدیر مدرسه آن اعلامیه را به دو یا سه زبان مختلف مینویسد تا همه بفهمند.
در زمان هخامنشیان هم وضع به همین شکل بود. پادشاهان بزرگ ایران، فرمانهای خود را به سه زبان مینوشتند تا مردم سرزمینهای مختلف مانند مصریها، یونانیها یا هندیها بتوانند آن را بخوانند. پارسی باستان زبان خود ایرانیان بود، ایلامی زبانی بود که در ادارهها و ثبت نامهها کاربرد داشت و بابلی زبانی بود که مردم عادی در بینالنهرین با آن صحبت میکردند.
پرسشهای چالشی برای ذهن کنجکاو
چرا پادشاهان هخامنشی از سه زبان استفاده میکردند؟
زیرا کشور هخامنشی بسیار بزرگ بود و مردم آن به زبانهای گوناگونی صحبت میکردند. پادشاهان میخواستند همهٔ مردم، فرمانهایشان را درک کنند، پس پیام را به سه زبان مینوشتند.
آیا همهٔ سنگنوشتهها سه زبانه هستند؟
خیر، فقط سنگنوشتههای مهم و رسمی که برای همهٔ مردم فرستاده میشد، سه زبانه بودند. برخی سنگنوشتههای کوچکتر یا محلی فقط به یک یا دو زبان نوشته میشدند.
آیا امروز هم میتوانیم این زبانها را بخوانیم؟
بله، دانشمندان با تلاش بسیار، رمز این زبانها را پیدا کردهاند. آنها مانند یک کارآگاه، با مقایسهٔ کتیبههای سهزبانه، توانستند خط و زبان آنها را بخوانند و حالا ما میتوانیم پیام پادشاهان هخامنشی را درک کنیم.
سنگنوشتههای هخامنشی به ما نشان میدهند که پادشاهان ایران باستان به فکر همهٔ مردم بودند و میخواستند پیامشان به گوش همگان برسد. استفاده از سه زبان پارسی باستان، ایلامی و بابلی، مانند یک پل ارتباطی میان فرهنگهای گوناگون بود. امروز، این سنگنوشتهها به ما کمک میکنند تا با تاریخ کهن ایران و روشهای ارتباطی آن دوران آشنا شویم.
