فرصت رشد: موقعیتی که تواناییهای پنهان ما را آشکار میکند
شناخت تواناییها و پرورش آنها در زندگی روزمره
همهٔ ما تواناییهایی داریم که گاهی از آنها خبر نداریم. فرصت رشد مثل یک آینه است. تو را با خودت روبرو میکند. مثلاً وقتی در کلاس علوم گروهی کار میکنی، ممکن است ببینی که در نقشه کشیدن یا دستهبندی اطلاعات مهارت داری. یا شاید در زنگ ورزش متوجه بشوی که پرتاب توپ را خیلی خوب انجام میدهی. این شناخت، قدم اول است. بعد از آن باید آن توانایی را پرورش دهی. یعنی تمرین کنی، از دیگران یاد بگیری و هر بار بهتر از قبل شوی.
گاهی فرصت رشد در کارهای سادهای مثل جمع کردن مخارج سفر کلاس یا کمک به همکلاسی در حل مسئلهٔ ریاضی پنهان است. وقتی معلم از تو میخواهد که در جشن مدرسه مسئولیت بپذیری، این همان فرصت رشد است. حتی اگر اول کار حسابی بترسی. ترس نشانهٔ این است که داری پا از منطقهٔ امنت بیرون میگذاری.
مثالهای ملموس از زندگی دانشآموزی
فرض کن مدرسه مسابقهٔ خوشنویسی گذاشته است. تو تا به حال فقط دفتر مشق را تمیز مینوشتی. این مسابقه یک فرصت رشد است. میتوانی تمرین کنی، از معلم کمک بگیری، کارهای دیگران را ببینی و بعد از چند بار تلاش، خطت را خیلی بهتر کنی. حتی اگر برنده نشوی، توانایی نوشتن زیباتر را در خودت پرورش دادهای.
| رفتار در برابر فرصت رشد | نتیجه |
|---|---|
| میگویی «نمیتوانم» و انجام نمیدهی | هیچ چیز تازهای یاد نمیگیری و همان قبلی میمانی |
| میگویی «هنوز نمیتوانم، اما تلاش میکنم» | به مرور توانایی جدید یاد میگیری و اعتماد به نفست بالا میرود |
مثال دیگر: در زنگ هنر، معلم میگوید هر کسی میتواند هر طرحی که دوست دارد بکشد. بعضی از بچهها میگویند «من بلد نیستم». اما فرصت رشد یعنی قلم مو را برداری و شروع کنی. حتی اگر اولش یک لکهٔ ساده باشد، کمکم یاد میگیری که رنگها را با هم قاطی کنی و شکلهای زیبا بسازی.
سه پرسش چالشی دربارهٔ فرصت رشد
پاسخ: نه! شکست یعنی تلاش کردهای و نقطهٔ ضعفت را پیدا کردهای. دانشمندان و ورزشکاران حرفهای بارها شکست میخورند. مثلاً اگر در امتحان علوم نمرهٔ خوبی نگرفتی، میفهمی کدام بخش را کمتر خواندهای. این خودش یک فرصت رشد تازه است.
پاسخ: خیر. در خانه، در پارک، در مهمانی خانواده و حتی هنگام بازی با دوستانت هم فرصت رشد هست. مثلاً وقتی با خواهرت آشپزی میکنی و یاد میگیری مواد را اندازه بگیری، یا وقتی در ساختن لگوی جدید صبوری به خرج میدهی.
پاسخ: وقتی کاری را انجام میدهی که قبلاً برایت سخت بود، یعنی رشد کردهای. مثلاً اگر قبلاً از خواندن متن بلند در کلاس میترسیدی، اما حالا با صدای رسا میخوانی، این رشد را نشان میدهد. یا اگر در بازی فوتبال قبلاً همیشه عقب میایستادی، ولی حالا جلو میروی و شوت میزنی.