طاهر ذوالیمینین: بنیان‌گذار سلسله طاهریان که از سوی مأمون عباسی به حکومت خراسان منصوب شد

طاهر ذوالیمینین؛ نخستین فرمانروای مستقل خراسان پس از اسلام

از سرداری تا حکومت؛ مسیر صعود طاهر

طاهر پسر حسین، از خاندانی سرشناس در ناحیه‌ی «خواف» خراسان بود. پدرانش در لشکر عباسیان جایگاهی بلند داشتند و خود طاهر نیز از جوانی در جنگ‌ها شرکت کرد. او در نبرد میان «امین» و «مأمون» - دو برادر که بر سر خلافت با هم می‌جنگیدند - در کنار مأمون ایستاد و با تدبیر خود، پیروزی را برای او رقم زد. مأمون که به توانایی او پی برده بود، پس از به خلافت رسیدن، در سال ۲۰۵ قمری، فرمانروایی خراسان و سپاه شرق را به طاهر سپرد. این انتصاب، آغازگر دوره‌ای نوین در تاریخ ایران بود؛ زیرا طاهر نه تنها یک کارگزار ساده، بلکه فرمانده‌ای بود که عملاً اختیارهای گسترده‌ای در سرزمین‌های شرقی یافت.

نکته‌ی جالب این است که طاهر در نامه‌ها و سکه‌های خود، لقب «ذوالیمینین» (به معنای دارنده‌ی دو دست راست) را به کار می‌برد که اشاره به چابکی و توانایی او در جنگ و سیاست دارد. او نشان داد که می‌تواند یکپارچگی خراسان را حفظ کرده و از مرزهای آن در برابر حملات قبایل ترک و خوارج دفاع کند. طاهر در مدت کوتاه حکومت خود (حدود یک سال)، توانست نظم را به منطقه بازگرداند و مالیات‌ها را به طور عادلانه جمع‌آوری کند.

کارنامه‌ی طاهر در یک نگاه؛ جدول اقدامات مهم

اگر طاهر امروز بود، چه می‌کرد؟ یک مثال از زندگی خودمان

فرض کنید در مدرسه، گروه‌های مختلفی برای نمایشگاه علمی تشکیل شده است. هر گروه می‌خواهد بهترین غرفه را بسازد، اما بعضی از بچه‌ها لوازم را احتکار کرده‌اند و بعضی دیگر کار را رها کرده‌اند. اگر یک دانش‌آموز مانند طاهر، یعنی کسی که هم مدبر است و هم قاطع، وسط بیاید، کارها را بین گروه‌ها تقسیم می‌کند، به هر گروه وظیفه‌ی مشخصی می‌دهد و مطمئن می‌شود که همه به موقع کارشان را انجام دهند. طاهر هم در خراسان چنین کرد؛ او بین شهرها و قبایل مختلف، وظایف را تقسیم کرد، برای هر منطقه یک والی تعیین نمود و بر کار آنها نظارت داشت تا هیچ‌کس به دیگری ستم نکند. درست مثل همان دانش‌آموزی که نظم را به نمایشگاه علمی برمی‌گرداند.