خود را به جای دیگران گذاشتن
کلید درک احساسات و خواسته های دیگران در یک نگاه ساده
خود را به جای دیگران گذاشتن یعنی تصور کنیم در موقعیت او هستیم. این کار به ما کمک میکند احساسات، خواستهها و نیازهایش را بهتر بفهمیم. سه کلیدواژهٔ مهم این مهارت عبارتاند از: همدلی، توجه به دیگران و رفتار درست.
دو راه ساده برای تمرین این مهارت
راه اولتوقف و فکر کردن: پیش از واکنش نشان دادن، از خودت بپرسید: «اگر من جای او بودم، چه حسی داشتم؟ چه چیزی دوست داشتم دیگران بگویند یا انجام دهند؟» مثلاً وقتی دوستت ناراحت است چون نمرهٔ خوبی نگرفته، به جای مسخره کردن، فکر کن اگر جای او بودی چه انتظاری از دوستانت داشتی.
راه دومگوش دادن و پرسیدن: گاهی نمیتوانیم دقیقاً حدس بزنیم طرف مقابل چه حسی دارد. با پرسیدن «حالا چطور میتوانم به تو کمک کنم؟» یا «دوست داری چه کاری انجام دهم؟» راه را برای درست فهمیدن باز میکنی.
مثالهای ملموس از مدرسه و خانه
فرض کن در زنگ تفریح، یکی از همکلاسیهایت تنها گوشهٔ حیاط نشسته است. اگر خودت را جای او بگذاری، احتمالاً احساس تنهایی و غم میکنی. پس پیش میروی و از او دعوت میکنی به بازی بپیوندد. یا مثلاً وقتی خواهر یا برادر کوچکت گریه میکند، به جای داد زدن، فکر کن اگر تو جای او بودی و کسی حرفت را نمیفهمید، چه حسی داشتی. این تمرین ساده، دعواهای خانه را هم کمتر میکند.
| موقعیت روزمره | واکنش بدون همدلی | واکنش با خود را جای او گذاشتن |
|---|---|---|
| همکلاسی مدادت را گم کرده | با عصبانیت بگویی: «خودت گم کردی» | مداد اضافهات را به او قرض دهی |
| توی بازی تیمی اشتباه میکند | فریاد بزنی: «چه بد بود» | بگویی: «اشکال نداره، دفعهٔ بعد بهتر میشه» |
| مادرت خسته از سر کار برگشته | بخواهی زودتر برایت غذا درست کند | کمک کنی میز را بچینی یا آب بیاوری |
سه پرسش و پاسخ چالشی
پرسش: آیا همیشه باید نظر دیگران را بر نظر خودم ترجیح دهم؟
پاسخ: نه. خود را به جای دیگران گذاشتن یعنی فهمیدن، نه یعنی همیشه قبول کردن. تو هم حق داری نظر خودت را داشته باشی. مثلاً اگر دوستت فیلمی را پیشنهاد میدهد که تو اصلاً دوست نداری، میتوانی با مهربانی بگویی «میفهمم تو آن را دوست داری، ولی من فیلم دیگری را ترجیح میدهم».
پاسخ: نه. خود را به جای دیگران گذاشتن یعنی فهمیدن، نه یعنی همیشه قبول کردن. تو هم حق داری نظر خودت را داشته باشی. مثلاً اگر دوستت فیلمی را پیشنهاد میدهد که تو اصلاً دوست نداری، میتوانی با مهربانی بگویی «میفهمم تو آن را دوست داری، ولی من فیلم دیگری را ترجیح میدهم».
پرسش: اگر کسی اشتباه کرده و من نمیتوانم خودم را جای او بگذارم، چه کنم؟
پاسخ: میتوانی از او بپرسی: «حس الان تو چیست؟» یا به گذشته فکر کنی که خودت همان اشتباه را کردهای. یادت باشد همهٔ انسانها گاهی اشتباه میکنند.
پاسخ: میتوانی از او بپرسی: «حس الان تو چیست؟» یا به گذشته فکر کنی که خودت همان اشتباه را کردهای. یادت باشد همهٔ انسانها گاهی اشتباه میکنند.
پرسش: آیا این کار انرژی زیادی نمیبرد؟
پاسخ: در ابتدا شاید کمی تمرین نیاز باشد، اما به مرور عادت میشود. حتی یک لحظه فکر کردن، از دعوا و دلخوری ساعتی خیلی بهتر است.
پاسخ: در ابتدا شاید کمی تمرین نیاز باشد، اما به مرور عادت میشود. حتی یک لحظه فکر کردن، از دعوا و دلخوری ساعتی خیلی بهتر است.
خود را به جای دیگران گذاشتن مثل عینکی است که به ما کمک میکند دنیا را از چشم دیگران ببینیم. با این کار دوستیها عمیقتر، دعواها کمتر و زندگی در خانه و مدرسه شیرینتر میشود. هر روز یک بار این تمرین را انجام بده؛ مثلاً در زنگ تفریح یا هنگام کمک به خواهر یا برادرت. نتیجهٔ آن را خواهی دید.