موقعیت فرضی: تمرینی برای ذهن خلاق
چطور با ساختن شرایط خیالی، بهتر فکر کنیم و تصمیمهای درست بگیریم
موقعیت فرضی یعنی یک شرایط ساختگی که وجود ندارد، اما ما آن را در ذهن میسازیم تا تمرین کنیم. این کار به ما کمک میکند مهارت قضاوت و تصمیمگیری را بدون ترس از اشتباه یاد بگیریم. کلیدواژهها: شرط خیالی، تمرین ذهنی، انتخاب درست.
سه دسته از موقعیتهای فرضی در مدرسه و خانه
نکته: ذهن ما هر روز از موقعیتهای فرضی استفاده میکند. مثلاً وقتی میگوییم «اگر باران ببارد، چه کار کنم؟» یا «اگر معلم امروز بیاید، تکلیفم را آماده میکنم».
| نوع موقعیت فرضی | مثال روزمره | چه مهارتی را تمرین میکند |
|---|---|---|
| اگر... آنگاه | اگر فردا امتحان داشته باشم، پس امشب باید زود بخوابم. | برنامهریزی |
| انتخاب بین چند راه | فرض کن دو تا دوستت با تو قهر کردهاند. اول با کدام آشتی کنی؟ | اولویتبندی |
| عواقب دور | اگر الان تمام پول تو جیبی را خرج خوراکی کنم، آخر هفته نمیتوانم کتاب بخرم. | پیشبینی نتیجه |
کاربرد واقعی در زندگی روزمره
فرض کن قرار است فردا در زنگ ورزش با همکلاسیات مسابقه بدهی. حالا یک موقعیت فرضی بساز: «اگر از قبل تمرین کنم، احتمال بردن من بیشتر است» یا «اگر تمرین نکنم، ممکن است بازنده شوم». با این تمرین ذهنی، تصمیم میگیری که امروز نیم ساعت تمرین کنی. یا مثلاً موقع خرید: «اگر این خودکار گران را بخرم، دیگر پول خوراکی ندارم. پس بهتر است خودکار معمولی بخرم.»
| وضعیت | بدون موقعیت فرضی | با موقعیت فرضی |
|---|---|---|
| انجام تکالیف | به یاد نمیآورد تکلیف دارد. | میگوید: اگر تکلیف ننویسم، معلم ناراحت میشود. پس مینویسم. |
| دعوا با خواهر | فریاد میزند و دعوا بدتر میشود. | میگوید: اگر آرام صحبت کنم، زودتر آشتی میکنیم. |
چند پرسش چالشی برای قویتر شدن ذهن
پرسش: اگر در حیاط مدرسه کیف شخص دیگری را پیدا کنم که شبیه کیف من است، چه کار کنم؟
پاسخ: بهتر است آن را به دفتر مدرسه ببرم یا به ناظم بگویم، چون مال من نیست. موقعیت فرضی اینجا به من یادآوری میکند که نباید وسایل دیگران را بردارم.
پاسخ: بهتر است آن را به دفتر مدرسه ببرم یا به ناظم بگویم، چون مال من نیست. موقعیت فرضی اینجا به من یادآوری میکند که نباید وسایل دیگران را بردارم.
پرسش: فرض کن دوستم از من میخواهد جواب سوال امتحان را به او بگویم. اگر قبول کنم، چه میشود؟
پاسخ: اگر جواب را بگویم، هم خودم تقلب کردهام و هم به دوستم خیانت شده، چون او چیزی یاد نمیگیرد. موقعیت فرضی کمک میکند «نه» بگویم و پیشنهاد کمک بعد از امتحان بدهم.
پاسخ: اگر جواب را بگویم، هم خودم تقلب کردهام و هم به دوستم خیانت شده، چون او چیزی یاد نمیگیرد. موقعیت فرضی کمک میکند «نه» بگویم و پیشنهاد کمک بعد از امتحان بدهم.
پرسش: اگر فردا صبح ماشین سرویس مدرسه دیر برسد، بهترین کار چیست؟
پاسخ: میتوانم از قبل با خودکار یک برنامهٔ فرضی بنویسم: اول با تلفن به مامان زنگ بزنم، بعد با آرامش راه مدرسه را پیاده یا با تاکسی خطی بروم. این تمرین باعث میشود در آن لحظه نترسم و عجله نکنم.
پاسخ: میتوانم از قبل با خودکار یک برنامهٔ فرضی بنویسم: اول با تلفن به مامان زنگ بزنم، بعد با آرامش راه مدرسه را پیاده یا با تاکسی خطی بروم. این تمرین باعث میشود در آن لحظه نترسم و عجله نکنم.
موقعیت فرضی مثل یک زمین بازی ذهنی است. شما در آن اشتباه میکنید، فکر میکنید، راه درست را پیدا میکنید، اما هیچ هزینهای نمیدهید. هر روز قبل از کارهای مهم، اگر... آنگاه را تمرین کن. مثلاً «اگر تکالیف را اول انجام دهم، آن وقت میتوانم بازی کنم بدون نگرانی». با این روش، قضاوت و تصمیمگیری برای تو مثل آب خوردن آسان میشود.