گذرنامه: شناسنامهای که دروازهٔ سفر به جهان را باز میکند
گذرنامه چیست و چرا به آن نیاز داریم؟
فرض کن میخواهی به خانهٔ دوستت که در یک شهر دیگر زندگی میکند بروی. وقتی به در خانهٔ او میرسی، اول باید زنگ بزنی و خودت را معرفی کنی. بعد دوستت در را باز میکند و تو وارد میشوی. حالا فرض کن میخواهی به یک کشور دیگر مثل ترکیه یا آلمان سفر کنی. آنجا هم درب کشور یک «نگهبان» دارد که به او مأمور مرزی میگویند. برای اینکه او به تو اجازهٔ ورود بدهد، باید نشان بدهی که کی هستی. این کار را با گذرنامه انجام میدهی.
گذرنامه یک دفترچهٔ کوچک است که دولت برای شهروندانش صادر میکند. در این دفترچه، عکس تو، نام و نام خانوادگی، تاریخ تولد، و یک شمارهٔ مخصوص نوشته شده است. این دفترچه ثابت میکند که تو شهروند آن کشور هستی. هیچ کس دیگری نمیتواند از گذرنامهٔ تو استفاده کند، چون عکس و اثر انگشت تو در آن ثبت شده است.
بخشهای مختلف یک گذرنامه مانند یک کتاب کوچک
گذرنامه را مانند یک کتاب داستان ۳۲ صفحهای در نظر بگیر. صفحهٔ اول آن جلد سخت دارد که نام کشور را روی آن نوشتهاند. وقتی آن را باز میکنی، صفحهٔ دوم شامل اطلاعات توست: عکس، نام، نام خانوادگی، تاریخ تولد، محل تولد، و تاریخ انقضای گذرنامه. تاریخ انقضا یعنی گذرنامه تا چه مدتی معتبر است و بعد از آن دیگر نمیتوانی با آن سفر کنی.
صفحههای بعدی برای ویزا (اجازهٔ ورود به کشور دیگر) و مهرهای ورود و خروج هستند. هر بار که وارد یک کشور میشوی، مأمور مرزی یک مهر روی یکی از صفحههای گذرنامه میزند. این مهر نشان میدهد چه روزی و از کجا وارد آن کشور شدهای.
| ویژگی | گذرنامه (پاسپورت) | کارت ملی |
|---|---|---|
| مکان استفاده | در سفر به کشورهای دیگر | در داخل کشور خودمان |
| صادرکننده | ادارهٔ گذرنامه (پلیس مهاجرت) | ادارهٔ ثبت احوال |
| دارای عکس | بله (عکس جدید و بزرگ) | بله (عکس کوچک) |
| اعتبار معمول | 5 یا 10 سال | نامحدود (مادامالعمر) |
چگونه برای سفر از گذرنامه استفاده کنیم؟ یک مثال واقعی
فرزانه 10 ساله میخواهد برای دیدن عمهاش به کشور ترکیه برود. پدرش اول برای او گذرنامه میگیرد. برای این کار باید به ادارهٔ گذرنامه بروند، عکس بگیرند، فرم پر کنند و هزینه بپردازند. بعد از چند روز، گذرنامه آماده میشود.
وقتی فرزانه به فرودگاه میرسد، در بخش «کنترل گذرنامه» صف میایستد. مأمور گذرنامهاش را میگیرد، به او نگاه میکند و عکس را با صورت فرزانه مقایسه میکند. سپس یک مهر ورود به ترکیه روی یکی از صفحههای گذرنامه میزند. وقتی فرزانه بعد از یک هفته به ایران برمیگردد، دوباره مأمور مرزی مهر خروج از ترکیه و ورود به ایران را میزند. حالا گذرنامهی فرزانه پر از مهرهای رنگی شده است که نشان میدهد او به کدام کشورها سفر کرده است.
چالشهایی که ممکن است با گذرنامه پیش بیاید
پرسش ۱: اگر گذرنامه گم شود چه اتفاقی میافتد؟
اگر گذرنامه را گم کنی، نمیتوانی به کشور خودت برگردی! به همین دلیل باید سریعاً به سفارت یا کنسولگری کشور خودت در آن کشور خارجی خبر بدهی. آنها یک گذرنامهٔ موقت برایت صادر میکنند تا بتوانی به خانه برگردی. به همین خاطر همیشه باید از گذرنامه به خوبی مراقبت کنی.
پرسش ۲: چرا گاهی اوقات مأمور مرزی نمیگذارد وارد کشور شویم؟
گاهی ممکن است گذرنامه کمتر از 6 ماه اعتبار داشته باشد. بسیاری از کشورها میگویند گذرنامهات باید حداقل 6 ماه دیگر اعتبار داشته باشد تا بتوانی وارد شوی. یا شاید عکس گذرنامه خیلی قدیمی باشد و شبیه تو نباشد. همچنین اگر قبلاً در آن کشور کار خلافی کرده باشی، ممکن است اجازهٔ ورود ندهند.
پرسش ۳: فرمول اعتبار گذرنامه چگونه محاسبه میشود؟
اگر تاریخ صدور گذرنامه را با $ D_0 $ نشان دهیم و مدت اعتبار را با $ T $ (به سال) و تاریخ انقضا را با $ D_e $ نشان دهیم، داریم: $ D_e = D_0 + T $. برای مثال اگر گذرنامه در تاریخ 1 ژانویهٔ 2025 صادر شده باشد و $ T = 5 $ سال اعتبار داشته باشد، تاریخ انقضای آن $ 1 $ ژانویهٔ 2030 خواهد بود. بعد از آن تاریخ دیگر نمیتوانی با آن سفر کنی مگر اینکه تمدیدش کنی.
پاورقیها
1گذرنامه (پاسپورت): سندی رسمی که توسط دولت یک کشور صادر میشود و هویت و تابعیت دارندهٔ آن را برای سفرهای بینالمللی تأیید میکند. معادل انگلیسی آن Passport است.
2ویزا (روادید): مجوزی که یک کشور به اتباع کشورهای دیگر میدهد تا اجازه داشته باشند وارد آن کشور شوند، در آن بمانند یا از آن عبور کنند. معادل انگلیسی آن Visa است.
3سفارت یا کنسولگری: نمایندگی رسمی یک کشور در کشور دیگر که به شهروندان خود خدمات میدهد. معادل انگلیسی سفارت Embassy و کنسولگری Consulate است.
4مأمور مرزی: شخصی که در فرودگاهها، مرزهای زمینی یا دریایی ایستاده و مدارک مسافران را بررسی میکند. معادل انگلیسی آن Border Officer است.