مد چیست؟ تغییراتی که در شکل و نوع لباس در هر دوره ایجاد میشود و ممکن است همیشه مناسب نباشد
تغییر لباس از دیرباز تا امروز
اگر به عکس پدربزرگها و مادربزرگهایمان نگاه کنیم، میبینیم لباسهایشان با لباسهای امروز خیلی فرق دارد. مثلاً چند دهه قبل، خانمها دامنهای گشاد و بلند میپوشیدند، ولی امروز شلوارهای جین و تیشرت خیلی معمول شده است. مد یعنی همین تغییرها. هر چند سال یک بار، شکل آستین، قد مانتو، نوع پارچه و حتی رنگهای محبوب عوض میشود. یک سال همه رنگ زرد میپوشند و سال بعد ناگهان رنگ آبی مد میشود! برای یک دانشآموز ابتدایی جالب است که بداند حتی کفشها هم مد دارند. مثلاً کفشهای تخت و پاشنهبلند هر چند سال جابهجا مد میشوند.
چرا مد همیشه مناسب نیست؟
گاهی مد لباس آنقدر عجیب میشود که پوشیدن آن سخت یا خطرناک است. مثلاً در اروپای قدیم، خانمها دامنهای حجیم با حلقههای فلزی میپوشیدند که از درهای باریک رد نمیشدند! یا در زمان دیگری، کفشهایی با نوک بسیار بلند (بیش از 30 سانتیمتر) مد شد که راه رفتن را غیرممکن میکرد. یا مردان کلاههای بسیار بلندی میگذاشتند که با سقف اتاق برخورد میکرد. این مثالها نشان میدهد هر چیزی که مد شود، الزاماً راحت یا مناسب نیست. گاهی مد باعث میشود مردم برای خوشتیپ شدن، لباسهای ناراحت بپوشند یا پول زیادی خرج کنند. به همین دلیل است که میگوییم: «مد ممکن است همیشه مناسب نباشد».
| نوع مد | مثال | مناسب بودن |
|---|---|---|
| دامن حلقهای | دامنهای خیلی حجیم قرن 19 | نامناسب |
| شلوار جین ساده | شلوارهای راحت روزمره | مناسب |
| کفشهای نوکبلند | مد قرون وسطی در اروپا | نامناسب |
| لباس ورزشی | تاپ و لگینگ برای ورزش | مناسب |
چطور میتوانیم مد را بشناسیم؟ مثالهای عینی از زندگی روزمره
فرض کنید در مدرسه، یک روز همه دوستانتان کفش آبی پوشیدهاند. هفته بعد ناگهان همه کفش قرمز میپوشند. این یک تغییر مد است. یا مثلاً چند سال پیش، مدل موی خیلی کوتاه برای پسرها رایج بود و حالا موهای بلندتر مد شده است. حتی کولهپشتیهای مدرسه هم مد دارند: یک سال کولهپشتیهای کوچک و طرح دار مد است، سال بعد کولهپشتیهای بزرگ و ساده. یک مثال عینی دیگر: در ایران، شلوارهای «پاچهگشاد» چند سال قبل خیلی مد بود، بعد ناگهان شلوارهای «پاچهتنگ» جای آن را گرفت. حالا دوباره بعضی شلوارهای گشاد مد شدهاند. ببینید! مد مثل یک چرخ و فلک همیشه میچرخد و دوباره به نقطه اول برمیگردد.
چالشهای مفهومی: سه سؤال مهم درباره مد
پاسخ: نه، همیشه اینطور نیست. مثلاً در ایران باستان، مردم لباسهایی از پشم و پنبهٔ خالص میپوشیدند که تنفس پوست را آسان میکرد. بعضی لباسهای قدیمی از نظر جنس و دوام، خیلی بهتر از لباسهای امروزی هستند. فقط شکل و طرح آنها با مد امروز فرق دارد. پس «قدیمی» به معنای «بد» نیست.
پاسخ: گاهی افراد مشهور (بازیگران یا خوانندهها) لباس عجیبی میپوشند و مردم از آنها تقلید میکنند. گاهی هم تولیدکنندگان لباس با تبلیغات، مردم را قانع میکنند که آن لباس «شیک» است. انسان دوست دارد شبیه دیگران باشد، به همین دلیل حتی مدهای ناراحت را میپذیرد. مثلاً کفش پاشنهبلند برای راه رفتن راحت نیست، اما خیلی از خانمها آن را میپوشند چون مد شده است.
پاسخ: اگر مد باعث شود پول زیادی خرج کنیم یا لباس ناراحت بپوشیم، ضرر دارد. همچنین گاهی برای همرنگ جماعت شدن، شخصیت واقعی خودمان را پنهان میکنیم. بهترین کار این است که فقط آن قسمتهای مد را انتخاب کنیم که به ما میآید و راحت است. مثلاً اگر مد شلوار تنگ است، اما شما شلوار گشاد را ترجیح میدهید، همان گشاد را بپوشید. مهم این است که خودتان باشید.
پاورقیها
1مد (فشن - Fashion): به معنی سبک رایج لباس، آرایش و رفتار در یک دورهٔ زمانی مشخص.
2اسراف: دور ریختن یا خرید بیش از اندازهٔ چیزی که به آن نیاز نداریم.
3حلقه فلزی (Crinoline یا حلقهنگین): اسکلت دامن در قرن 19 که دامن را خیلی حجیم میکرد.
4مد قرون وسطی (Medieval fashion): سبک لباس در اروپا بین سالهای 500 تا 1500 میلادی که گاهی شکلهای عجیب داشت.