مشارکت اجتماعی: همیاری در کارهای گروهی و یاری رساندن به دیگران
انواع مشارکت اجتماعی در محیط پیرامون ما
مشارکت اجتماعی یعنی اینکه یک نفر به تنهایی کار نمیکند، بلکه با دیگران همراه میشود تا کاری را پیش ببرد. این کار میتواند در مدرسه، محله، کتابخانه، بیمارستان یا سازمانهای داوطلبانه انجام شود. برای دانشآموز دبستانی، سادهترین شکل مشارکت اجتماعی، همکاری در پاکیزهنگهداشتن کلاس یا کمک به معلم برای توزیع دفترهاست. نمونهٔ دیگر، شرکت در انجمن اولیا و مربیان (به صورت غیرمستقیم از طریق والدین) یا عضویت در گروههای کوچک مدرسه مانند گروه سبز (حافظ محیط زیست) است.
مثلاً فرض کنید مدرسه تصمیم گرفته یک باغچهٔ کوچک در حیاط درست کند. اگر هر دانشآموز فقط یک گلدان بیاورد و با دوستانش خاکریزی کند، کار خیلی سریعتر انجام میشود. به این کار، مشارکت گروهی میگویند. در جدول زیر چند نوع مشارکت اجتماعی را با هم مقایسه میکنیم:
| نوع مشارکت | محل انجام | نمونهٔ کار گروهی | تأثیر بر دیگران |
|---|---|---|---|
| کمک در مدرسه | کلاس، کتابخانه | مرتب کردن قفسهها با هم | یافتن کتاب برای دیگران آسان میشود |
| همیاری در محله | پارک، پیادهرو | جمع کردن زباله به صورت دستهجمعی | محله تمیزتر و سالمتر میشود |
| فعالیت در سازمان خیریه | مؤسسهٔ نیکوکاری | بستهبندی کمکهای غذایی با دیگران | افراد نیازمند غذا دریافت میکنند |
چگونه کار گروهی باعث رشد مهارتهای ما میشود؟
وقتی در یک انجمن یا سازمان داوطلبانه ثبتنام میکنیم، تازه یاد میگیریم که دیگران چه فکرهایی دارند. مثلاً در انجمن حافظان طبیعت، هر کس یک ایده میدهد: یکی میگوید «بیایید درخت بکاریم»، دیگری میگوید «بیایید برای پرندهها آبخوری بسازیم». با شنیدن حرف همدیگر، کار بهتری انجام میدهیم. شرکت در کارهای گروهی به ما یاد میدهد چگونه صبور باشیم، نوبت را رعایت کنیم و مسئولیت بپذیریم.
یک مثال عملی: فرض کنید مدرسه قصد دارد نمایشگاه علوم برگزار کند. اگر دانشآموزان به تنهایی کار کنند، ممکن است فقط چند طرح ساده بسازند. اما اگر گروههای ۴ یا ۵ نفره تشکیل شود، هر نفر یک بخش از کار را انجام میدهد (مثلاً یک نفر تحقیق کند، یک نفر وسایل بیاورد، یک نفر نقاشی بکشد و یک نفر توضیحات را بنویسد). نتیجهٔ این همکاری، نمایشگاهی پر از ایدههای گوناگون خواهد بود.
تمرین عملی: یک پروژهٔ کوچک گروهی در کلاس یا خانه
به عنوان یک فعالیت ساده، میتوانید با دوستانتان یک «گروه مهربانی» بسازید. هر هفته یک کار را با هم انجام دهید: مثلاً کمک به نظافت حیاط مدرسه، نوشتن داستان دستهجمعی، یا درست کردن کارتهای تبریک برای بیماران. در این گروه، هر عضو یک نقش دارد: مدیر برنامه، مسئول وسایل، مسئول تشویق دیگران و مسئول ثبت کارها. این کار باعث میشود حس تعلق به گروه و مشارکت اجتماعی در شما تقویت شود.
اگر در محله شما انجمنی مانند کتابخانه یا سرای محله وجود دارد، میتوانید از مسئول آن بپرسید: «آیا کار گروهی برای کمک به دیگران وجود دارد که ما دانشآموزان بتوانیم انجام دهیم؟» گاهی انجمنها برای روزهای خاص مانند جشن نیکوکاری به کمک نیاز دارند. حتی کمک به همسایهٔ مسن برای آوردن خواروبار، یک نوع مشارکت اجتماعی کوچک ولی ارزشمند است.
چالشهای مفهومی (پرسش و پاسخ)
پاسخ: به جای فریاد زدن یا قضاوت، میتوان با مهربانی پرسید: «آیا به کمک نیاز داری؟ شاید بخش از کار برایت سخت است.» سپس کار را با هم انجام دهید. گاهی یک عضو به دلیل خجالت یا ناتوانی کمک نمیخواهد. با تشویق و تقسیم دوبارهٔ کارها، میتوان مشکل را حل کرد.
پاسخ: خیر، تعادل مهم است. شما مجبور نیستید در همهٔ انجمنها عضو شوید. انتخاب کنید در چه زمینهای میتوانید مفید باشید (مثلاً ورزش، نقاشی یا کمک درسی). اگر بیش از حد کار گروهی انجام دهید، خسته میشوید و لذت کمک کردن از بین میرود. پس تنها به اندازهٔ توانایی خود قول مشارکت بدهید.
پاسخ: بله. قبول نکردن نظر شما به معنی بیارزش بودن شما نیست. در گروهها معمولاً بهترین راه حل با رأی گیری انتخاب میشود. حتی اگر نظر شما رأی نیاورد، باز هم میتوانید با نظر دیگران همکاری کنید. این کار نشانهٔ احترام و بلوغ اجتماعی شماست.
پاورقی
[۱] مشارکت اجتماعی (Social Participation) به معنای حضور فعالانه در فعالیتهای جمعی و همکاری با دیگران برای رسیدن به یک هدف مشترک است.
[۲] انجمن (Association) گروهی از افراد که برای هدفی غیرانتفاعی مانند کتابخانه، انجمن اولیا و مربیان یا گروه سبز دور هم جمع میشوند.
[۳] سازمان داوطلبانه (Voluntary Organization) نهادی که افراد بدون دریافت اجباری پول و از روی میل خود در آن کار میکنند، مانند هلال احمر یا گروههای کمک به زلزلهزدگان.
[۴] تمامی فرمولهای ریاضی در این مقاله با استفاده از نمادهای استاندارد MathJax نوشته شدهاند و به دلیل راستبهچپ بودن صفحه، در قالبی جداگانه آمدهاند.