دوره صفویه: دوره‌ای از تاریخ ایران که در آن سلسله صفویان حکومت می‌کردند و اصفهان پایتخت آن‌ها بود.

دوره صفویه: دوران طلایی پادشاهی و شکوفایی اصفهان

صفویان چگونه به قدرت رسیدند؟

دوران صفویه از سال 1501 میلادی شروع شد. نخستین پادشاه صفوی، شاه اسماعیل یکم بود. او فقط 15 سال داشت که توانست کشور را متحد کند و حکومت خود را تشکیل دهد. فکر کنید یک دانش‌آموز کلاس نهم بتواند رهبر یک کشور بزرگ شود! این نشان می‌دهد که شاه اسماعیل چقدر پرانرژی و شجاع بود. او مذهب شیعه^۱ را مذهب رسمی ایران اعلام کرد.

اصفهان؛ زیباترین پایتخت جهان در آن زمان

در زمان شاه عباس بزرگ (که یکی از مشهورترین پادشاهان صفوی بود)، پایتخت از قزوین به اصفهان منتقل شد. اصفهان به شهری پر از باغ‌ها، کاخ‌ها و مسجدهای زیبا تبدیل شد. شاید برایتان جالب باشد که جهانگردان اروپایی (که از کشورهای دور می‌آمدند) اصفهان را «نصف جهان» می‌نامیدند؛ چون فکر می‌کردند نیمی از زیبایی‌های تمام دنیا در این شهر جمع شده است!

یکی از مشهورترین مکان‌های اصفهان، میدان نقش جهان است. این میدان آنقدر بزرگ است که می‌توان چندین زمین فوتبال را در آن جا داد. در اطراف میدان، جاهای دیدنی زیادی وجود دارد:

• مسجد شاه (مسجد امام) با کاشی‌کاری‌های آبی و فیروزه‌ای
• کاخ عالی قاپو با پله‌های مارپیچ و تالار موسیقی
• بازار بزرگ اصفهان که هنوز هم پر از خریدار است

دستاوردهای مهم دوره صفویه؛ هنر، تجارت و معماری

در دوران صفویه، هنر و صنعت خیلی پیشرفت کرد. شاید مهم‌ترین صنعت آن زمان، قالی‌بافی بود. قالی‌های ایرانی به کشورهای دور مانند فرانسه و انگلستان صادر می‌شد. حتی امروز هم قالی‌هایی که از آن دوره مانده‌اند در موزه‌های بزرگ دنیا نگهداری می‌شوند.

زندگی مردم در دوران صفویه چگونه بود؟

در آن زمان، بیشتر مردم در روستاها زندگی می‌کردند و کشاورزی یا دامداری می‌کردند. شهرها هم بازاریان و صنعتگران بودند. برای مثال، یک نانوایی در اصفهان هر روز نان تازه می‌پخت و کنار نان، شیرینی‌های محلی مانند پولکی و سوهان هم می‌فروخت. بچه‌ها هم مثل امروز بازی می‌کردند، اما اسباب‌بازی‌هایشان ساده‌تر بود؛ مثلاً خمیر بازی (گِل)، طناب‌بازی یا سنگ‌های رنگی.

یکی از کارهای جالب شاه عباس این بود که جاده‌ها و پل‌ها را تعمیر کرد. مشهورترین پل اصفهان، پل خواجو و سی‌وسه پل هستند که هنوز هم روی رودخانه زاینده‌رود ایستاده‌اند و مردم از آن‌ها عبور می‌کنند.

کاربردهای امروزی یادگارهای صفوی

امروزه میدان نقش جهان یک میراث جهانی یونسکو^۲ است. یعنی سازمان ملل متحد آن را به عنوان یکی از مهم‌ترین جاهای تاریخی دنیا ثبت کرده است. هر سال میلیون‌ها جهانگرد از ایران دیدن می‌کنند تا مسجدها، پل‌ها و کاخ‌های صفوی را ببینند. همچنین طرح‌های قالی صفوی هنوز هم در کارگاه‌های قالی‌بافی تبریز، کاشان و اصفهان بافته می‌شود.

چالش‌های مفهومی در یادگیری دوره صفویه

پاورقی‌ها

¹شیعه: یکی از دو شاخه اصلی اسلام (شاخه دیگر سنی است). شیعیان معتقدند که پس از پیامبر اسلام، جانشین او باید از خانواده ایشان باشد. معادل انگلیسی آن (Shia) است.
²میراث جهانی یونسکو: سازمان یونسکو (بخشی از سازمان ملل متحد برای علم، فرهنگ و آموزش) مکان‌های بسیار مهم تاریخی و طبیعی را در فهرست خود ثبت می‌کند تا از آن‌ها محافظت شود. معادل انگلیسی آن (UNESCO World Heritage) است.
³جاده ابریشم: مسیر تجاری باستانی به طول حدود 6400 کیلومتر که چین را به دریای مدیترانه وصل می‌کرد. ابریشم یکی از کالاهای اصلی این جاده بود. معادل انگلیسی آن (Silk Road) است.