خشکبار: میوههای خشک شده (کشمش، خرما، انجیر، برگه هلو و زردآلو)
میوههای خشک شده، همان میوههای تازه هستند که با گرفتن آب خود، به خوراکیهای شیرین و ماندگار تبدیل میشوند. بیایید با پنج نمونهی معروف آنها بیشتر آشنا شویم. کشمش از خشک کردن انگور به دست میآید و دو نوع کشمش آفتابی (قهوهای روشن) و کشمش تیزابی (تیرهتر) دارد. خرما میوهی درخت نخل است که گاهی آن را به صورت تازه (خرما رطب) و گاهی خشک (خرما مضافتی) میخوریم. انجیر خشک نسبت به انجیر تازه بسیار شیرینتر است و دانههای ریز داخل آن ترد و خوشمزه میشوند. برگه هلو و زردآلو به صورت ورقههای نازک و نرم در میآیند و طعم ترش و شیرینی دارند. برای مثال، فرض کنید یک مشت کشمش بردارید؛ هر دانهی کشمش مانند یک بمب انرژی کوچک است که میتواند برای یک میان وعدهی سریع در مدرسه عالی باشد.
| نوع میوه خشک | میوه تازه اصلی | طعم غالب | کاربرد معمول |
|---|---|---|---|
| کشمش | انگور | شیرین ملایم | شیرینیپزی، ماست، شیرینی |
| خرما | خرما (تازه) | بسیار شیرین، شربتی | خوراکی مستقل، حلوا، اسموتی |
| انجیر خشک | انجیر تازه | شیرین با دانههای ریز | به همراه گردو، مربا، کیک |
| برگه هلو | هلو | ترش و شیرین | چای، دسر، تزئین کیک |
| برگه زردآلو | زردآلو | ترش-شیرین ملس | خوراک مغذی، کمپوت، شیرینی |
خشک کردن میوهها یک روش قدیمی برای نگهداری غذا است. وقتی آب میوه را میگیریم، میکروبها نمیتوانند در آن رشد کنند و میوه برای ماهها سالم میماند. سه روش معمول برای خشک کردن میوه وجود دارد: روش آفتابی (پهن کردن میوه زیر نور خورشید)، روش سایهای (در هوای خشک و خنک) و روش با دستگاه (دستگاه میوه خشککن). در روش آفتابی، میوهها را روی پارچهی تمیز میچینند و چند روز زیر نور آفتاب میگذارند تا آب آنها تبخیر شود. برای برگههای هلو و زردآلو، میوه را حلقهحلقه میبرند تا زودتر خشک شود. یک نکتهی جالب: با خشک شدن، قند میوه غلیظ میشود به همین دلیل برگهی زردآلو از خود زردآلوی تازه شیرینتر است. بیایید یک فرمول ساده برای محاسبهی کاهش وزن میوه بعد از خشک شدن بنویسیم:
حالا که با انواع خشکبار آشنا شدیم، بیایید ببینیم چطور میتوانیم از آنها در خوراکیهای روزانه استفاده کنیم. یک مثال ساده: صبح قبل از مدرسه، میتوانید کشمش و خرما را داخل یک ظرف کوچک بریزید و به عنوان میانوعدهی ساعت 10 صبح بخورید. این مواد قند طبیعی دارند و انرژی تدریجی به بدن شما میدهند. همچنین میتوانید برگههای هلو و زردآلو را به صورت نواری خرد کنید و با ماست ساده مخلوط نمایید تا یک ماست میوهای خوشمزه درست شود. انجیر خشک را با گردو ترکیب کنید؛ بسیاری از بچهها این ترکیب را به جای شکلات دوست دارند. برای یک ایدهی جذاب، میتوانید با کشمش و خرما، توپکهای انرژیزا درست کنید: خرما را هستهگیری کنید، با کشمش و پودر نارگیل مخلوط کنید و به شکل گلولههای کوچک درآورید. این خوراکی هم سالم است و هم خوشمزه. فراموش نکنید که این میوههای خشک را در جای خنک و دور از نور خورشید نگهداری کنید تا نرم و تازه بمانند.
وقتی زردآلو را میبرید و در معرض هوا قرار میدهید، ترکیبی به نام آنزیم پلیفنول اکسیداز باعث واکنش با اکسیژن هوا و تیره شدن سطح آن میشود. برای جلوگیری از این کار، برگهها را در آبلیمو یا آب نمک ملایم فرو میبرند تا اسید موجود در لیمو سرعت این واکنش را کم کند.
نه کاملاً. کشمش و انگور هر دو سالم هستند اما کشمش به دلیل از دست دادن آب، قند و کالری بیشتری در حجم کم دارد. مثلاً 100 گرم انگور تازه حدود 69 کالری دارد در حالی که 100 گرم کشمش حدود 299 کالری دارد. پس نباید در خوردن کشمش زیادهروی کنید، مخصوصاً اگر میخواهید وزن خود را کنترل کنید.
آن پودر سفید روی انجیر خشک، کپک یا چیز کثیفی نیست. در واقع این ماده قند طبیعی (به نام فروکتوز و گلوکز) است که در اثر خشک شدن به سطح میوه آمده و بلورهای ریز سفید رنگی تشکیل داده است. حتی میتوانید آن را با انگشت خود لمس کنید و ببینید که شبیه شکر نرم است و ضرری ندارد.
1آنزیم پلیفنول اکسیداز (Polyphenol oxidase): پروتئینی طبیعی در میوهها که باعث قهوهای شدن بریده میوه در تماس با هوا میشود. این همان دلیلی است که سیب یا موزِ بریده شده تغییر رنگ میدهد.
2فروکتوز (Fructose): نوعی قند طبیعی که در میوهها و عسل وجود دارد و شیرینی بیشتری نسبت به قند معمولی (ساکارز) دارد.
3گلوکز (Glucose): سادهترین نوع قند که منبع اصلی انرژی سلولهای بدن است.
4ساکارز (Sucrose): همان قند سفید معمولی که از نیشکر یا چغندر قند به دست میآید.