آبیاری نوین: روشهای جدید و کممصرف برای آب دادن به زمینهای کشاورزی
آبیاری نوین چیست و چرا مهم است؟
آبیاری نوین یعنی روشهای جدیدی برای آب دادن به گیاهان که آب کمتری هدر میرود. در روشهای قدیمی، مثل آبیاری کرتی، مقدار زیادی آب در راه رفتن به مزرعه تبخیر میشود یا به زمینهای اطراف میرود. اما در روشهای نوین، آب دقیقاً به ریشهٔ گیاه میرسد. برای مثال، تصور کن یک لیوان آب را از فاصلهٔ دور به طرف یک گلدان پرت میکنی. بیشتر آب بیرون میریزد. ولی اگر یک نی بگذاری و آب را آرام از داخل نی به ریشه برسانی، هیچ قطرهای هدر نمیرود.
روش قطرهای: دقیق مثل قطرههای باران
در آبیاری قطرهای، لولههای باریکی کنار ردیف گیاهان میگذاریم. این لولهها سوراخهای ریز دارند و آب قطره قطره بیرون میآید و مستقیم به ریشه میرسد. این کار مثل این میماند که به جای تشنه شدن، یک لیوان آب کنار دهان گیاه بگذاریم! این روش مخصوص جاهایی که آب کمیاب است خیلی مفید میباشد. در ایران، درختان پسته و باغهای انگور را معمولاً با این روش آبیاری میکنند.
آبیاری بارانی هوشمند: باران مصنوعی در زمان درست
آبیاری بارانی، آب را مثل باران روی گیاهان میپاشد. اما نوع هوشمند آن مجهز به سنسور رطوبت خاک1 است. سنسور مثل یک دماسنج است، ولی رطوبت خاک را اندازه میگیرد. وقتی خاک به اندازهٔ کافی خیس باشد، دستگاه آبیاری خاموش میشود. این کار از هدررفت آب جلوگیری میکند. فرض کن مامان یا بابا وقتی میبینند لیوان آب تو پر است، دیگر آب در آن نمیریزند. سنسور هم همین کار را میکند.
| روش آبیاری | میزان هدررفت آب | مناسب برای |
|---|---|---|
| روش قدیمی (کرتی) | بسیار زیاد | زمینهای بسیار هموار و پرآب |
| آبیاری بارانی معمولی | زیاد | مزارع غلات و سبزیجات |
| آبیاری قطرهای | بسیار کم | باغها و گیاهان ردیفی |
یک مثال واقعی از یک باغ کوچک
علیآقا یک باغ کوچک دارد که قبلاً با روش غرقابی، هر هفته 5000 لیتر آب مصرف میکرد. بعد از یادگیری آبیاری قطرهای، مصرف آب به 1500 لیتر در هفته کاهش یافت. ضمن اینکه درختانش سالمتر شدند چون آب مدام به ریشه میرسید و علفهای هرز که در روش قدیمی با آب زیاد رشد میکردند، کم شدند. علیآقا هر ماه در قبض آب خود صرفهجویی زیادی میکند و آب بیشتری برای دیگران میماند.
چالشهای مفهومی
برخی گیاهان مثل برنج به آب ایستاده نیاز دارند، پس آبیاری قطرهای برای آنها خوب نیست. برخی گیاهان مثل گوجهفرنگی اگر آب روی برگهایشان برود، قارچ میگیرند، بنابراین آبیاری بارانی برای آنها مضر است. هر روشی باید با نوع گیاه و خاک هماهنگ باشد.
بله، در ابتدا خرید لولهها و سنسورها هزینه دارد. اما در درازمدت، چون آب کمتر خریداری میشود و محصول بیشتری تولید میگردد، این هزینه جبران میشود. مثل این میماند که یک دوچرخهٔ خوب بخرید تا هر روز بدون نیاز به بنزین به مدرسه بروید.
در سیستمهای هوشمند، یک شیر قطع کن دستی هم وجود دارد. کشاورز میتواند خودش نگاه کند و اگر خاک خشک بود، شیر آب را باز کند. همچنین سنسورها معمولاً چند سال عمر میکنند و به راحتی تعویض میشوند.
محاسبهٔ سادهٔ صرفهجویی
فرض کن یک قطرهچکان قطرهای در هر ثانیه 2 قطره آب میدهد. اگر هر قطره 0.05 میلیلیتر حجم داشته باشد، در یک ساعت چقدر آب مصرف میشود؟
یعنی در هر ساعت فقط کمی بیشتر از یک لیوان آب! در روشهای قدیمی صدها برابر این مقدار آب هدر میرفت.
پاورقیها
1سنسور رطوبت خاک (Soil Moisture Sensor): وسیلهای کوچک که در خاک قرار میگیرد و میزان خیسی خاک را اندازه میگیرد و به سیستم آبیاری فرمان روشن یا خاموش شدن میدهد.
آبیاری قطرهای (Drip Irrigation): روشی که در آن آب به صورت قطرههای آهسته و مداوم در کنار ریشهٔ گیاه خارج میشود.
آبیاری بارانی هوشمند (Smart Sprinkler Irrigation): روشی که در آن آبپاشها با کمک سنسورها و زمانسنجها فقط در زمان لازم و به مقدار کافی کار میکنند.