متغیر: عاملی که می‌تواند بر نتیجه آزمایش تأثیر بگذارد.

متغیر: عاملی که همه چیز را تحت تأثیر قرار می‌دهد

متغیرها را چگونه دسته‌بندی می‌کنیم؟

برای آنکه آزمایشی منصفانه و قابل اطمینان داشته باشیم، باید بدانیم با چه عواملی سر و کار داریم. متغیرها را معمولاً به سه دسته اصلی تقسیم می‌کنیم. این تقسیم‌بندی مانند داشتن یک نقشه راه است که به ما کمک می‌کود فقط روی عامل مورد نظر خود تمرکز کنیم و تأثیر عوامل دیگر را خنثی نماییم.

از آشپزی تا ورزش: متغیرها در زندگی ما

بیایید با چند مثال ساده، این مفاهیم را در موقعیت‌های غیرآزمایشگاهی بررسی کنیم. فرض کنید می‌خواهید بفهمید «آیا دویدن قبل از امتحان، روی نمره تأثیر دارد؟».

• متغیر مستقل: دویدن یا ندویدن (که شما آن را کنترل می‌کنید).
• متغیر وابسته: نمره امتحان (چیزی که اندازه‌گیری می‌شود).
• متغیرهای کنترل‌شده: ساعت مطالعه، نوع درس، میزان خواب شب قبل، صبحانه یکسان. اگر این عوامل برای همه یکسان نباشند، نمی‌توانیم مطمئن باشیم که تغییر نمره فقط به خاطر دویدن بوده است.

مثال دیگر در آشپزی: تأثیر میزان شکر روی شکل‌پذیری خمیر شیرینی. در اینجا: ($x$) میزان شکر، ($y$) قوام خمیر است و متغیرهای کنترل‌شده شامل نوع آرد، دمای فر، زمان پخت و میزان تخم مرغ می‌شوند. اگر همزمان با تغییر شکر، دمای فر را هم بالا ببرید، نمی‌دانید تغییر نتیجه به خاطر کدامیک است.

اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم

پاورقی

^۱ متغیر (Variable): عاملی در یک آزمایش که می‌تواند تغییر کند و مقادیر مختلفی به خود بگیرد.
^۲ متغیر مستقل (Independent Variable): متغیری که محقق آن را دستکاری می‌کند.
^۳ متغیر وابسته (Dependent Variable): متغیری که در پاسخ به تغییر متغیر مستقل، تغییر می‌کند و اندازه‌گیری می‌شود.
^۴ متغیر کنترل‌شده (Controlled Variable): متغیرهایی که در طول آزمایش ثابت نگه داشته می‌شوند.
^۵ متغیر مزاحم (Extraneous Variable): متغیرهای ناخواسته‌ای که ممکن است بر نتایج تأثیر بگذارند و کنترل کامل آنها دشوار است.