رژیم مصرف رسانهای: برنامهریزی برای دنیای دیجیتال
چرا به رژیم مصرف رسانه نیاز داریم؟
تصور کن یخچال خانه پر از خوراکیهای رنگارنگ باشد؛ شیرینی، چیپس، پفک و نوشابه. اگر بدون برنامه و هر وقت دلمان خواست از همه آنها بخوریم، قطعاً بعد از مدتی دچار مشکل میشویم. فضای رسانهای امروز هم دقیقاً شبیه همین یخچال است. انبوهی از ویدیو، بازی، پست و خبر که به راحتی در دسترس هستند. اگر مصرف ما از این محتواها بیبرنامه و زیاد باشد، ممکن است دچار مشکلاتی مانند اتلاف وقت زیاد، کاهش تمرکز، اضطراب، اختلال در خواب یا حتی دوری از دنیای واقعی شویم. پس لازم است برای این «تغذیه ذهنی» خود هم برنامهای داشته باشیم.
مثال ملموس: فرض کنید برای یک آزمون مهم مدرسه باید مطالعه کنی. اگر هنگام درس خواندن، هر پنج دقیقه یک بار نوتیفیکیشن شبکه اجتماعی را چک کنی، نه مطلب را خوب یاد میگیری و نه از وقت استراحتت لذت میبری. یک رژیم رسانهای خوب به تو میگوید در ساعات مطالعه، گوشی را روی حالت «سکوت» یا «مطالعه» بگذاری و زمان مشخصی را برای چک کردن پیامها بعد از پایان مطالعه در نظر بگیری.
چهار ستون اصلی یک رژیم رسانهای سالم
برای ساختن یک برنامه آگاهانه، میتوانیم روی چهار پایه اصلی تمرکز کنیم. این پایهها مثل چهار چراغ راهنما هستند که مسیر استفاده درست را نشان میدهند.
| ستون | تعریف | مثال عملی |
|---|---|---|
| ۱. انتخاب | آگاهانه تصمیم گرفتن درباره این که چه محتوایی را از کدام رسانه دریافت کنیم. | به جای پیمایش بیهدف در ریels[1]، فقط صفحات آموزشی نقاشی یا اخبار ورزشی مورد علاقهات را دنبال کنی. |
| ۲. میزان | تعیین سقف زمانی مشخص برای استفاده از هر نوع رسانه در روز یا هفته. | تعیین میکنی که روزانه حداکثر 1 ساعت برای تماشای ویدیو در یوتیوب[2] وقت بگذاری. |
| ۳. شیوه | نحوه و شرایط استفاده از رسانه (مکان، حالت روحی، همراهی با فعالیت دیگر). | قراردادن گوشی روی میز هنگام غذا خوردن با خانواده یا استفاده از هدفون برای گوش دادن به پادکست علمی هنگام پیادهروی. |
| ۴. ارزیابی | بررسی منظم این که این مصرف چه احساس و نتیجهای برایت داشته است. | پایان هفته از خودت بپرسی: "آیا بازی کردن 3 ساعت در روز مرا خسته و عصبی کرد یا سرگرم و خوشحال؟" |
یک هفته آزمایشی با رژیم رسانهای
بیا با هم یک برنامه هفتگی ساده طراحی کنیم. فرض کنیم هدف اصلی تو، کنترل زمان بازی و افزایش مطالعه است. ما برای هر روز، یک "مصرف اصلی" و یک "محدودیت" در نظر میگیریم.
| روز | مصرف اصلی (هدفدار) | محدودیت (رژیم) | وضعیت |
|---|---|---|---|
| شنبه | تماشای یک مستند علمی 45 دقیقهای | بدون بازی آنلاین | آسان |
| یکشنبه | گوش دادن به پادکست مورد علاقه | استفاده از شبکهاجتماعی ≤30 دقیقه | متوسط |
| دوشنبه | خواندن مقالات یک سایت آموزشی | چک نکردن نوتیفیکیشن از ساعت 18 تا 21 | چالشبرانگیز |
این جدول فقط یک نمونه است. تو میتوانی بر اساس علاقه و نیاز خودت، سطرهای آن را تغییر دهی. مهم این است که برنامه واقعبینانه باشد.
محاسبه زمان و بهرهوری: یک فرمول ساده
برای اینکه بفهمی آیا رژیمت مؤثر است یا نه، میتوانی از یک محاسبه ساده استفاده کنی. فرض کن قبل از رژیم، روزی 4 ساعت وقتت را صرف رسانههای مختلف میکردی. بعد از یک هفته اجرای رژیم، میانگین زمان روزانهات به 2.5 ساعت رسیده است.
میتوانی درصد کاهش را اینگونه حساب کنی:
$= \frac{4 - 2.5}{4} \times 100 = \frac{1.5}{4} \times 100 = 37.5\%$
یعنی 37.5% از زمانت آزاد شده است! حالا باید ببینی این زمان آزاد شده را صرف چه کار مفید یا لذتبخش دیگری کردهای. این همان بهرهوری است.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
پاورقی
[1]Reels (ریلز): قالب ویدیوهای کوتاه در شبکههای اجتماعی مانند اینستاگرام.
[2]YouTube (یوتیوب): یک پلتفرم اشتراکگذاری ویدیو.
نوتیفیکیشن (Notification): آگاهسازی یا پیامکهای کوتاهی که اپلیکیشنها برای اطلاعرسانی روی صفحه نمایش میدهند.
پادکست (Podcast): فایل صوتی دیجیتالی که معمولاً به صورت مجموعهای از اپیزودها بر روی اینترنت منتشر میشود.
بهرهوری (Productivity): میزان کارایی و مفید بودن یک فعالیت در رسیدن به اهداف.
