اهداف آشکار بازی
اهداف آشکار چیستند و چه ویژگیهایی دارند؟
اهداف آشکار، همان چراغهای راهنمایی در دنیای بازی هستند. آنها مستقیماً به بازیکن گفته میشوند یا به روشنی نشان داده میشوند. وقتی وارد یک بازی میشوید، اغلب یک متن روی صفحه ظاهر میشود: «ماموریت: از جنگل فرار کن!» یا «هدف: ۱۰ سکه جمع کن». اینها نمونههای بارز اهداف آشکار هستند. این اهداف چند ویژگی کلیدی دارند:
- واضح و صریح هستند: هیچ ابهامی در مورد کاری که باید انجام دهید وجود ندارد.
- قابل اندازهگیری هستند: میتوانید پیشرفت خود را به راحتی بسنجید (مثلاً ۷ سکه از ۱۰ سکه).
- در غالب بازخورد3 فوری ارائه میشوند: با انجام هر بخش از هدف، بازی به شما اطلاع میدهد (صدایی میآید، متن "ماموریت تکمیل شد" نمایش داده میشود).
مثال واقعی: فکر کنید معلم در کلاس ریاضی میگوید: «تمرینهای صفحه ۴۵ را حل کنید و فردا تحویل دهید.» این یک هدف آشکار است: مشخص، قابل اندازهگیری (تعداد تمرینها) و با بازخورد (نمره). در بازیها هم دقیقاً همین اتفاق میافتد.
انواع اصلی اهداف آشکار در بازیها
اهداف آشکار را میتوان بر اساس ماهیت و نحوهی ارائه، دستهبندی کرد. جدول زیر این دستهبندی را با مثالهای آشنا نشان میدهد:
| نوع هدف | توضیح | مثال از زندگی روزمره | مثال از یک بازی |
|---|---|---|---|
| اهداف مکانی | رسیدن به یک مکان یا نقطه خاص روی نقشه. | رسیدن به فروشگاه از خانه در عرض 10 دقیقه. | رساندن یک بسته به دهکدهی همسایه در بازی مزرعهداری. |
| اهداف جمعآوری | یافتن و جمع کردن تعداد مشخصی از یک یا چند شیء. | جمعآوری 5 نوع برگ مختلف برای پروژه علوم. | جمع کردن 100 سکه در بازی سوپر ماریو. |
| اهداف امتیازی | کسب امتیاز مشخص یا بیشتر از حریف. | کسب نمره 17 از 20 در امتحان. | کسب امتیاز 5000 در بازی تتریس. |
| اهداف رقابتی/شکست حریف | غلبه بر یک بازیکن دیگر یا یک دشمن کنترلشده توسط کامپیوتر. | برنده شدن در مسابقه دو با دوست خود. | شکست دادن باس آخر4 در یک بازی نقشآفرینی. |
| اهداف ساخت/تکمیل | ساخت یک وسیله یا تکمیل یک مجموعه یا پازل. | ساخت یک ماکت هواپیما با قطعات موجود. | ساخت یک شمشیر قوی از آهن و الماس در بازی ماینکرفت. |
اهداف آشکار چگونه ما را به بازی کردن ترغیب میکنند؟
این اهداف مانند یک نقشهی راه عمل میکنند و بازی را برای ما معنا میبخشند. بدون آنها، ممکن است در یک جهان بزرگ بازی سردرگم شویم و ندانیم چه کاری انجام دهیم. نقش اصلی آنها ایجاد انگیزه و حس پیشرفت است. وقتی یک هدف کوچک (مثلاً عبور از یک پل) را کامل میکنید، مغز شما یک مقدار دوپامین5 ترشح میکند که باعث حس لذت و رضایت میشود. این احساس شما را تشویق میکند تا به سراغ هدف بعدی بروید.
به این ترتیب، بازیها با چیدن یک سری اهداف آشکار کوچک و پشت سر هم، شما را در یک مسیر مشخص (پیشرفت خطی) قرار میدهند تا به هدف نهایی بزرگتر برسید. این دقیقاً شبیه خواندن یک کتاب است: شما فصل به فصل پیش میروید (اهداف کوچک) تا داستان را به پایان برسانید (هدف نهایی).
مثال عملی در یک بازی ورزشی: در یک بازی فوتبال مجازی، هدف آشکار اصلی ممکن است «برنده شدن در مسابقه با نتیجه 2-0» باشد. برای رسیدن به این هدف، بازی ممکن است اهداف کوچکتری را به شما پیشنهاد دهد: «در نیمه اول یک گل بزن» (هدف زمانی)، «60 درصد مالکیت توپ داشته باش» (هدف اماری). هر کدام از این اهداف کوچک، قدمی به سوی هدف اصلی هستند و انگیزه شما را در طول بازی حفظ میکنند.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
پاسخ: خیر، همیشه خوب نیستند. اگر اهداف آشکار بیش از حد ساده یا تکراری باشند، میتوانند بازی را خستهکننده کنند. مثلاً اگر در یک بازی ماجراجویی، تنها کار شما این باشد که دائماً از نقطه A به نقطه B بروید بدون چالش جدید، بازی جذابیت خود را از دست میدهد. همچنین، اگر اهداف خیلی سخت و غیرمنصفانه باشند، ممکن است بازیکن را ناامید کنند و باعث ترک بازی شوند. تعادل در طراحی هدف بسیار مهم است.
پاسخ: هدف آشکار مستقیماً اعلام میشود (مثل: «سه کلید را پیدا کن»). اما هدف پنهان، هدفی است که بازی به صراحت آن را بیان نمیکند و کشف آن به عهدهی خود بازیکن است. مثلاً در یک بازی، ممکن است یک سلاح بسیار قوی در جایی پنهان شده باشد که هیچ نشانهای برای آن وجود ندارد. پیدا کردن آن سلاح، یک هدف پنهان است که هیجان و عمق بازی را افزایش میدهد. اهداف پنهان برای بازیکنان کنجکاو و جستجوگر طراحی شدهاند.
پاسخ: بله، بسیار فراوان! برنامهی درسی مدرسه یک هدف آشکار بزرگ است (پاس کردن تمام درسها در پایان سال). داخل آن، اهداف کوچکتری مثل «خواندن فصل ۳ کتاب علوم تا فردا» یا «کسب نمره بالای 15 در امتحان ریاضی» وجود دارد. حتی لیست کارهای روزانه شما (مثل خرید نان، مطالعه برای 2 ساعت) مجموعهای از اهداف آشکار کوچک است که به شما کمک میکند روز خود را مدیریت کنید.
اهداف آشکار بازی، ستون فقرات و مسیر اصلی بسیاری از بازیها را تشکیل میدهند. آنها با ارائهی دستورالعملهای روشن، قابل اندازهگیری و همراه با بازخورد، به بازیکن جهت میدهند، حس پیشرفت ایجاد میکنند و انگیزهی ادامهی بازی را تقویت مینمایند. این اهداف در انواع مختلفی مانند مکانی، جمعآوری، امتیازی و رقابتی ظاهر میشوند. درک این اهداف نه تنها لذت بازی را بیشتر میکند، بلکه به ما کمک میکند تا برای مدیریت بهتر کارهای روزمره زندگی نیز از این ساختار هدفمند الگو بگیریم.
پاورقی
1اهداف آشکار (Explicit Goals): اهدافی که به طور مستقیم و واضح به بازیکن گفته یا نشان داده میشوند.
2توسعهدهندگان (Developers): افرادی یا تیمهایی که یک بازی ویدیویی را طراحی و میسازند.
3بازخورد (Feedback): واکنش یا اطلاعاتی که سیستم (بازی) در پاسخ به عمل بازیکن به او میدهد.
4باس آخر (Final Boss): قویترین و معمولاً آخرین دشمن اصلی که بازیکن باید در پایان یک بازی یا بخش بزرگی از آن شکست دهد.
5دوپامین (Dopamine): یک ماده شیمیایی در مغز که با احساس لذت، پاداش و انگیزه ارتباط دارد.
6هدف پنهان (Implicit/Hidden Goal): هدفی که در بازی به صراحت بیان نمیشود و بازیکن باید آن را کشف کند.
