بدن آرمانی: رؤیایی که رسانه میسازد
سازندگان اصلی بدنهای ایدهآل: چه کسانی و چگونه؟
برای درک موضوع، ابتدا باید ببینیم این تصویر ایدهآل از کجا میآید. چند بازیگر اصلی در ساخت این استاندارد نقش دارند:
| بازیگر | نقش | مثال ملموس |
|---|---|---|
| صنعت مد و پوشاک | استفاده از مانکنهای بسیار لاغر با قد بلند به عنوان استاندارد زیبایی برای نمایش لباس | دیدن فقط سایزهای خاصی روی ویترین مغازهها یا تبلیغات برندها |
| صنعت تبلیغات و بازاریابی | ایجاد حس «کمبود» در مخاطب با نمایش بدنهای «کامل» برای فروش محصولات لاغری، ورزشی یا آرایشی | تبلیغ قرصهای لاغری با عکس «قبل و بعد» اغراقآمیز |
| سینما و سریالها | قهرمانان داستانها اغلب افرادی با ظاهر مشخص (عضلانی یا لاغر) هستند و شخصیتهای دیگر کمتر دیده میشوند | بازیگر نقش اصلی یک فیلم نوجوانی همیشه بدنی ورزشکاری و بینقص دارد |
| شبکههای اجتماعی و اینفلوئنسرها1 | استفاده از فیلترها، زوایای خاص، نورپردازی و حتی نرمافزارهای ویرایش عکس برای ایجاد تصویری غیرواقعی | مقایسهی عکس معمولی خود با عکس ویرایششده و حرفهای یک اینفلوئنسر در اینستاگرام |
یک نکتهی مهم اینجاست: این تصاویر طبیعی نیستند، بلکه ساختهشده و انتخابشده هستند. از بین صدها عکس، بهترین و بینقصترین آنها انتخاب و سپس با نرمافزار ویرایش میشود. فرآیندی که شاید بتوان آن را با یک فرمول ساده نشان داد:
پیامدهای منفی: وقتی رؤیا تبدیل به فشار میشود
قرار گرفتن مداوم در معرض این استانداردهای غیرواقعی، میتواند مانند یک فشار نامرئی بر روان نوجوانان عمل کند. این فشار خود را به شکلهای مختلف نشان میدهد:
- نارضایتی از بدن2: فرد مدام خود را با آن تصاویر مقایسه میکند و به جای تمرکز بر تواناییها، بر ظاهر خود متمرکز میشود. مانند دانشآموزی که به دلیل شکل بینی خود از حضور در جمعها اجتناب میکند.
- کاهش اعتماد به نفس: این نارضایتی مستقیماً روی حس ارزشمندی فرد تأثیر میگذارد. فرد ممکن است فکر کند «اگر شبیه آنها نباشم، دوستداشتنی یا موفق نیستم».
- رژیمهای غذایی خطرناک و اختلالات خوردن: تلاش برای رسیدن به آن اندام ایدهآل ممکن است منجر به پیروی از رژیمهای سخت، ناسالم و حتی بیماریهایی مانند کماشتهایی عصبی3 شود.
- اضطراب اجتماعی: ترس از قضاوت دیگران در مورد ظاهر میتواند باعث شود فرد از مهمانیها، استخر یا حتی صحبت در کلاس درس خودداری کند.
این تأثیرات به صورت تصادفی توزیع نمیشوند. برخی گروهها فشار بیشتری را احساس میکنند. برای مثال، دختران نوجوان معمولاً بیشتر تحت تأثیر استانداردهای لاغری قرار میگیرند، در حالی که پسران نوجوان ممکن است بیشتر تحت فشار برای داشتن بدن عضلانی و ورزیده باشند.
آزمایش عملی: فیلتر واقعیت در برابر نمایش مجازی
بیایید یک آزمایش ساده انجام دهیم. به مدت یک هفته، هر بار که در شبکههای اجتماعی مثل اینستاگرام یا تلگرام مشغول شدی، از خودت دو سؤال بپرس:
۲. دیدن این عکس چه حسی در من ایجاد میکند؟ باعث میشود نسبت به بدن خودم احساس خوبی داشته باشم یا بد؟
نتایج این آزمایش کوچک را در جدولی مانند زیر ثبت کن. این کار به تو کمک میکند هوشمندانهتر از رسانهها استفاده کنی و تحت تأثیر پیامهای پنهان آنها قرار نگیری.
| نوع محتوا | احساس ایجادشده | واقعبینانه یا ویرایششده؟ |
|---|---|---|
| عکس اینفلوئنسر مورد علاقه در ساحل | حس کمبود | ویرایششده (احتمالاً) |
| ویدیوی دوست صمیمی در حال ورزش معمولی | الهامبخش | واقعبینانه |
| تبلیغ محصول لاغری با عکس قبل و بعد | ترغیب به خرید غیرمنطقی | غیرواقعی و اغراقآمیز |
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
پاسخ: در بیشتر موارد، خیر. ژنتیک4 هر فرد مانند اثر انگشت او منحصر به فرد است. استخوانبندی، سوختوساز5 بدن و فرم کلی بدن تا حد زیادی توسط ژنها تعیین میشود. تمرین و تغذیه سالم میتوانند بدن را سالمتر و قویتر کنند، اما نمیتوانند یک فرد را دقیقاً شبیه فرد دیگری کنند. هدف باید سلامت و شادابی باشد، نه کپیبرداری از یک تصویر خاص.
پاسخ: این یک واکنش طبیعی است. رسانهها با تکرار پیامهای خود، یک حس «عادی بودن» برای آن تصویر ایجاد میکنند. مغز ما، حتی با داشتن آگاهی، ممکن است تحت تأثیر این تکرارها قرار گیرد. راه مقابله، آگاهانه مصرف کردن رسانه، دنبال کردن صفحاتی که تنوع بدنها را نشان میدهند و تمرکز بر عملکرد بدن (مانند قدرت، استقامت، انعطاف) به جای فقط ظاهر آن است.
پاسخ: میتوانی مکالمه را به سمت موضوعات دیگر تغییر دهی. مثلاً بگویی «به نظرت این فیلم جدید چطور بود؟» یا «چه ورزشی را دوست داری، بدون در نظر گرفتن تأثیرش روی ظاهر؟». همچنین میتوانی نظرت را به طور محترمانه بیان کنی: «من فکر میکنم سلامتی از یک سایز خاص مهمتره». انتخاب اطرافیانی که نگاه سالمتری به بدن دارند نیز بسیار کمککننده است.
پاورقی
1اینفلوئنسر (Influencer): فردی که در شبکههای اجتماعی دنبالکنندهی زیادی دارد و میتواند بر نظر و سلیقهی دیگران تأثیر بگذارد.
2نارضایتی از بدن (Body Dissatisfaction): احساس ناخوشایند و اضطراب فرد نسبت به ظاهر فیزیکی خود، به ویژه در مقایسه با استانداردهای زیبایی رایج.
3کماشتهایی عصبی (Anorexia Nervosa): یک اختلال روانی جدی مربوط به خوردن که با ترس شدید از افزایش وزن و محدودیت غذایی بیش از حد شناخته میشود.
4ژنتیک (Genetics): علم مطالعهی ژنها و توارث. در این متن به ویژگیهای فیزیکی که از والدین به ارث میرسند اشاره دارد.
5سوختوساز یا متابولیسم (Metabolism): مجموعهای از فرآیندهای شیمیایی در بدن که غذا را به انرژی تبدیل میکند. سرعت این فرآیند در افراد مختلف متفاوت است.
