لطفا برای پاسخ دادن ابتدا وارد شوید. یا ثبت نام کنید.

عوامل موثر بر هوازدگی فیزیکی و شیمیایی چیست؟

   میلاد حاجی آبادی
  26 اردیبهشت 10:07

1 پرسش 6 پاسخ 16 امتیاز
علوم تجربی هشتم دوره اول متوسطه

عوامل موثر بر هوازدگی فیزیکی وشیمیایی چیست


لطفا برای پاسخ دادن ابتدا وارد شوید. یا ثبت نام کنید.
   ساناز حقیقت نمای اشرفی
در 30 اردیبهشت 22:31

0 پرسش 14 پاسخ 14 امتیاز

فزیکی :
≡ یخ زدگی به عنوان یکی از عوامل اصلی هوازدگی چگونه کار می کند؟

سنگ ها می توانند از راه های زیادی به قطعات کوچک تر تبدیل شوند. یخ زدگی در جایی شایع است که دمای آب به بالا و پایین نقطه انجماد می رود. بنابراین یخ زدگی می تواند در زمستان در عرض های جغرافیایی میانه و یا در فصل تابستان در آب و هواهای سردتر اتفاق بیفتد. یخ زدگی در مناطق کوهستانی شایع است.

وقتی آب مایع به یخ جامد تبدیل می شود، حجم آن افزایش می یابد. زمانی که سینی مکعب یخ را با آب پر می کنید و آن را در فریزر قرار می دهید می توانید این وضعیت را ببینید. یعنی می بینید که مکعب های یخ داخل یخدان نسبت به آب قبل از یخ زدگی حجم بیشتری پیدا کرده اند. همچنین وقتی لیموناد را داخل فریزر قرار می دهید تا به سرعت خنک شود هم می توانید این وضعیت را مشاهده کنید.

اگر یک قوطی کنسرو را برای مدتی طولانی در فریزر قرار دهید، حجم مایع داخل آن که یخ زده شده به اندازه ای افزایش می یابد که قوطی کنسرو را یا خم می کند یا می ترکاند. آب و برخی از مایعات دیگر بسیار غیر معمولند. بیشتر مواد وقتی از حالت مایع به حالت جامد تغییر می کنند؛ حجم شان کمتر می شود اما آب موقعی که منجمد می شود حجیم تر می شود! یخ زدگی به این دلیل اتفاق می افتد که حجم آب زیاد می شود و از مایع به جامد تبدیل می شود. وقتی هوا گرم است، آب راهش را به داخل شکاف سنگ ها پیدا می کند و هنگامی که دما به زیر نقطه انجماد می رود، آب درون شکاف ها به یخ تبدیل می شود و حجمش زیاد می شود. یعنی یخ فضای بیشتری را می گیرد. با گذشت زمان، یخ زدگی سنگ را می شکند. یخ زدگی در هوازدگی بسیار مؤثر است.

شما می توانید توده های بزرگی از سنگ های شکسته را در پای شیب کوه ها پیدا کنید. این سنگ ها به واسطه یخ زدگی شکسته اند، سست شده اند و به پایین شیب غلطیده اند.



≡ سایش

سایش نوع دیگری از هوازدگی فیزیکی است. با سایش، یک سنگ بر یک سنگ دیگر ساییده می شود. گرانش باعث سایش می شود هنگامی که یک سنگ به پایین یک شیب می لغزد. آب در حال حرکت باعث سایش می شود زیرا سنگ ها را حرکت می دهد به طوری که بر یکدیگر ضربه می زنند. بادهای قوی با وزاندن شن و ماسه بر سطوح سنگی باعث سایش می شوند. در نهایت، یخ داخل یخچال های در حال حرکت می تواند باعث سایش شود. قطعات سنگی ای که در داخل یخ کف یک یخچال جاگیر شده اند وقتی یخچال ها به آرامی حرکت می کنند سنگ زیرین را می تراشند. سنگ های روی ساحل هنگام عبور امواج از روی آنها دچار سایش می شوند چراکه امواج باعث می شوند سنگ ها به یکدیگر برخورد کنند.



≡ گیاهان و حیوانات چگونه باعث هوازدگی می شوند؟

گاهی اوقات عوامل بیولوژیکی باعث هوازدگی مکانیکی می شوند. این کار به آهستگی روی می دهد. ریشه های یک گیاه ممکن است در داخل شکاف یک سنگ رشد کند. همانطور که ریشه ها بزرگتر می شوند، شکاف را باز می کنند. حیوانات نقب زن یا جانورانی که زیر زمین لانه می سازند نیز می توانند باعث هوازدگی شوند. آنها در هنگام جست و جوی غذا حفاری می کنند یا برای زندگی کردن سوراخ ایجاد می کنند و به این وسیله سنگ ها را تکه تکه می کنند. امروزه انسانها نیز به میزان زیادی هوازدگی مکانیکی انجام می دهند. انسان ها با حفاری یا منفجر کردن سنگ ها برای ساخت خانه، جاده، تونل و یا برای دستیابی به سنگ های معدنی این کار را انجام می دهند.

سنگ های شکسته شده یا رسوبات حاصل از هوازدگی ممکن است مدتی طولانی در یک مکان نمانند. آنها ممکن است با باد، آب جاری یا یخ در حال حرکت به جایی دیگر حمل شوند.
شیمیایی :
انحلال در آب

· اغلب کانیها به نسبتهای متفاوتی در آب حل می‌شوند. کلروها ، سولفات‌‌‌ها ، نیترات‌ها و کربنات‌ها وقتی در مجاورت آب فراوان قرار بگیرند به تدریج حل می‌شوند. در این صورت آب را حلال و مجموعه حل شونده را محلول و عمل مزبور را انحلال می‌نامند.
کلرور سدیم (هالیت یا نمک طعام) و سولفات کلسیم (ژیپس) به راحتی در آب حل می‌شوند و آبهای زیرزمینی و جریانهای نفوذی سبب ایجاد حفرات متعددی در سطح و یا در عمق این رسوبات می‌گردند.

· انحلال در اسیدها

· مقدار زیادی از آبهای طبیعی در واقع اسید ضعیف هستند و اسیدهای دیگر نیز از مواد ارگانیکی حاصل می‌شوند. هر اسیدی صرفنظر از قوی و یا ضعیف بودن آن دارای عامل هیدروژن است که با انواع کانیها واکنش شیمیایی از عمده ترین سنگها هستند را با اسید کربنیک می‌توان نام برد. اسید کربنیک یکی از عمده ترین اسیدهای محیط طبیعی سنگها را تشکیل می‌دهد، زیرا گاز کربنیک موجود در هوا ، در آب و بخصوص در آب باران حل شده و اسید کربنیک را می‌سازد.
H2O CO2 ↔ H2CO3
لازم به ذکر است که این اسید هیچ وقت در طبیعت بطور آزاد یافت نمی‌شود و جزو اسیدهای ضعیف بوده و در آب یونیزه می‌شود.
H2CO3 ↔ H HCO-3HCO- 3 ↔ H CO2- 3
هیدروژن حاصل سهولت با اکثر کانیهای که بنیان CO2-3 دارند مانند کلسیت و دولومیت ترکیب می‌شود و باعث تجزیه شدن آن سنگ می‌شود.
CaCO3 CO2 H2O ↔ Ca2 2HCO-3

· اکسیداسیون

· اکسیداسیون عبارت از کاهش الکترون در یک فعل و انفعال شیمیایی است لذا اکسیدسیون نباید الزاما در ترکیب با اکسیژن تعریف شود، اما به خاطر فراوانی اکسیژن آزاد هوا و همچنین نقش موثر در آن در تجزیه سنگها عموما اکسیداسیون را ترکیب با اکسیژن تعریف می‌کنند. حضور آب در محیط ، عمل اکسیداسیون را تسریع می‌کند.

·

· تاثیر آب در اکسیداسیون وقتی معلوم می‌شود که سرعت اکسید شدن آهن را در آب و هوای خشک با اکسید شدن آن در آب و هوای مرطوب مقایسه کنیم. سرعت اکسید شدن در آب و هوای مرطوب بیشتر می‌باشد. آهن در طبیعت به مقدار فراوان در کانیهایی نظیر الیوین ، پیروکسن و ... وجود دارد که در آنها آهن با اکسیژن ترکیب شده و باعث تجزیه شدن کانی می‌شود.
هیدرولیز
در هیدرولیز یونهای هیدروژن H و
هیدروکسیل(OH-) با عناصر تشکیل دهنده کانیها ترکیب می‌گردند مولکولهای آب به مقدار مخصوص همیشه به عوامل H و OH- تجزیه می‌شوند.
H2O ↔ H OH-

· این یونها می‌توانند با اکثر سیلیکات‌ها ترکیب و آنها را به سیلیس و کانیهای رسی و یون فلزی تجزیه نمایند که یونهای فلزی و سیلیس به صورت محلول خارج می‌شوند. تجزیه فلدسپات‌ها را می‌توان به عنوان یک نمونه از این نوع هوازدگی را ذکر کرد.
آبگیری (هیدراتاسیون)
آبگیری نوع دیگری از هوازدگی شیمیایی می‌باشد که در آن مولکولهای آب وارد ترکیب و ساختمان کانی می‌شود. این عمل معمولا با افزایش حجم همراه بوده و در نهایت منجر به تشکیل یک کانی جدید می‌شود. برای نمونه ژیپس از آبگیری کانی انیدریت حاصل می‌شود.
ژیپس 2H2O → CaSO4.2H2O انیدریت CaSO4
هوازدگی کروی
هوازدگی شیمیایی علاوه بر تخریب ساختمان داخلی کانیها باعث بوجود آمدن تغییرات فیزیکی نیز می‌شود به عنوان مثال وقتی که قطعات مکعبی شکل بوسیله |درزه‌های منظم تحت تاثیر هوازدگی شیمیایی قرار می‌گیرند گرد و کروی می‌شوند. هر پدیده که سبب بوجود آمدن شکل کروی شود هوازدگی کروی نامیده می‌شود.
هوازدگی کروی شبیه تورق پوست پیازی است با این تفاوت که در حجم کوچکی از سنگ رخ می‌دهد. وقتی کانیهای سنگ به رس تبدیل می‌شوند به علت ورود آب به ساختمان آنها ، حجم آنها افزایش می‌یابد این افزایش حجم فشار زیادی به اطراف وارد می‌کند که به نظر می‌سرد ایجاد لایه‌های متحدالمرکز و شکستن پوسته پوسته شدن سنگ‌ها نتیجه آن می‌باشد.

1  گزارش پاسخ انتخاب شده اشتراک گذاری
   محمدمهدی سلسله
در 26 اردیبهشت 12:57

0 پرسش 144 پاسخ 138 امتیاز

عوامل موثر بر هوازدگی های فیزیکی و شیمیایی بسیار زیاد است مانند‌‌‌‌‌‌:
هوازدگی فیزیکی مانند جانوران که با حرکت شان باعث خرد شدن سنگ به خاک شده و ریشه گیاهان که نفوذ شان است نور خورشید و گرمای سوزان ان و تفاوت دما در شب و روز و اب که با یخ زدن اش میباشد و......
هوازدگی شیمیایی مانند اب باران که دارای اسید و گاز کربن دی اکسید و،...است که باعث تبدیل سنگ به خاک میشود و عوامل گوناگون دیگر مانند انحلال پذیری و واکنش سنگ ها با اسیدها و.....

   میلاد حاجی آبادی
در 11 تیر 9:31

1 پرسش 6 پاسخ 16 امتیاز

ممنون

   _aydw km_
در 26 اردیبهشت 18:23

0 پرسش 7 پاسخ 5 امتیاز

فزیکی :
≡ یخ زدگی به عنوان یکی از عوامل اصلی هوازدگی چگونه کار می کند؟

سنگ ها می توانند از راه های زیادی به قطعات کوچک تر تبدیل شوند. یخ زدگی در جایی شایع است که دمای آب به بالا و پایین نقطه انجماد می رود. بنابراین یخ زدگی می تواند در زمستان در عرض های جغرافیایی میانه و یا در فصل تابستان در آب و هواهای سردتر اتفاق بیفتد. یخ زدگی در مناطق کوهستانی شایع است.

وقتی آب مایع به یخ جامد تبدیل می شود، حجم آن افزایش می یابد. زمانی که سینی مکعب یخ را با آب پر می کنید و آن را در فریزر قرار می دهید می توانید این وضعیت را ببینید. یعنی می بینید که مکعب های یخ داخل یخدان نسبت به آب قبل از یخ زدگی حجم بیشتری پیدا کرده اند. همچنین وقتی لیموناد را داخل فریزر قرار می دهید تا به سرعت خنک شود هم می توانید این وضعیت را مشاهده کنید.

اگر یک قوطی کنسرو را برای مدتی طولانی در فریزر قرار دهید، حجم مایع داخل آن که یخ زده شده به اندازه ای افزایش می یابد که قوطی کنسرو را یا خم می کند یا می ترکاند. آب و برخی از مایعات دیگر بسیار غیر معمولند. بیشتر مواد وقتی از حالت مایع به حالت جامد تغییر می کنند؛ حجم شان کمتر می شود اما آب موقعی که منجمد می شود حجیم تر می شود! یخ زدگی به این دلیل اتفاق می افتد که حجم آب زیاد می شود و از مایع به جامد تبدیل می شود. وقتی هوا گرم است، آب راهش را به داخل شکاف سنگ ها پیدا می کند و هنگامی که دما به زیر نقطه انجماد می رود، آب درون شکاف ها به یخ تبدیل می شود و حجمش زیاد می شود. یعنی یخ فضای بیشتری را می گیرد. با گذشت زمان، یخ زدگی سنگ را می شکند. یخ زدگی در هوازدگی بسیار مؤثر است.

شما می توانید توده های بزرگی از سنگ های شکسته را در پای شیب کوه ها پیدا کنید. این سنگ ها به واسطه یخ زدگی شکسته اند، سست شده اند و به پایین شیب غلطیده اند.



≡ سایش

سایش نوع دیگری از هوازدگی فیزیکی است. با سایش، یک سنگ بر یک سنگ دیگر ساییده می شود. گرانش باعث سایش می شود هنگامی که یک سنگ به پایین یک شیب می لغزد. آب در حال حرکت باعث سایش می شود زیرا سنگ ها را حرکت می دهد به طوری که بر یکدیگر ضربه می زنند. بادهای قوی با وزاندن شن و ماسه بر سطوح سنگی باعث سایش می شوند. در نهایت، یخ داخل یخچال های در حال حرکت می تواند باعث سایش شود. قطعات سنگی ای که در داخل یخ کف یک یخچال جاگیر شده اند وقتی یخچال ها به آرامی حرکت می کنند سنگ زیرین را می تراشند. سنگ های روی ساحل هنگام عبور امواج از روی آنها دچار سایش می شوند چراکه امواج باعث می شوند سنگ ها به یکدیگر برخورد کنند.



≡ گیاهان و حیوانات چگونه باعث هوازدگی می شوند؟

گاهی اوقات عوامل بیولوژیکی باعث هوازدگی مکانیکی می شوند. این کار به آهستگی روی می دهد. ریشه های یک گیاه ممکن است در داخل شکاف یک سنگ رشد کند. همانطور که ریشه ها بزرگتر می شوند، شکاف را باز می کنند. حیوانات نقب زن یا جانورانی که زیر زمین لانه می سازند نیز می توانند باعث هوازدگی شوند. آنها در هنگام جست و جوی غذا حفاری می کنند یا برای زندگی کردن سوراخ ایجاد می کنند و به این وسیله سنگ ها را تکه تکه می کنند. امروزه انسانها نیز به میزان زیادی هوازدگی مکانیکی انجام می دهند. انسان ها با حفاری یا منفجر کردن سنگ ها برای ساخت خانه، جاده، تونل و یا برای دستیابی به سنگ های معدنی این کار را انجام می دهند.

سنگ های شکسته شده یا رسوبات حاصل از هوازدگی ممکن است مدتی طولانی در یک مکان نمانند. آنها ممکن است با باد، آب جاری یا یخ در حال حرکت به جایی دیگر حمل شوند.
شیمیایی :
انحلال در آب

· اغلب کانیها به نسبتهای متفاوتی در آب حل می‌شوند. کلروها ، سولفات‌‌‌ها ، نیترات‌ها و کربنات‌ها وقتی در مجاورت آب فراوان قرار بگیرند به تدریج حل می‌شوند. در این صورت آب را حلال و مجموعه حل شونده را محلول و عمل مزبور را انحلال می‌نامند.
کلرور سدیم (هالیت یا نمک طعام) و سولفات کلسیم (ژیپس) به راحتی در آب حل می‌شوند و آبهای زیرزمینی و جریانهای نفوذی سبب ایجاد حفرات متعددی در سطح و یا در عمق این رسوبات می‌گردند.

· انحلال در اسیدها

· مقدار زیادی از آبهای طبیعی در واقع اسید ضعیف هستند و اسیدهای دیگر نیز از مواد ارگانیکی حاصل می‌شوند. هر اسیدی صرفنظر از قوی و یا ضعیف بودن آن دارای عامل هیدروژن است که با انواع کانیها واکنش شیمیایی از عمده ترین سنگها هستند را با اسید کربنیک می‌توان نام برد. اسید کربنیک یکی از عمده ترین اسیدهای محیط طبیعی سنگها را تشکیل می‌دهد، زیرا گاز کربنیک موجود در هوا ، در آب و بخصوص در آب باران حل شده و اسید کربنیک را می‌سازد.
H2O + CO2 ↔ H2CO3
لازم به ذکر است که این اسید هیچ وقت در طبیعت بطور آزاد یافت نمی‌شود و جزو اسیدهای ضعیف بوده و در آب یونیزه می‌شود.
H2CO3 ↔ H+ + HCO-3HCO- 3 ↔ H+ + CO2- 3
هیدروژن حاصل سهولت با اکثر کانیهای که بنیان CO2-3 دارند مانند کلسیت و دولومیت ترکیب می‌شود و باعث تجزیه شدن آن سنگ می‌شود.
CaCO3 + CO2 + H2O ↔ Ca2+ + 2HCO-3

· اکسیداسیون

· اکسیداسیون عبارت از کاهش الکترون در یک فعل و انفعال شیمیایی است لذا اکسیدسیون نباید الزاما در ترکیب با اکسیژن تعریف شود، اما به خاطر فراوانی اکسیژن آزاد هوا و همچنین نقش موثر در آن در تجزیه سنگها عموما اکسیداسیون را ترکیب با اکسیژن تعریف می‌کنند. حضور آب در محیط ، عمل اکسیداسیون را تسریع می‌کند.

·

· تاثیر آب در اکسیداسیون وقتی معلوم می‌شود که سرعت اکسید شدن آهن را در آب و هوای خشک با اکسید شدن آن در آب و هوای مرطوب مقایسه کنیم. سرعت اکسید شدن در آب و هوای مرطوب بیشتر می‌باشد. آهن در طبیعت به مقدار فراوان در کانیهایی نظیر الیوین ، پیروکسن و ... وجود دارد که در آنها آهن با اکسیژن ترکیب شده و باعث تجزیه شدن کانی می‌شود.
هیدرولیز
در هیدرولیز یونهای هیدروژن H+ و
هیدروکسیل(OH-) با عناصر تشکیل دهنده کانیها ترکیب می‌گردند مولکولهای آب به مقدار مخصوص همیشه به عوامل H+ و OH- تجزیه می‌شوند.
H2O ↔ H+ + OH-

· این یونها می‌توانند با اکثر سیلیکات‌ها ترکیب و آنها را به سیلیس و کانیهای رسی و یون فلزی تجزیه نمایند که یونهای فلزی و سیلیس به صورت محلول خارج می‌شوند. تجزیه فلدسپات‌ها را می‌توان به عنوان یک نمونه از این نوع هوازدگی را ذکر کرد.
آبگیری (هیدراتاسیون)
آبگیری نوع دیگری از هوازدگی شیمیایی می‌باشد که در آن مولکولهای آب وارد ترکیب و ساختمان کانی می‌شود. این عمل معمولا با افزایش حجم همراه بوده و در نهایت منجر به تشکیل یک کانی جدید می‌شود. برای نمونه ژیپس از آبگیری کانی انیدریت حاصل می‌شود.
ژیپس 2H2O → CaSO4.2H2O + انیدریت CaSO4
هوازدگی کروی
هوازدگی شیمیایی علاوه بر تخریب ساختمان داخلی کانیها باعث بوجود آمدن تغییرات فیزیکی نیز می‌شود به عنوان مثال وقتی که قطعات مکعبی شکل بوسیله |درزه‌های منظم تحت تاثیر هوازدگی شیمیایی قرار می‌گیرند گرد و کروی می‌شوند. هر پدیده که سبب بوجود آمدن شکل کروی شود هوازدگی کروی نامیده می‌شود.
هوازدگی کروی شبیه تورق پوست پیازی است با این تفاوت که در حجم کوچکی از سنگ رخ می‌دهد. وقتی کانیهای سنگ به رس تبدیل می‌شوند به علت ورود آب به ساختمان آنها ، حجم آنها افزایش می‌یابد این افزایش حجم فشار زیادی به اطراف وارد می‌کند که به نظر می‌سرد ایجاد لایه‌های متحدالمرکز و شکستن پوسته پوسته شدن سنگ‌ها نتیجه آن می‌باشد.

   فاطمه زهرا قائمی نسب
در 26 اردیبهشت 16:46

2 پرسش 29 پاسخ 38 امتیاز

عوامل موثر بر هوازدگی فیزیکی:آب،باد،گیاهان،جانوران،کاهش بار لایه های فوقانی،تفاوت دما.
عوامل موثر بر هوازدگی شیمیایی:اب،کربن دی اکسید،رطوبت.