فرصت: پنجرهای به سوی موفقیت
فرصت چیست و چرا مهم است؟
تصور کنید در یک روز گرم تابستان، تصمیم میگیرید آبمیوه بفروشید. اگر همان روز مسابقهای بزرگ در پارک محله برگزار شود، تعداد زیادی مشتری بالقوه به آنجا میآیند. این رویداد بیرونی (مسابقه) یک فرصت عالی برای موفقیت کسبوکار آبمیوهفروشی شماست. در واقع، فرصت شرایط یا وضعیتی در خارج از کنترل مستقیم شماست که اگر از آن استفاده کنید، شانس موفقیت ایده، محصول یا خدمتتان را بسیار افزایش میدهد.
فرصتها میتوانند در زمینههای مختلفی ظاهر شوند: یک تغییر در قوانین دولتی، پیشرفت یک فناوری جدید، تغییر در سلیقهی مردم، یا حتی یک بحران مثل همهگیری یک بیماری. نکتهی کلیدی این است که فرصتها همیشه وجود دارند، اما باید آنها را دید و برای استفاده از آنها آماده بود.
منابع اصلی ایجاد فرصتها کدامند؟
فرصتها از کجا میآیند؟ با شناخت این منابع، مانند یک شکارچی آموزشدیده میتوانید آنها را زودتر شناسایی کنید.
| منبع فرصت | توضیح | مثال عینی |
|---|---|---|
| پیشرفت فناوری1 | اختراع یا بهبود یک فناوری، راههای جدیدی برای حل مشکلات قدیمی ایجاد میکند. | ظهور اینترنت پرسرعت، فرصتی عالی برای ایجاد فروشگاههای اینترنتی، سرویسهای ویدیویی و آموزش آنلاین بود. |
| تغییرات جمعیتی | تغییر در تعداد، سن یا علایق جمعیت یک منطقه. | افزایش تعداد سالمندان در یک شهر، فرصتی برای راهاندازی خدمات پرستاری در منزل، کلوبهای تفریحی ویژه یا فروش محصولات سلامت محور ایجاد میکند. |
| تغییر قوانین و مقررات | تصویب یا اصلاح قوانین توسط دولت میتواند بازارهای جدیدی باز یا محدودیتهایی را بردارد. | اگر دولت استفاده از انرژی خورشیدی را با وامهای کمبهره تشویق کند، فرصتی برای نصّابهای پنل خورشیدی و مشاوران این حوزه به وجود میآید. |
| تغییر در سبک زندگی و ارزشها | وقتی اولویتها و نگرش مردم تغییر میکند، نیازهای جدیدی ظهور میکنند. | گرایش به سلامت و تناسب اندام، فرصتهای زیادی برای تولیدکنندگان غذای سالم، مربیان ورزش آنلاین و اپلیکیشنهای پیگیری فعالیت بدنی ایجاد کرده است. |
| نیازها و مشکلات حلنشده | هر مشکلی که افراد یا کسبوکارها با آن روبهرو هستند، میتواند منبع یک فرصت باشد. | مشکل ترافیک و پیدا کردن جای پارک در شهرهای بزرگ، فرصت پیدایش اپلیکیشنهای نقشه و ناوبری و سرویسهای اشتراک خودرو را فراهم کرد. |
چگونه فرصتهای طلایی را شناسایی و ارزیابی کنیم؟
شناسایی فرصت یک مهارت است که با تمرین تقویت میشود. در اینجا یک روش گامبهگام چهار مرحلهای ارائه میشود:
گام اول: مشاهده و پرسش. به محیط اطرافتان با دقت نگاه کنید. از خود بپرسید: «آخرین باری که با یک مشکل یا دردسر روبهرو شدم کی بود؟» یا «چه کاری وقت زیادی از من میگیرد که دوست دارم سادهتر شود؟» پاسخ این پرسشها میتواند نقطهی شروع باشد. به اخبار علمی و فناوری توجه کنید.
گام دوم: تحلیل. از ابزارهایی مانند تحلیل SWOT2 استفاده کنید. این تحلیل به شما کمک میکند موقعیت را از چهار زاویه ببینید: نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصتها و تهدیدها. فرصتها در اینجا همان عوامل بیرونی مثبت هستند.
گام سوم: تحقیق بازار. آیا دیگران هم این نیاز یا مشکل را دارند؟ چند نفر؟ آیا حاضرند برای راهحل شما پول بپردازند؟ یک نظرسنجی ساده از دوستان و آشنایان میتواند اطلاعات خوبی بدهد.
گام چهارم: آزمایش ایده. قبل از سرمایهگذاری بزرگ، ایدهتان را در مقیاس کوچک آزمایش کنید. مثلاً اگر فکر میکنید فروش کیکهای خانگی در محله فرصت خوبی است، اول برای چند همسایه نمونه بفرستید و بازخورد بگیرید.
از ایده تا عمل: بهرهبرداری از فرصت در دنیای واقعی
بیایید یک مثال علمی و تاریخی را مرور کنیم. در دهههای 1970 و 1980، پیشرفت فناوری ریزپردازندهها3 (یک فرصت فناورانه بزرگ) اتفاق افتاد. همزمان، نیاز کسبوکارها و افراد به محاسبات سریعتر و شخصی (یک مشکل/نیاز) وجود داشت. چند نفر مانند بیل گیتس و استیو جابز، این دو را کنار هم گذاشتند و دیدند که فرصت تولید کامپیوترهای شخصی در مقیاس انبوه فرارسیده است. آنها با استفاده از نقاط قوت خود (مثل دانش برنامهنویسی و دید تجاری)، شرکتهایی مانند مایکروسافت و اپل را تأسیس کردند و از این فرصت بزرگ نهایت استفاده را بردند.
در زندگی دانشآموزی نیز میتوان فرصتها را شکار کرد. فرض کنید مدرسه شما قرار است یک جشنواره علمی برگزار کند (یک رویداد بیرونی که فرصت است). اگر شما در ساخت ماکت یا انجام آزمایشهای ساده مهارت دارید (نقطه قوت)، میتوانید با ثبتنام در جشنواره و ارائه کار جذاب خود، استعدادتان را به نمایش بگذارید و حتی جایزه بگیرید. این یک بهرهبرداری کوچک و مؤثر از یک فرصت است.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
خیر. هر تغییری لزوماً فرصت نیست. تغییر باید با تواناییها و منابع شما همخوانی داشته باشد تا تبدیل به فرصت شود. برای مثال، افتتاح یک استادیوم ورزشی جدید در شهر، برای یک آشپز فرصت است، اما برای یک خیاط که علاقهای به ورزش ندارد و ارتباطی با آن محیط نمیبیند، ممکن است صرفاً یک خبر باشد.
دو اشتباه رایج وجود دارد: ۱) ترس از اقدام و از دست دادن فرصت به دلیل شک به خود. ۲) شتابزدگی و بیبرنامهگی؛ یعنی بدون تحقیق و بررسی کافی، تمام منابع را روی یک فرصتِ بهظاهر درخشان سرمایهگذاری کردن. تعادل بین جسارت و احتیاط، کلید موفقیت است.
فرصتها مانند اتوبوس هستند؛ اگر یکی را از دست دادید، به ایستگاه نگاه کنید (محیط را رصد کنید)، چون اتوبوس بعدی به زودی میرسد. به جای حسرت خوردن، درس بگیرید که چرا آن فرصت را از دست دادید (آماده نبودید؟ دیر متوجه شدید؟) و خود را برای فرصت بعدی آماده کنید.
پاورقی
1پیشرفت فناوری (Technological Advancement): به ایجاد یا بهبود ابزارها، ماشینآلات، روشها و سیستمهایی گفته میشود که برای حل مشکلات یا انجام کارها به کار میروند.
2تحلیل SWOT: یک روش برنامهریزی استراتژیک برای شناسایی و تحلیل عوامل داخلی (نقاط قوت و ضعف) و عوامل خارجی (فرصتها و تهدیدها) یک پروژه یا کسبوکار. SWOT مخفف Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats است.
3ریزپردازنده (Microprocessor): واحد پردازش مرکزی یک کامپیوتر که روی یک تراشهی کوچک ساخته میشود و باعث کوچکشدن و قدرتمند شدن کامپیوترها شد.
