رسانه و کانال ارتباطی: ابزار یا مسیر انتقال پیام از فرستنده به گیرنده

رسانه و کانال ارتباطی: پل نامرئی که ما را به هم پیوند می‌دهد

ماجرای یک پیام: از ذهن فرستنده تا درک گیرنده

برای درک مفهوم کانال، ابتدا باید بدانیم ارتباط چگونه اتفاق می‌افتد. فرض کنید می‌خواهید از دوستتان برای کمک در تکالیف ریاضی تشکر کنید. این فکر در ذهن شما شکل می‌گیرد (فرستنده¹ و پیام). حالا باید این پیام را به او برسانید. اما چگونه؟ اینجاست که کانال ارتباطی وارد عمل می‌شود. کانال، دقیقاً همان وسیله یا راهی است که شما برای رساندن «تشکر» خود انتخاب می‌کنید .

شاید یک پیام متنی بفرستید، یا با او تماس تلفنی بگیرید و به صورت شفاهی تشکر کنید. حتی می‌توانید یک یادداشت کوچک روی کاغذ بنویسید و به او بدهید. هر یک از این روش‌ها (پیامک، تماس تلفنی، یادداشت کاغذی) یک کانال ارتباطی مجزا هستند . انتخاب هر کدام، حس و اثر متفاوتی ایجاد می‌کند. پیامک سریع و غیررسمی است، تماس تلفنی صمیمیت بیشتری دارد و یادداشت کاغذی سنتی و ملموس به نظر می‌رسد.

دنیای رنگارنگ کانال‌های ارتباطی: از حرف زدن تا اینستاگرام

کانال‌های ارتباطی را می‌توان به روش‌های مختلفی دسته‌بندی کرد. یک تقسیم‌بندی ساده و کاربردی، نگاه به این موضوع است که آیا پیام با کلمات منتقل می‌شود یا بدون کلمات. در ادامه انواع اصلی را با مثال‌هایی آشنا بررسی می‌کنیم .

یک نکته جالب این است که ما در ارتباطات خود معمولاً از چند کانال به طور همزمان استفاده می‌کنیم. به عنوان مثال، هنگامی که به صورت رودررو با کسی صحبت می‌کنید، علاوه بر کانال کلامی شفاهی (کلمات)، از کانال‌های غیرکلامی زیادی مانند نگاه، حالت صورت و ژست بدن نیز استفاده می‌کنید که معنای پیام شما را کامل‌تر یا گاهی حتی تغییر می‌دهند .

انتخاب مسیر درست: چرا نوع رسانه مهم است؟

حالا که با انواع کانال آشنا شدیم، سؤال اینجاست: آیا انتخاب کانال مهم است؟ پاسخ قطعاً مثبت است! انتخاب نادرست رسانه می‌تواند به راحتی باعث سوءتفاهم شود . چند موقعیت را با هم مقایسه می‌کنیم:

• پیام مهم: اگر معلم شما بخواهد تغییر ساعت امتحان را به همه اطلاع دهد، استفاده از یک پیام گروهی نوشتاری در شبکه اجتماعی کلاس (مثل تلگرام) بسیار مطمئن‌تر و رسمی‌تر از این است که به یک دانش‌آموز بگوید و از او بخواهد به بقیه شفاهی اطلاع دهد. چون در روش دوم احتمال فراموشی یا تحریف پیام وجود دارد.
• تشویق یا انتقاد: انتقاد سازنده از کار دوستتان بهتر است در یک گفت‌وگوی رودررو و با لحن مناسب مطرح شود. ارسال یک پیام متنی خشک برای این کار ممکن است بی‌احترامی تفسیر شود، چون گیرنده لحن و حالت چهره شما را نمی‌بیند.
• کتاب کاغذی در مقابل الکترونیکی: گاهی خود رسانه بر درک مطلب تأثیر می‌گذارد. برخی تحقیقات نشان می‌دهند مطالعه از روی کتاب کاغذی می‌تواند به یادآوری بهتر و درک عمیق‌تر منجر شود. همچنین، کتاب کاغذی حس ورق زدن و لمس صفحات را دارد که برای بسیاری لذت‌بخش است . از طرفی، کتاب الکترونیکی به راحتی قابل حمل و جستجو است و به محیط زیست کمک می‌کند .

قدرت نامرئی شبکه‌های اجتماعی: یک کانال همه‌کاره

امروزه، شبکه‌های اجتماعی مانند اینستاگرام، تلگرام و تیک‌تاک، خود به عنوان قدرتمندترین و همه‌گیرترین کانال‌های ارتباطی عصر ما ظاهر شده‌اند . این پلتفرم‌ها به ما اجازه می‌دهند تقریباً تمام انواع ارتباط را در خود جای دهند: می‌توانیم نوشته بنویسیم (پست، کامنت)، صدا و تصویر (لایو، استوری) منتشر کنیم، گروه‌های گفت‌وگو ایجاد کنیم و حتی از طریق علائم غیرکلامی مانند لایک و اموجی واکنش نشان دهیم .

اما قدرت این کانال، مسئولیت نیز به همراه دارد. از آنجا که انتشار پیام در این فضا بسیار سریع و گسترده است، باید بیش از پیش مراقب درستی محتوایی که به اشتراک می‌گذاریم یا بازنشر می‌کنیم باشیم. همچنین، زمان زیادی را که در این کانال‌ها می‌گذرانیم باید مدیریت کنیم، زیرا ممکن است بر روابط رودررو و واقعی ما تأثیر بگذارد.

پرسش‌های رایج درباره کانال ارتباطی

پاورقی

¹ فرستنده (Sender): شخص یا نهادی که پیام را ایجاد و آغاز به انتقال می‌کند.
² گیرنده (Receiver): شخص یا نهادی که پیام را دریافت و تفسیر می‌کند.
³ کانال (Channel) یا رسانه (Media): وسیله یا مسیر فیزیکی که پیام از طریق آن از فرستنده به گیرنده منتقل می‌شود.
⁴ بازخورد (Feedback): پاسخ گیرنده به پیام فرستنده که کامل‌کننده چرخه ارتباط است.
⁵ نویز (Noise): هرگونه عامل مزاحم یا اختلالی که در وضوح انتقال پیام تداخل ایجاد کند.