خانههای رنگارنگ: چرا خانهها با هم فرق دارند؟
خانهها در آبوهوای گوناگون
آبوهوا نقش مهمی در شکل خانهها دارد. مردم خانههای خود را طوری میسازند که در برابر سرما، گرما یا باران از آنها محافظت کند.
برای مثال، در شهرهای سرد و برفی مانند تبریز، خانهها اغلب پشتبامهای شیبدار دارند. چرا؟ چون برف به راحتی از روی این پشتبامها سر میخورد و روی سقف جمع نمیشود. پنجرهها نیز کوچکتر هستند تا گرمای کمتری از خانه خارج شود.
اما در شهرهای گرم و خشک مانند یزد، خانهها اغلب حیاط مرکزی و بادگیر دارند. بادگیرها مانند کولرهای طبیعی عمل میکنند و هوای خنک را به داخل خانه میآورند. دیوارهای این خانهها نیز کلفت است تا گرما را کمتر به داخل منتقل کند.
| نوع آبوهوا | ویژگیهای خانه | یک مثال |
|---|---|---|
| سرد و برفی | پشتبام شیبدار، پنجرههای کوچک، دیوارهای ضخیم | خانههای قدیمی تبریز |
| گرم و خشک | حیاط مرکزی، بادگیر، دیوارهای کلفت | خانههای تاریخی یزد |
| گرم و مرطوب | خانههای روی پایه، سقفهای بلند، پنجرههای بزرگ برای عبور باد | خانههای شمال ایران |
مواد ساختمانی: از چه چیزی خانه میسازند؟
مردم در هر منطقه از موادی برای ساختن خانه استفاده میکنند که به راحتی در دسترس باشد. این مواد شکل و رنگ خانهها را متفاوت میکند.
در کنار رودخانهها یا جنگلها، مردم از چوب برای ساختن خانه استفاده میکنند. خانههای چوبی در جنگلهای شمال ایران دیده میشوند. در مناطق کوهستانی، از سنگ برای ساختن دیوارهای محکم استفاده میشود. در دشتها و بیابانها، خشت و گل ماده اصلی ساختمانسازی هستند. خانههای گلی در روستاهای اطراف کویر بسیار خنک هستند.
خانههای شهری و روستایی
خانهها در شهرها و روستاها با هم فرق دارند. در شهرهای بزرگ مانند تهران، به دلیل کمبود جا، خانهها به صورت آپارتمان و برج ساخته میشوند. این خانهها روی هم قرار گرفتهاند و خانوادههای زیادی در کنار هم زندگی میکنند.
اما در روستاها، خانهها معمولاً ویلایی و تکطبقه هستند و حیاط بزرگی دارند. در این حیاطها مردم میتوانند باغچه داشته باشند، سبزی بکارند یا حیوانات خانگی نگه دارند. فضای بیشتری برای بازی بچهها نیز وجود دارد.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
خیر، حتی در یک شهر نیز خانهها میتوانند با هم فرق داشته باشند. این تفاوت به دلیل سلیقه افراد، بودجه آنها و قدمت ساختمان است. یک خانه قدیمی ممکن است از آجر قرمز ساخته شده باشد، اما یک خانه جدید شیشه و فلز بیشتری داشته باشد.
در گذشته، جمعیت کمتر بود و زمین بیشتری برای ساختن خانه وجود داشت. همچنین، حیاط مرکز زندگی خانوادگی بود؛ جایی برای پذیرایی از مهمان، بازی کودکان و حتی پرورش حیوانات. امروزه در شهرهای بزرگ به دلیل گرانی زمین، خانهها کوچکتر و بدون حیاط ساخته میشوند.
خانهها در مناطق مختلف به دلایل زیادی با هم تفاوت دارند. آبوهوا، مواد ساختمانی در دسترس و شیوه زندگی مردم مهمترین این دلایل هستند. دفعه بعد که به سفر میروید، خوب به خانهها نگاه کنید. این تفاوتها داستان جالبی از زندگی مردم آن منطقه برای شما تعریف میکنند.
پاورقی
در این مقاله از برخی کلمات تخصصی استفاده شد که معنی آنها در زیر آمده است:
1بادگیر (Windcatcher): یک سازه سنتی روی پشتبام که برای خنککردن هوای داخل خانه از طریق به دام انداختن باد استفاده میشود.
2خشت (Adobe): آجرهایی که از مخلوط خاک رس، کاه و آب ساخته شده و در آفتاب خشک میشوند.
