تکثیر لنفوسیتی: ارتش کوچک بدن شما
لنفوسیتها: سربازان سیستم ایمنی
لنفوسیتها نوعی از گلبولهای سفید خون هستند که مانند سربازان آموزشدیده از بدن در برابر مهاجمان دفاع میکنند. دو گروه اصلی از این سربازان وجود دارند:
| نوع لنفوسیت | محل بلوغ | وظیفه اصلی | مثال عملی |
|---|---|---|---|
| لنفوسیت B2 | مغز استخوان | تولید پادتن4 | مانند کارخانههای تولید اسلحه |
| لنفوسیت T2 | تیموس | حمله مستقیم به سلولهای آلوده | مانند سربازان ویژه |
فعالسازی: صدای اعلام خطر در بدن
وقتی یک عامل بیماریزا مانند ویروس سرماخوردگی وارد بدن میشود، باید شناسایی و گزارش شود. این گزارش توسط آنتیژن3ها انجام میشود. آنتیژنها مولکولهای خاصی روی سطح مهاجمان هستند که مانند کارت شناسایی عمل میکنند.
پس از فعالسازی، لنفوسیتها شروع به تولید پیامرسانهای شیمیایی به نام سیتوکاین5 میکنند. این مواد مانند پیامهای رمزگذاری شده بین سلولهای ایمنی عمل کرده و دستور تقسیم و تکثیر را صادر میکنند.
تقسیم سلولی: از یک سلول به هزاران سلول
پس از دریافت سیگنال فعالسازی، لنفوسیت وارد فرآیند تقسیم سلولی میشود. این فرآیند اساس تکثیر لنفوسیتی است و از قانون سادهای پیروی میکند:
این تقسیمها به سرعت انجام میشوند و در مدت کوتاهی یک لنفوسیت منفرد میتواند به هزاران سلول مشابه تبدیل شود که همه آنها همان آنتیژن خاص را شناسایی میکنند.
| مرحله | شرح | مدت زمان تقریبی |
|---|---|---|
| شناسایی آنتیژن | لنفوسیت آنتیژن مهاجم را تشخیص میدهد | چند ساعت |
| فعالسازی | لنفوسیت آماده تقسیم میشود | 12-24 ساعت |
| تکثیر انفجاری | تقسیم سلولی سریع برای تولید ارتش سلولی | 3-5 روز |
| تمایز | سلولها به انواع تخصصی تبدیل میشوند | همزمان با تکثیر |
حافظه ایمونولوژیک: سپر دفاعی برای آینده
پس از اتمام نبرد با بیماری، بیشتر لنفوسیتهای تکثیر شده از بین میروند، اما گروه کوچکی به نام لنفوسیتهای خاطره6 زنده میمانند. این سلولها سالها در بدن باقی میمانند و اگر همان عامل بیماریزا دوباره حمله کند، به سرعت و با قدرت بیشتری پاسخ میدهند.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
خیر. گاهی این سیستم دچار اشتباه میشود و به اشتباه به سلولهای سالم بدن حمله میکند که به آن بیماری خودایمنی میگویند. مثال: در بیماری دیابت نوع 1، لنفوسیتها به سلولهای تولیدکننده انسولین در لوزالمعده حمله میکنند.
چون در برخورد اول، بدن زمان نیاز دارد تا لنفوسیتهای مناسب را پیدا کند، فعال کند و سپس آنها را تکثیر نماید. این فرآیند ممکن است چند روز طول بکشد. در حمله دوم، لنفوسیتهای خاطره که از قبل حاضر هستند، بلافاصله تکثیر شده و بیماری را خیلی زودتر و قبل از بروز علائم شدید کنترل میکنند.
خیر. فقط لنفوسیتهایی که آنتیژن اختصاصی خود را شناسایی کنند، فعال و تکثیر میشوند. این ویژگی اختصاصی بودن نام دارد و باعث میشود پاسخ ایمنی دقیقاً علیه مهاجم خاصی هدفگیری شود و به بافتهای سالم آسیب نرسد.
پاورقی
1تکثیر لنفوسیتی (Lymphocyte Proliferation): فرآیند تقسیم و افزایش تعداد لنفوسیتهای فعالشده.
2لنفوسیت T و B (T Lymphocytes and B Lymphocytes): انواع اصلی سلولهای سفید خون مسئول پاسخهای ایمنی.
3آنتیژن (Antigen): هر مولکولی که بتواند توسط سیستم ایمنی شناسایی شده و پاسخ ایمنی را تحریک کند.
4پادتن (Antibody): پروتئینهای تخصصی تولید شده توسط لنفوسیتهای B که به آنتیژنهای خاص متصل میشوند.
5سیتوکاین (Cytokine): پروتئینهای کوچکی که به عنوان پیامرسان بین سلولهای ایمنی عمل میکنند.
6لنفوسیت خاطره (Memory Lymphocyte): لنفوسیتهای بلندمدتی که پس از برخورد اول با یک آنتیژن تشکیل شده و پاسخ سریعتر و قویتری در برخوردهای بعدی ایجاد میکنند.
