قفسه سینه: ساختار استخوانی محافظ قلب و ریهها
اجزای تشکیلدهنده قفسه سینه
قفسه سینه از چند بخش اصلی تشکیل شده است که مانند قطعات یک پازل در کنار هم قرار گرفتهاند تا یک محفظهٔ امن و در عین حال انعطافپذیر ایجاد کنند. این ساختار را میتوان به یک قفس محکم اما متحرک تشبیه کرد.
| نام جزء | تعداد | کارکرد اصلی | مثال قابللمس |
|---|---|---|---|
| دندهها۵ | 12 جفت (24 عدد) | ایجاد دیوارههای محافظ در اطراف قفسه سینه | مانند میلههای یک قفس که از محتویات داخل آن محافظت میکنند |
| ستون مهرهها۶ | 12 مهره | اتصال دندهها در پشت و ایجاد ستون محکم | مانند لولای در که اجازهٔ حرکت میدهد اما ساختار اصلی را حفظ میکند |
| جناغ۷ | 1 استخوان | اتصال دندهها در قسمت جلو و تکمیل حلقهٔ محافظ | مانند قفل مرکزی که تمام میلهها را در جلو به هم متصل میکند |
انواع دندهها و نحوهٔ اتصال آنها
دندهها بر اساس نحوهٔ اتصال به جناغ به سه دسته تقسیم میشوند. این تقسیمبندی به درک انعطافپذیری و دامنهٔ حرکت قفسه سینه کمک میکند.
| نوع دنده | جفتهای مربوطه | نحوهٔ اتصال | وضعیت انعطافپذیری |
|---|---|---|---|
| دندههای حقیقی۸ | 7 جفت اول | اتصال مستقیم به جناغ توسط غضروف۹ | انعطافپذیر |
| دندههای کاذب۱۰ | 3 جفت بعدی (جفت ۸ تا ۱۰) | اتصال غیرمستقیم به جناغ از طریق غضروف دندهٔ بالایی | نیمهانعطافپذیر |
| دندههای شناور۱۱ | 2 جفت آخر (جفت ۱۱ و ۱۲) | بدون اتصال به جناغ؛ آزاد در قسمت جلو | بسیار آزاد |
برای درک بهتر، میتوانید دندههای حقیقی را مانند پلهای مستقیم به ساحل جناغ، دندههای کاذب را مانند پلهای اتصالی به پلهای اصلی و دندههای شناور را مانند جادههای بنبست که فقط از پشت شروع میشوند، تصور کنید.
قفسه سینه و مکانیسم تنفس
قفسه سینه فقط یک محافظ ساکن نیست؛ بلکه یک ساختار پویا است که نقش اساسی در تنفس دارد. با انقباض و انبساط عضلات بین دندهای۱۲ و دیافراگم۱۳، حجم قفسه سینه تغییر میکند.
میتوانید این فرآیند را با یک مثال ساده آزمایش کنید: یک بادکنک خالی را داخل یک بطری پلاستیکی خالی قرار دهید و دهانهٔ بادکنک را بر لبهٔ بطری بکشید. کف بطنی را فشار دهید و رها کنید. خواهید دید که با افزایش حجم بطری (مشابه قفسه سینه)، بادکنک (مشابه ریه) از هوا پر میشود.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
خیر. این یک باور نادرست رایج است. همهٔ انسانها، صرفنظر از جنسیت، معمولاً 12 جفت دنده دارند. تغییر در تعداد دندهها بسیار نادر و یک ناهنجاری مادرزادی محسوب میشود.
نمیتوانستیم نفس بکشیم! انعطافپذیری و حرکت دندهها و دیافراگم برای ایجاد تغییر در حجم و در نتیجه انجام عمل دم و بازدم کاملاً ضروری است. یک قفس سینهٔ کاملاً سفت برابر با توقف تنفس خواهد بود.
این دندهها به قسمت پایینی قفسه سینه انعطافپذیری بیشتری میدهند و از اندامهای داخلی مانند کلیهها نیز محافظت میکنند. آزاد بودن آنها باعث میشود در هنگام حرکات خاص مانند خم شدن به پهلو، فشار زیادی به ساختار قفسه سینه وارد نشود.
پاورقی
۱ قفسه سینه (Rib Cage) ۲ قلب (Heart) ۳ ریهها (Lungs) ۴ تنفس (Respiration) ۵ دندهها (Ribs) ۶ ستون مهرهها (Vertebral Column) ۷ جناغ (Sternum) ۸ دندههای حقیقی (True Ribs) ۹ غضروف (Cartilage) ۱۰ دندههای کاذب (False Ribs) ۱۱ دندههای شناور (Floating Ribs) ۱۲ عضلات بین دندهای (Intercostal Muscles) ۱۳ دیافراگم (Diaphragm)
