جمجمه: کلاهخود محافظتی طبیعت
جمجمه از چه بخشهایی تشکیل شده است؟
جمجمه انسان از 22 استخوان مجزا تشکیل شده که به هم متصل شدهاند تا یک ساختار واحد و مقاوم را ایجاد کنند. این استخوانها را میتوان به دو گروه اصلی تقسیم کرد: جمجمه مغزی2 و جمجمه صورت3.
جمجمه مغزی، محفظهای است که مغز را کاملاً در بر میگیرد و از آن محافظت میکند. جمجمه صورت نیز چارچوبی برای صورت ایجاد کرده و از اندامهای حسی مهم مانند چشمها و بینی پشتیبانی میکند.
| نام استخوان | محل قرارگیری | عملکرد اصلی |
|---|---|---|
| استخوان پیشانی4 | جلوی سر | تشکیل پیشانی و سقف کاسه چشم |
| استخوان آهیانهای5 | بالا و کنارههای سر | تشکیل قسمت اعظم سقف و دیوارههای جمجمه |
| استخوان گیجگاهی6 | کنارهها و قاعده جمجمه | حفاظت از ساختارهای گوش و مفصل گیجگاهی-فکی |
| استخوان پسسری7 | پشت و قاعده جمجمه | حفاظت از مخچه و دارای سوراخی برای اتصال نخاع |
| استخوان فک بالا8 | میانه صورت | نگهداری دندانهای فوقانی و تشکیل بخشی از بینی و کف چشم |
| استخوان فک پایین9 | قسمت متحرک زیر صورت | تنها استخوان متحرک جمجمه؛ نگهداری دندانهای تحتانی |
جمجمه چگونه از ما محافظت میکند؟
عملکرد اصلی جمجمه، محافظت است. جمجمه مغزی مانند یک جعبهٔ سخت و محکم عمل میکند که مغزِ نرم و حساس را در برابر ضربات فیزیکی محافظت مینماید. شکل گنبدی آن نیز به پراکنده کردن نیروی ضربات کمک میکند.
جمجمه همچنین از اندامهای حسی حیاتی محافظت میکند. به عنوان مثال، کاسه چشم10 یک محفظهٔ استخوانی است که کره چشم را در خود جای داده و از آن محافظت میکند. استخوانهای گیجگاهی نیز بخشهای مهمی از گوش داخلی و میانی را در بر گرفتهاند که برای شنوایی و تعادل ضروری هستند.
جمجمه چگونه رشد و تغییر میکند؟
جمجمهٔ یک نوزاد با جمجمهٔ یک فرد بزرگسال بسیار متفاوت است. نوزادان هنگام تولد، نواحی نرمی در جمجمه خود دارند که ملاج11 یا فونتانل نامیده میشوند. این نواحی نرم، از صفحات فیبری ساخته شدهاند و به استخوانهای جمجمه اجازه میدهند در طول زایمان کمی روی هم بلغزند و از این طریق، سر نوزاد بتواند از کانال زایمان عبور کند.
این ملاجها به تدریج و معمولاً تا سن 18 تا 24 ماهگی بسته میشوند و استخوانها به طور کامل به هم جوش میخورند. خطوطی که استخوانهای جمجمه را به هم متصل میکنند، درز12 نام دارند. فرمول تقریبی تعداد استخوانهای جمجمه در طول زندگی را میتوان اینگونه نشان داد:
$\text{تعداد استخوانها در نوزاد} \ (\approx 45) > \text{تعداد استخوانها در بزرگسال} \ (=22)$
این به این دلیل است که بسیاری از استخوانهای کوچکتر در نوزادان، با رشد آنها به یکدیگر میپیوندند و استخوانهای بزرگتر و کمتعدادتری را تشکیل میدهند.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
خیر. جمجمه از 22 استخوان مجزا تشکیل شده که درزهای محکمی آنها را به هم متصل کرده است. این اتصال محکم، جمجمه را به یک ساختار واحد و بسیار مقاوم تبدیل کرده است.
تنها استخوان متحرک جمجمه، استخوان فک پایین است. این استخوان به ما امکان میدهد تا دهان خود را برای صحبت کردن، جویدن غذا و خمیازه کشیدن باز و بسته کنیم.
اگرچه ساختار پایهٔ جمجمه در همهٔ انسانها یکسان است، ولی عوامل ژنتیکی، نژادی و گاهی نحوهٔ خواباندن نوزادان میتواند باعث تفاوتهای بسیار جزئی در شکل ظاهری جمجمه شود. این تفاوتها کاملاً طبیعی است.
پاورقی
1 جمجمه (Skull): ساختار استخوانی سر که مغز و اندامهای حسی را در بر میگیرد.
2 جمجمه مغزی (Neurocranium): بخشی از جمجمه که مغز را محصور میکند.
3 جمجمه صورت (Facial Skeleton): بخشی از جمجمه که چارچوب صورت را تشکیل میدهد.
4 استخوان پیشانی (Frontal Bone).
5 استخوان آهیانهای (Parietal Bone).
6 استخوان گیجگاهی (Temporal Bone).
7 استخوان پسسری (Occipital Bone).
8 استخوان فک بالا (Maxilla).
9 استخوان فک پایین (Mandible).
10 کاسه چشم (Orbit).
11 ملاج (Fontanelle).
12 درز (Suture).
