کمپوست: طلای سیاه باغچه
کمپوست چیست و چگونه تشکیل میشود؟
کمپوست نتیجه یک بازیافت طبیعی است. در طبیعت، برگهای ریخته شده روی زمین در جنگل یا بقایای گیاهان به مرور زمان توسط موجودات ریز و درشت تجزیه شده و به خاک برمیگردند. ما انسانها میتوانیم با تقلید از این فرآیند و مدیریت آن، این کار را سریعتر و در محیط خانه یا مدرسه انجام دهیم. در حقیقت، کمپوست کردن یعنی ایجاد شرایط مناسب برای میلیاردها موجود زنده کوچک مانند باکتریها، قارچها و کرمها تا پسماندهای ارگانیک4 ما را بخورند و تجزیه کنند.
برای درک بهتر، میتوانید یک موز را در نظر بگیرید که روی میز آشپزخانه گذاشتهاید و پس از چند روز لکههای قهوهای روی آن ظاهر میشود. این شروع فرآیند تجزیه توسط میکروبهاست. در کمپوستسازی، ما این شرایط را برای انواع مواد فراهم میکنیم تا همه با هم و به سرعت تجزیه شوند.
چه چیزهایی را میتوان به کمپوست تبدیل کرد؟
مواد مناسب برای کمپوست به دو دسته اصلی تقسیم میشوند: مواد «قهوهای» و مواد «سبز». این نامگذاری بر اساس رنگ نیست، بلکه بر اساس محتوای نیتروژن و کربن آنهاست.
| دستهبندی | توضیح و مثالها | نقش |
|---|---|---|
| مواد قهوهایکربندار | شاخههای خشک و خردشده، برگهای خشک پاییزی، خاک اره، تکههای مقوا و کاغذ (بدون جوهر شیمیایی)، کاغذ روزنامه، پوسته تخم مرغ | منبع انرژی برای میکروبها و ایجاد تخلخل در کمپوست |
| مواد سبزنیتروژندار | پسماند میوهها (مانند پوست موز، پوست پرتقال)، پسماند سبزیجات (مانند ته مانده کاهو، پوست هویج)، تفاله قهوه و چای، ضایعات چمن زده شده | منبع پروتئین برای میکروبها و تسریع فرآیند تجزیه |
| مواد ممنوعههشدار | گوشت، استخوان، ماهی، محصولات لبنی، روغن و چربی، غذای پخته شده، فضولات سگ و گربه، زبالههای پلاستیکی | ایجاد بو، جذب حشرات و حیوانات موذی، انتشار بیماریها |
یک نسبت مناسب برای مخلوط کردن این مواد، تقریباً 2 قسمت مواد قهوهای به 1 قسمت مواد سبز است. این نسبت به میکروبها کمک میکند تا با سرعت و کارایی بهینه کار خود را انجام دهند.
چگونه در خانه یا مدرسه کمپوست تولید کنیم؟
ساخت کمپوست بسیار ساده است و به وسایل پیچیدهای نیاز ندارد. شما میتوانید این کار را در یک سطل پلاستیکی بزرگ، یک جعبه چوبی یا حتی یک گوشه از باغچه انجام دهید.
گامبهگام:
گام اول: انتخاب مکان و ظرف یک مکان سایهدار و نزدیک به منبع آب پیدا کنید. یک سطل بزرگ با درپوش که در کف آن چند سوراخ برای خروج آب اضافی ایجاد کردهاید، گزینه مناسبی است.
گام دوم: ایجاد لایه پایه در کف سطل، یک لایه به ضخامت حدود 10 سانتیمتر از شاخههای نازک یا مواد قهوهای درشت بریزید. این لایه به زهکشی و گردش هوا کمک میکند.
گام سوم: افزودن مواد حالا به صورت لایهای عمل کنید. یک لایه 15 سانتیمتری از مواد سبز (مثلاً پسماندهای آشپزخانه) اضافه کنید و بلافاصله روی آن یک لایه 15 سانتیمتری از مواد قهوهای (مثلاً برگ خشک) بریزید. این کار را به صورت متناوب ادامه دهید. فراموش نکنید که هر لایه را کمی مرطوب کنید (مانند یک اسفنج که آب آن گرفته شده باشد).
گام چهارم: هوادهی و همزدن هر چند هفته یکبار، محتوای سطل را با یک چنگک یا بیلچه به خوبی زیرورو کنید. این کار اکسیژن مورد نیاز میکروبها را فراهم کرده و سرعت کار را افزایش میدهد.
گام پنجم: برداشت محصول پس از 3 تا 6 ماه، مواد شما به مادهای تیره، دانهدانه و دارای بوی خوش خاک تبدیل شده است. این همان کمپوست آماده است!
فواید شگفتانگیز کمپوست برای خاک و محیط زیست
استفاده از کمپوست یک برد-برد برای باغبان و کره زمین است.
تقویت خاک: کمپوست ساختار خاک را بهبود میبخشد، به نگهداری آب کمک میکند و مواد مغذی ضروری را به آرامی در اختیار ریشه گیاهان قرار میدهد. این کار نیاز به استفاده از کودهای شیمیایی را کاهش میدهد.
کاهش زباله: تقریباً 30٪ از زبالههای تر5 خانگی را میتوان به کمپوست تبدیل کرد. این کار حجم زبالههای ارسالی به محل دفن زباله6 را به شدت کاهش داده و از تولید گاز متان (یک گاز گلخانهای قوی) جلوگیری میکند.
صرفهجویی اقتصادی: با تولید کود رایگان در خانه، دیگر نیازی به خرید کودهای گرانقیمت برای گلدانها یا باغچه خود ندارید.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
پاسخ: معمولاً دو دلیل اصلی دارد: کمبود اکسیژن یا رطوبت بیش از حد. برای رفع آن، مواد را بیشتر زیرورو کنید تا هوا وارد آن شود و اگر خیلی خیس است، مواد قهوهای خشک بیشتری به آن اضافه کنید.
پاسخ: خیر. میکروبها کار اصلی را انجام میدهند. اما وجود کرمهای خاکی (به ویژه در روشی به نام ورمیکمپوست7) میتواند سرعت تجزیه را به طور چشمگیری افزایش دهد و کمپوست باکیفیتتری تولید کند.
پاسخ: این زمان بستگی به عواملی مانند مواد اولیه، دما و تعداد دفعات هوادهی دارد. اگر به طور منظم مواد را هم بزنید، ممکن است تنها 3 ماه طول بکشد. در غیر این صورت، ممکن است بیش از 6 ماه زمان نیاز باشد.
کمپوستسازی یک فعالیت علمی، ساده و بسیار مفید است که دانشآموزان در هر سنی میتوانند آن را تجربه کنند. این کار نه تنها یک درس عملی از چرخه مواد در طبیعت به ما میآموزد، بلکه گامی موثر در جهت حفظ محیط زیست و تولید کودی طبیعی و غنی برای گیاهان است. با تبدیل پسماندهای آشپزخانه به "طلای سیاه" باغچه، ما به یک شهروند مسئولیتپذیر و دوستدار زمین تبدیل میشویم.
پاورقی
1کمپوست (Compost): کود آلی حاصل از تجزیه کنترلشده مواد آلی.
2کود آلی (Organic Fertilizer): به کودی گفته میشود که منشأ طبیعی (گیاهی یا حیوانی) دارد.
3کمپوستسازی (Composting): فرآیند تجزیه بیولوژیکی مواد آلی در شرایط هوازی (وجود اکسیژن).
4ارگانیک (Organic): به موادی گفته میشود که منشأ موجود زنده داشته و حاوی کربن باشند.
5زباله تر (Wet Waste): به پسماندهای فسادپذیر مانند باقیمانده غذا و پوست میوه و سبزیجات گفته میشود.
6لندفیل (Landfill): محل دفن زباله.
7ورمیکمپوست (Vermicompost): نوعی کمپوست که با استفاده از کرمهای خاکی (معمولاً کرم قرمز) تولید میشود.
