عدسی کمکی (عینک) و نقش آن در اصلاح بینایی
بینایی چگونه کار میکند؟
برای درک نقش عینک، اول باید بفهمیم چشم چگونه میبیند. نور از یک شیء وارد چشم میشود. ابتدا از قرنیه1، که پوشش شفاف جلوی چشم است، عبور میکند. سپس از عدسی2 چشم گذر میکند. این دو با هم نور را خم (یا میشکنند) و آن را روی پردهای حساس در پشت چشم به نام شبکیه3 متمرکز میکنند. شبکیه این نور را به سیگنالهای الکتریکی تبدیل میکند که از طریق عصب بینایی4 به مغز فرستاده میشوند و مغز آنها را به تصویری که میبینیم تفسیر میکند. برای دیدن واضح، نور باید دقیقاً روی شبکیه متمرکز شود.
وقتی بینایی ما دچار مشکل میشود
گاهی اوقات شکل چشم یا قدرت تمرکز آن کاملاً درست نیست. این باعث میشود نور در جای درستی روی شبکیه متمرکز نشود و در نتیجه دید فرد تار شود. به این مشکلات، عیوب انکساری5 میگویند. سه نوع اصلی وجود دارد:
| نوع مشکل | توضیح | نحوهٔ تمرکز نور |
|---|---|---|
| نزدیکبینی6 | فرد اشیاء دور را تار میبیند ولی اشیاء نزدیک را واضح میبیند. معمولاً به دلیل کمی دراز بودن کره چشم است. | نور قبل از رسیدن به شبکیه متمرکز میشود. |
| دوربینی7 | فرد اشیاء نزدیک را تار میبیند ولی اشیاء دور را نسبتاً واضح میبیند. معمولاً به دلیل کمی کوتاه بودن کره چشم است. | نور پس از شبکیه متمرکز میشود. |
| آستیگماتیسم8 | قرنیه به جای کروی بودن، انحنایی نامنظم مانند توپ بسکتبال دارد. این باعث میشود نور در چند نقطه متمرکز شود و همه چیز، هم نزدیک و هم دور، کشیده و تار به نظر برسد. | نور در چند نقطه متمرکز میشود. |
عدسی عینک چگونه مشکل را حل میکند؟
عدسی عینک مانند یک ابزار جادویی است که مسیر نور را قبل از ورود به چشم شما تصحیح میکند. این عدسیها با خم کردن (شکستن) نور، نقطه کانونی9 آن را جابجا میکنند تا دقیقاً روی شبکیه شما بیفتد. نوع عدسی مورد نیاز به مشکل بینایی شما بستگی دارد:
- برای نزدیکبینی: از عدسی مقعر یا واگرا10 استفاده میشود. این عدسیها در وسط نازکتر و در لبهها ضخیمتر هستند. نور را کمی از هم جدا میکنند تا نقطه کانونی به عقب (روی شبکیه) بیفتد.
- برای دوربینی: از عدسی محدب یا همگرا11 استفاده میشود. این عدسیها در وسط ضخیمتر و در لبهها نازکتر هستند. نور را بیشتر به هم نزدیک میکنند تا نقطه کانونی به جلو (روی شبکیه) بیفتد.
- برای آستیگماتیسم: از عدسیهای استوانهای12 یا توریک استفاده میشود. این عدسیها انحنایی خاص دارند که نور را در یک جهت بیشتر از جهت دیگر خم میکنند تا انحنای نامنظم قرنیه را جبران کنند.
از تشخیص تا ساخت: سفر یک عینک
ساختن یک عینک مناسب یک فرآیند دقیق است. اگر فکر میکنید دیدتان تار است، باید به چشمپزشک14 یا اپتومتریست15 مراجعه کنید. آنها با استفاده از دستگاههای مختلف و گذراندن شما از پشت یک فریم آزمایشی (که عدسیهای مختلفی در آن قرار میگیرد)، شماره دقیق چشم شما را تعیین میکنند. این اطلاعات شامل نمره برای هر چشم و در صورت نیاز، عدد مخصوص اصلاح آستیگماتیسم است. سپس این نسخه برای ساخت عدسی به آزمایشگاه اپتیک فرستاده میشود. در آنجا، عدسیها با دقت زیادی تراش و صیقل داده میشوند تا انحنای دقیق مورد نیاز را داشته باشند و در نهایت در قابی که شما انتخاب کردهاید، قرار میگیرند.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
خیر، این یک باور کاملاً غلط است. عینک فقط به شما کمک میکند واضح ببینید. اگر شماره چشم شما تغییر کند، به دلیل رشد طبیعی (مخصوصاً در کودکان و نوجوانان) یا عوامل دیگر است، نه به خاطر استفاده از عینک. در واقع، استفاده نکردن از عینک میتواند باعث خستگی شدید چشم و سردرد شود.
صفحههای نمایش (موبایل، کامپیوتر) نور آبی ساطع میکنند. برخی معتقدند این نور میتواند در خواب اختلال ایجاد کند یا باعث خستگی چشم شود. پوشش ضد نور آبی روی عدسیها بخشی از این نور را منعکس یا جذب میکند. اگر زمان زیادی را با دستگاههای دیجیتال میگذرانید، این پوشش میتواند مفید باشد، اما جایگزین استراحت دادن به چشمها نیست.
امروزه تقریباً همه عدسیها از پلاستیکهای ویژه ساخته میشوند. این عدسیها بسیار سبکتر و مقاومتر از شیشه هستند و کمتر میشکنند. همچنین میتوان پوششهای مختلفی مانند ضد خش، ضد انعکاس و ضد نور آبی را به راحتی روی آنها اضافه کرد.
پاورقی
1 قرنیه (Cornea)
2 عدسی (Lens)
3 شبکیه (Retina)
4 عصب بینایی (Optic Nerve)
5 عیوب انکساری (Refractive Errors)
6 نزدیکبینی (Myopia)
7 دوربینی (Hyperopia یا Hypermetropia)
8 آستیگماتیسم (Astigmatism)
9 نقطه کانونی (Focal Point)
10 عدسی مقعر/واگرا (Concave/Diverging Lens)
11 عدسی محدب/همگرا (Convex/Converging Lens)
12 عدسی استوانهای (Cylindrical Lens)
13 دیوپتر (Dioptre)
14 چشمپزشک (Ophthalmologist)
15 اپتومتریست (Optometrist)
