اعتماد به توان داخلی: باور به ظرفیت مردم، متخصصان و منابع کشور و بهره‌گیری سنجیده از آنها برای حل مشکلات.

اعتماد به توان داخلی به معنای نادیده گرفتن کمک‌های خارجی یا بستن درهای تعامل نیست، بلکه به معنای اولویت دادن به داشته‌های خود و استفادهٔ هوشمندانه از فرصت‌های بیرونی به عنوان مکمل است.

پرسش: آیا اعتماد به توان داخلی یعنی ما نباید از اختراعات و دانش دیگر کشورها استفاده کنیم؟

پاسخ: خیر. اعتماد به توان داخلی به معنای انزوا نیست. بلکه به این معناست که ما ابتدا به سراغ توانایی‌ها و منابع خودمان برویم و اگر نیاز به دانش یا فناوری خاصی داشتیم که در داخل به اندازهٔ کافی وجود ندارد، می‌توانیم از تجربهٔ دیگران نیز بهره ببریم. درست مثل یک تیم ورزشی که اول روی توان بازیکنان خود تمرکز می‌کند، اما اگر نیاز به مربی خوب داشته باشد، می‌تواند از یک مربی خارجی هم کمک بگیرد. مهم این است که وابسته نشود.

پرسش: اگر یک مشکل خیلی بزرگ باشد، مثلاً خشکسالی، چگونه می‌توانیم با توان داخلی آن را حل کنیم؟

پاسخ: مشکلات بزرگ، معمولاً راه‌حل‌های بزرگ و گام‌به‌گام می‌خواهند. برای خشکسالی، متخصصان کشاورزی، هواشناسی و منابع آب با هم همکاری می‌کنند. آنها با مطالعهٔ وضعیت بارندگی، طراحی سامانه‌های آبیاری قطره‌ای، و فرهنگ‌سازی برای صرفه‌جویی، می‌توانند اثر خشکسالی را کاهش دهند. حتی دانش‌آموزان نیز با مصرف بهینهٔ آب در مدرسه و خانه، بخشی از این زنجیرهٔ حل مشکل هستند. پس توان داخلی، از یک دانش‌آموز تا یک استاد دانشگاه را شامل می‌شود.

پرسش: چه فرقی بین اعتماد به توان داخلی و غرور ملی است؟

پاسخ: اعتماد به توان داخلی، یک باور منطقی و مبتنی بر واقعیت است. یعنی ما می‌دانیم که منابع و انسان‌های توانمندی داریم و از آنها درست استفاده می‌کنیم. اما غرور ملی، گاهی جنبهٔ احساسی و افراطی دارد که ممکن است ما را از دیدن نقاط ضعف و نیاز به بهبود باز دارد. اعتماد سالم، با شناخت همزمان نقطه‌های قوت و ضعف همراه است و ما را به تلاش بیشتر تشویق می‌کند، نه اینکه فقط به داشته‌هایمان ببالیم و دست روی دست بگذاریم.

پرسش: اگر متخصصان داخلی در یک زمینه کم‌تجربه باشند، باز هم باید به آنها اعتماد کنیم؟

پاسخ: اعتماد به معنای نادیده گرفتن کم‌تجربگی نیست. بلکه به این معناست که به آنها فرصت دهیم تا با تلاش و مطالعه، تجربه کسب کنند. بسیاری از پیشرفت‌های بزرگ کشور در صنایع هوافضا، هسته‌ای و فناوری اطلاعات، توسط متخصصان جوانی رقم خورده است که روزی کم‌تجربه بودند، اما با حمایت و اعتماد، به توانمندی بالایی رسیدند. بنابراین، اعتماد یعنی سرمایه‌گذاری روی پرورش استعدادها و دادن فرصت به آنها.

برگی از دفترچهٔ توان داخلی

اعتماد به توان داخلی، سفری است که از باور به خود شروع می‌شود و به آبادانی کشور ختم می‌شود. این باور به ما کمک می‌کند تا در مدرسه، خانه و جامعه، به جای انتظار از دیگران، دست به کار شویم. هرگاه با چالشی روبرو شدیم، اول بپرسیم: «چه کسی در اطراف من می‌تواند کمک کند؟ چه منبعی در دسترس داریم؟ چگونه می‌توانیم با همکاری یکدیگر راه‌حل پیدا کنیم؟» به خاطر داشته باشیم که بسیاری از کشورهای پیشرفته، از همین نقطه شروع کرده‌اند؛ با اعتماد به مردم خود، پرورش متخصصان و استفادهٔ درست از منابع. این مسیر، هم ممکن است و هم هوشمندانه. باور به توان داخلی، یعنی انتخاب آینده‌ای که خودمان می‌سازیم، نه آینده‌ای که دیگران برایمان می‌سازند.