اجزای خلاصه گزارش پژوهش
آشنایی با عنوان یا پرسش، اهداف، شیوه گردآوری اطلاعات و نتایج پژوهش برای تهیه یک خلاصه منظم و کاربردی.
خلاصه گزارش پژوهش نوشتهای کوتاه و منظم است که مهمترین بخشهای یک پژوهش را در زمانی کم به خواننده معرفی میکند. اگر این خلاصه بهدرستی تنظیم شود، خواننده بدون مطالعه همه گزارش میتواند موضوع پژوهش، هدف انجام آن، شیوه گردآوری اطلاعات و نتیجههای اصلی را بشناسد. رعایت ترتیب درست اجزای خلاصه، باعث میشود نوشته روشن، دقیق و قابل فهم باشد و ارزش علمی پژوهش بهتر دیده شود.
نکته
هنگام نوشتن خلاصه گزارش پژوهش، لازم نیست همه جزئیات پژوهش نوشته شود. تنها مهمترین اطلاعات هر بخش باید به زبان ساده و کوتاه بیان شوند.
بخشهای اصلی خلاصه گزارش پژوهش
| بخش | کاربرد | نمونه ساده |
|---|---|---|
| عنوان یا پرسش | مشخص میکند پژوهش درباره چیست. | آیا مطالعه روزانه بر یادگیری اثر دارد؟ |
| هدف پژوهش | دلیل انجام پژوهش را بیان میکند. | بررسی تأثیر برنامهریزی درسی بر پیشرفت دانشآموزان. |
| شیوه گردآوری اطلاعات | نشان میدهد اطلاعات چگونه جمعآوری شدهاند. | مطالعه کتاب، پرسشنامه و مشاهده. |
| نتایج پژوهش | مهمترین یافتهها را بیان میکند. | برنامهریزی منظم باعث افزایش یادگیری شد. |
هر خلاصه گزارش پژوهش باید با عنوان یا پرسش آغاز شود. این بخش به خواننده نشان میدهد موضوع اصلی چیست و قرار است چه مسئلهای بررسی شود. اگر عنوان روشن نباشد، خواننده از همان ابتدا دچار ابهام خواهد شد.
پس از آن، هدف پژوهش نوشته میشود. هدف توضیح میدهد که پژوهشگر چرا این موضوع را انتخاب کرده است. برای نمونه، اگر موضوع درباره مصرف آب در مدرسه باشد، هدف میتواند شناخت راههای کاهش هدررفت آب باشد.
بخش بعدی، شیوه گردآوری اطلاعات است. در این قسمت به صورت کوتاه گفته میشود اطلاعات از چه راههایی به دست آمدهاند؛ مانند مطالعه کتابهای درسی، مشاهده، گفتوگو با افراد آگاه یا تکمیل پرسشنامه. نیازی نیست همه جزئیات نوشته شود، بلکه تنها روشهای اصلی کافی هستند.
در پایان نیز نتایج پژوهش قرار میگیرد. نتیجهها باید به روشنی نشان دهند پژوهش به چه پاسخ یا یافتهای رسیده است. نتیجه نباید شامل نظر شخصی یا مطالب تازه باشد، بلکه باید بر پایه اطلاعات گردآوریشده نوشته شود.
اهمیت نظم در نوشتن خلاصه
رعایت ترتیب مناسب اجزای خلاصه باعث میشود خواننده مسیر پژوهش را بهآسانی دنبال کند. اگر نتیجهها پیش از بیان هدف نوشته شوند یا روش گردآوری اطلاعات حذف شود، ممکن است خواننده نتواند درباره اعتبار پژوهش قضاوت درستی داشته باشد.
فرض کنید گروهی از دانشآموزان درباره تأثیر فضای سبز مدرسه بر نشاط دانشآموزان پژوهش کردهاند. اگر تنها نتیجه را بنویسند و اشارهای به روش گردآوری اطلاعات نکنند، مشخص نمیشود که این نتیجه بر چه اساسی به دست آمده است. اما اگر توضیح دهند که از مشاهده، گفتوگو و پرسشنامه استفاده کردهاند، نتیجه پژوهش قابل اعتمادتر به نظر میرسد.
همچنین بهتر است خلاصه گزارش با جملههای کوتاه، روان و مرتبط نوشته شود. استفاده از عبارتهای طولانی یا بیان جزئیات فراوان، هدف اصلی خلاصه را از بین میبرد. خلاصه باید خواننده را در زمانی کوتاه با مهمترین بخشهای پژوهش آشنا کند.
| ویژگی مناسب | دلیل اهمیت |
|---|---|
| کوتاه و روشن بودن | درک سریع موضوع را آسان میکند. |
| رعایت ترتیب بخشها | پیام پژوهش را منظم منتقل میکند. |
| بیان نتیجه بر پایه اطلاعات | از بیان نظرهای بدون دلیل جلوگیری میکند. |
پرسشهای مهم
پرسش: آیا خلاصه گزارش باید همه جزئیات پژوهش را بیان کند؟
پاسخ: خیر. فقط مهمترین اطلاعات هر بخش نوشته میشود تا خواننده دید کلی از پژوهش به دست آورد.
پاسخ: خیر. فقط مهمترین اطلاعات هر بخش نوشته میشود تا خواننده دید کلی از پژوهش به دست آورد.
پرسش: آیا نتیجه پژوهش همان هدف پژوهش است؟
پاسخ: خیر. هدف دلیل انجام پژوهش است، اما نتیجه نشان میدهد پژوهش به چه یافتهای رسیده است.
پاسخ: خیر. هدف دلیل انجام پژوهش است، اما نتیجه نشان میدهد پژوهش به چه یافتهای رسیده است.
پرسش: اگر روش گردآوری اطلاعات نوشته نشود چه مشکلی پیش میآید؟
پاسخ: خواننده نمیتواند تشخیص دهد یافتهها چگونه به دست آمدهاند و اعتبار پژوهش کمتر میشود.
پاسخ: خواننده نمیتواند تشخیص دهد یافتهها چگونه به دست آمدهاند و اعتبار پژوهش کمتر میشود.
پرسش: آیا ترتیب بخشهای خلاصه اهمیت دارد؟
پاسخ: بله. ترتیب درست باعث میشود خواننده روند پژوهش را بهصورت منطقی دنبال کند و بهتر آن را درک کند.
پاسخ: بله. ترتیب درست باعث میشود خواننده روند پژوهش را بهصورت منطقی دنبال کند و بهتر آن را درک کند.
یک خلاصه گزارش پژوهش زمانی موفق است که عنوان یا پرسش پژوهش را روشن بیان کند، هدف انجام پژوهش را توضیح دهد، شیوه گردآوری اطلاعات را بهطور کوتاه معرفی کند و در پایان مهمترین نتایج را بیان نماید. رعایت این چهار بخش، همراه با جملههای ساده و منظم، باعث میشود خواننده در مدت کوتاهی با مسیر و دستاوردهای پژوهش آشنا شود و ارزش کار پژوهشی را بهتر درک کند.