خلاصه گزارش پژوهش
آشنایی با روش کوتاه و منظم بیان هدف، روش، یافتهها و نتیجه پژوهش در زمان محدود.
خلاصه گزارش پژوهش نسخهای کوتاه، منظم و روشن از یک پژوهش کامل است که مهمترین بخشهای آن را در زمانی اندک بیان میکند. در این خلاصه، هدف پژوهش، روش انجام کار، یافتههای اصلی و نتیجه نهایی به شکلی پیوسته و قابل فهم ارائه میشوند تا شنونده یا خواننده بدون مطالعه همه گزارش، با موضوع و دستاوردهای پژوهش آشنا شود. توانایی تهیه چنین خلاصهای باعث میشود پژوهشگر مطالب خود را دقیقتر، منظمتر و اثرگذارتر بیان کند.
نکته: خلاصه گزارش پژوهش به معنای حذف بخشهای مهم نیست؛ بلکه یعنی انتخاب مهمترین اطلاعات و بیان آنها با کمترین واژه و بیشترین نظم.
بخشهای اصلی خلاصه گزارش پژوهش
هر خلاصه پژوهش باید چند بخش اصلی داشته باشد. نخست باید موضوع و هدف پژوهش بیان شود تا مخاطب بداند پژوهش درباره چه مسئلهای انجام شده است. سپس روش انجام پژوهش به صورت کوتاه توضیح داده میشود؛ برای نمونه گفته میشود که اطلاعات از راه مشاهده، پرسشنامه، گفتوگو یا آزمایش گردآوری شده است. پس از آن مهمترین یافتهها بیان میشوند و در پایان نتیجه کلی پژوهش نوشته یا گفته میشود.
| بخش | کاربرد |
|---|---|
| هدف پژوهش | بیان میکند پژوهش برای پاسخ به چه پرسشی انجام شده است. |
| روش پژوهش | به صورت کوتاه شیوه گردآوری اطلاعات را معرفی میکند. |
| یافتهها | مهمترین نتیجههایی را که پژوهش به آنها رسیده بیان میکند. |
| نتیجه | جمعبندی کوتاهی از پاسخ نهایی پژوهش ارائه میدهد. |
اهمیت و کاربرد خلاصه پژوهش
در بسیاری از موقعیتها فرصت کافی برای خواندن یا شنیدن یک گزارش کامل وجود ندارد. برای نمونه ممکن است دانشآموز فقط ۳ تا ۵ دقیقه فرصت داشته باشد تا نتیجه پژوهش خود را برای کلاس ارائه کند. در چنین شرایطی، خلاصه گزارش پژوهش به او کمک میکند تا مهمترین مطالب را بدون پراکندهگویی بیان کند.
تهیه یک خلاصه مناسب باعث میشود مطالب آسانتر در ذهن مخاطب بماند. همچنین نشان میدهد پژوهشگر توانسته است میان اطلاعات مهم و کماهمیت تفاوت قائل شود. اگر همه جزئیات در خلاصه آورده شوند، هدف اصلی آن از بین میرود و مخاطب دچار سردرگمی میشود.
فرض کنید دانشآموزی درباره صرفهجویی در مصرف آب پژوهش کرده است. در گزارش کامل شاید درباره مراحل گردآوری اطلاعات، جدولها و نمونههای فراوان توضیح داده باشد، اما در خلاصه کافی است هدف پژوهش، روش بررسی، مهمترین یافته و نتیجه نهایی را به ترتیب بیان کند. به این ترتیب، هم زمان رعایت میشود و هم پیام اصلی پژوهش به خوبی منتقل خواهد شد.
نکته مهم
بهترین خلاصه، کوتاه است اما هیچ بخش ضروری پژوهش را حذف نمیکند.
پرسشهای مهم درباره خلاصه پژوهش
پرسش: آیا خلاصه پژوهش باید همه جزئیات گزارش را بیان کند؟
پاسخ: خیر. تنها اطلاعات اصلی مانند هدف، روش، یافتهها و نتیجه بیان میشوند و جزئیات غیرضروری حذف میشوند.
پاسخ: خیر. تنها اطلاعات اصلی مانند هدف، روش، یافتهها و نتیجه بیان میشوند و جزئیات غیرضروری حذف میشوند.
پرسش: آیا کوتاه بودن به معنای ناقص بودن است؟
پاسخ: خیر. خلاصه باید کوتاه باشد، اما بخشهای ضروری پژوهش را به ترتیب و با دقت بیان کند.
پاسخ: خیر. خلاصه باید کوتاه باشد، اما بخشهای ضروری پژوهش را به ترتیب و با دقت بیان کند.
پرسش: اگر زمان ارائه بسیار کم باشد، کدام بخش اهمیت بیشتری دارد؟
پاسخ: هدف پژوهش، مهمترین یافته و نتیجه نهایی باید حتماً بیان شوند؛ زیرا پیام اصلی پژوهش را منتقل میکنند.
پاسخ: هدف پژوهش، مهمترین یافته و نتیجه نهایی باید حتماً بیان شوند؛ زیرا پیام اصلی پژوهش را منتقل میکنند.
پرسش: آیا میتوان خلاصه پژوهش را بدون برنامهریزی تهیه کرد؟
پاسخ: بهتر است ابتدا گزارش کامل بررسی شود، سپس مهمترین مطالب انتخاب و به ترتیب منطقی نوشته شوند تا خلاصه روان و منظم باشد.
پاسخ: بهتر است ابتدا گزارش کامل بررسی شود، سپس مهمترین مطالب انتخاب و به ترتیب منطقی نوشته شوند تا خلاصه روان و منظم باشد.
خلاصه گزارش پژوهش ابزاری برای انتقال سریع و دقیق نتیجه یک پژوهش است. در یک خلاصه مناسب، هدف، روش، یافتهها و نتیجه به شکلی منظم و روشن بیان میشوند و از توضیحات غیرضروری پرهیز میشود. هرچه دانشآموز بیشتر تمرین کند که مطالب را کوتاه، دقیق و منظم بیان کند، توانایی او در ارائه پژوهش، سخن گفتن در کلاس و انتقال اندیشههای خود نیز بیشتر خواهد شد.