خمکردن و بازکردن مفصلها؛ حرکت دادن اندامها برای کارهای روزانه
خم و باز کردن در سه حرکت ساده
برای اینکه بفهمیم خمکردن و بازکردن یعنی چه، بهتر است سه نمونه از مفصلهای بدن را نگاه کنیم. هر کدام از این مفصلها یک جور حرکت میدهند:
- مفصل آرنج – وقتی دستتان را به سمت شانه میآورید تا صورتتان را لمس کنید، در واقع آرنج را خم میکنید. وقتی دست را پایین میآورید و کاملاً صاف میکنید، آرنج را باز کردهاید.
- مفصل زانو – وقتی میخواهید بنشینید، زانوها را خم میکنید. وقتی از جای خود بلند میشوید و میایستید، زانوها را باز میکنید.
- مفصل شانه – اگر دستتان را از طرفین بالا ببرید و کنار گوش خود قرار دهید، شانه خم شده است. وقتی دست را پایین میآورید، شانه باز میشود.
| مفصل | نمونهٔ خمکردن | نمونهٔ بازکردن |
|---|---|---|
| آرنج | نزدیک کردن کف دست به شانه | صاف کردن کامل دست |
| زانو | خم کردن پا هنگام نشستن | صاف کردن پا هنگام ایستادن |
| شانه | بالا بردن دست تا کنار گوش | پایین آوردن دست به کنار بدن |
کاربرد خم و باز کردن در زندگی روزانه
شاید باور نکنید ولی در هر کار کوچکی که انجام میدهید، مفصلهایتان خم و باز میشوند. برای نمونه:
- نوشتن با مداد – وقتی مشغول نوشتن مشق هستید، انگشتانتان با خم و باز شدن ریز مفصلها، مداد را حرکت میدهند.
- بستن بند کفش – برای اینکه به پاهایتان برسید، مفصل ران و زانو خم میشوند تا بتوانید خم شوید و بندها را گره بزنید.
- نگاه کردن به ساعت – وقتی مچ دست را میچرخانید تا ساعت را ببینید، در حقیقت مچتان را کمی خم کردهاید.
- غذا خوردن با قاشق – برای برداشتن غذا و رساندن آن به دهان، آرنج خم و باز میشود و این حرکت را دقیق انجام میدهد.
سه پرسش چالشی دربارهٔ خم و باز کردن
پرسش ۱: چرا وقتی دست خود را مشت میکنیم، میگوییم مفصلهای انگشت خم شدهاند؟
زیرا وقتی انگشتان را جمع میکنیم تا مشت بسازیم، زاویهٔ بین بندهای انگشت کوچکتر میشود. به این کاهش زاویه، خمشدن میگوییم. وقتی انگشتان را باز میکنیم تا دست صاف شود، آن را بازکردن مینامیم.
پرسش ۲: آیا خمکردن همیشه با درد یا سختی همراه است؟
نه، خمکردن یک حرکت طبیعی است و اگر مفصل سالم باشد، بدون درد انجام میشود. تنها وقتی مفصل آسیب دیده یا خیلی خشک شده باشد، خم یا باز کردن دردناک میشود. مثلاً اگر روی زمین زانو بزنید و بعد بلند شوید، ممکن است زانو کمی سفت شود ولی این طبیعی است.
پرسش ۳: آیا همهٔ مفصلها به یک اندازه خم و باز میشوند؟
خیر، بعضی مفصلها مانند شانه دامنهٔ حرکت بزرگی دارند و میتوانند بیش از دیگر مفصلها خم و باز شوند. مفصل زانو فقط میتواند خم و باز شود ولی نمیتواند به چپ و راست بچرخد. بنابراین هر مفصل ویژگی خودش را دارد.
آنچه باید به خاطر بسپارید:
- خمکردن یعنی زاویهٔ مفصل را کم کنیم و بازکردن یعنی آن را زیاد کنیم.
- هر روز در کارهای ساده مانند نشستن، برخاستن، نوشتن و غذا خوردن، مفصلها خم و باز میشوند.
- هر مفصل اندازهٔ مشخصی از خم و باز شدن دارد و اگر بیش از اندازه خم شود، ممکن است آسیب ببیند.