گلیم‌بافی: فرایند آماده‌سازی دار، چله‌پیچی و عبور منظم پود برای تولید گلیم ساده یا نقش‌دار.

گلیم‌بافی: از آماده‌سازی دار تا نقش‌بستن طرح

آماده‌سازی دار و چله‌پیچی

برای شروع بافت گلیم، اولین گام، آماده کردن دار است. دار یک چهارچوب چوبی محکم است که تارها روی آن بسته می‌شوند. سطح دار باید صاف باشد تا نخ‌ها به‌خوبی روی آن بلغزند. پس از آماده‌سازی دار، نوبت به چله‌پیچی می‌رسد. چله به مجموعه‌ی نخ‌های عمودی گفته می‌شود که روی دار پیچیده می‌شوند و نقش اسکلت بافت را دارند. برای چله‌پیچی، نخ‌ها را با فاصله‌ای منظم و با کشش یکسان دور دار می‌پیچند. تعداد چله‌ها به عرض گلیم و ظرافت نقش بستگی دارد. هرچه چله‌ها بیشتر و نزدیک‌تر به هم باشند، بافت ظریف‌تر و نقش‌ها دقیق‌تر خواهند شد. در چله‌پیچی باید دقت کرد که نخ‌ها نه خیلی سفت و نه خیلی شُل باشند؛ زیرا سفت بودن نخ باعث پارگی و شُل بودن آن باعث نامنظم شدن بافت می‌شود. پس از اتمام چله‌پیچی، نخ‌ها را به‌صورت دو دسته‌ی فرد و زوج از هم جدا می‌کنند تا عبور پود از بین آن‌ها به‌راحتی انجام شود.

عبور پود و ایجاد نقش

پس از چله‌پیچی، مرحله‌ی اصلی بافت آغاز می‌شود که عبور پود نام دارد. پود، نخ‌های افقی هستند که بین چله‌ها رفت‌وبرگشت می‌کنند و سطح گلیم را می‌سازند. برای عبور پود از ابزاری به نام ماکو استفاده می‌شود که یک قطعه‌ی چوبی یا فلزی باریک است و پود به دور آن پیچیده می‌شود. بافنده با حرکت ماکو بین چله‌های فرد و زوج، پود را از یک طرف به طرف دیگر می‌فرستد و سپس با یک وسیله‌ی دندانه‌دار به نام دفتین یا شانه، پود را به سمت پایین می‌کوبد تا بافت فشرده و منظم شود. در بافت گلیم ساده، پودها به‌صورت یکنواخت و با یک رنگ عبور داده می‌شوند و سطحی صاف و بدون نقش ایجاد می‌کنند. اما در گلیم نقش‌دار، بافنده با تغییر رنگ پود در محل‌های مشخص، طرح‌های هندسی، گل‌ها، خطوط و اشکال مختلف را روی زمینه‌ی گلیم ایجاد می‌کند. برای ایجاد نقش، بافنده باید دقیقاً بداند در هر ردیف، کدام رنگ پود باید عبور داده شود و تعداد پودهای هر رنگ را به‌درستی حساب کند.

پرسش‌های چالشی درباره‌ی گلیم‌بافی