پود؛ نخ افقی بافت پارچه
پود چگونه ساخته میشود؟
برای ساختن یک پارچه، ابتدا تارها را بهصورت عمودی و کاملاً کشیده روی دار (دستگاه بافندگی) میبندند. سپس نوبت به پود میرسد. پود با کمک یک وسیله به نام ماکو (نوعی کلاف چوبی یا فلزی که نخ دور آن پیچیده شده) از میان تارها عبور داده میشود. نکتهی مهم این است که پود برخلاف تار که یکنواخت و پشتسرهم است، بهصورت رفتوبرگشت حرکت میکند؛ یعنی یک رج از چپ به راست و رج بعدی از راست به چپ. به این ترتیب، پارچه رفتهرفته شکل میگیرد.
در حین عبور پود، یک قانون ساده ولی بسیار مهم اجرا میشود: پود باید یکدرمیان از روی یک تار و زیر تار بعدی عبور کند. این کار باعث درهمبافتگی تار و پود میشود و پارچه را محکم میکند. اگر به هر پارچهی سادهای مثل لباسهای تابستانی یا رومیزی نگاه کنید، همین الگوی یکدرمیان را بهوضوح میبینید.
تفاوت تار و پود در یک نگاه
شاید برای شما هم پیش آمده باشد که وقتی یک پارچه را میکشید، در یک جهت بیشتر از جهت دیگر کش میآید. این تفاوت به دلیل نقش تار و پود است. برای آنکه تفاوت این دو را بهتر درک کنید، به جدول زیر توجه کنید:
| ویژگی | تار (عمودی) | پود (افقی) |
|---|---|---|
| جهت قرارگیری | عمودی (از بالا به پایین) | افقی (از چپ به راست و برعکس) |
| میزان کشش | کشش کم (پارچه در این جهت سفتتر است) | کشش زیاد (پارچه در این جهت نرمتر و انعطافپذیرتر است) |
| نقش در طرح | زمینهی اصلی پارچه را میسازد | نقشها و طرحهای روی پارچه را ایجاد میکند |
| جنس نخ | معمولاً محکمتر و تابخوردهتر | معمولاً نرمتر و با تاب کمتر |
پرسشهای رایج دربارهی پود
نه، لزوماً اینطور نیست. در بسیاری از پارچهها، تار از نخ محکمتر و پود از نخ نرمتر یا حتی رنگیتر انتخاب میشود. مثلاً در پارچههای راهراه، پود رنگی باعث ایجاد خطوط افقی میشود در حالی که تار ممکن است سفید یا بیرنگ باشد.
چون پودها بهصورت رفتوبرگشت و با فاصلهی کمی از هم قرار میگیرند و در هنگام بافت، فشار چندانی روی آنها نیست. در نتیجه، نخهای پود آزادتر هستند و وقتی پارچه را در جهت افقی میکشید، این نخها به هم نزدیکتر میشوند و پارچه کش میآید.
بله، در برخی بافتهای خاص مثل گلیم یا زیلو، پودها ضخیمتر و کلفتتر از تار هستند تا طرحهای برجستهتری روی پارچه ایجاد شود. در این حالت، پود نهتنها نقش اتصالدهنده، بلکه نقش اصلی در زیبایی پارچه را دارد.
پود را میتوان قلب تپندهی هر پارچهای دانست. بدون پود، تارها تنها رشتههایی موازی و بیارتباط هستند. با آمدن پود است که تارها به هم گره میخورند و پارچهای یکپارچه پدید میآید. از لباس روزمرهتان گرفته تا پردههای خانه، همه به لطف پود شکل گرفتهاند. دفعهی بعد که پارچهای را در دست میگیرید، به جهت کشش آن و الگوی عبور نخها دقت کنید تا بتوانید تار و پود را از هم تشخیص دهید.
به یاد داشته باشید: تار، استحکام پارچه است و پود، طرح و زیبایی آن.
