طراحی روی وسیله و شیء
آشنایی با روش انتقال پیام، نشانه و هویت دیداری بر سطح وسایل و اشیای کاربردی
طراحی روی وسیله و شیء یعنی قرار دادن تصویر، رنگ، نوشته، نشانه یا الگوی دیداری بر بدنه وسایل حملونقل، ساک، لباس، لیوان، ظرف و دیگر اشیای کاربردی. این طراحی میتواند برای معرفی یک گروه، انتقال پیام، راهنمایی، تبلیغ، زیباسازی یا ایجاد هویت دیداری انجام شود. یک طرح مناسب باید علاوه بر زیبایی، با شکل، جنس، اندازه و کاربرد شیء هماهنگ باشد و پیام خود را سریع و روشن به مخاطب منتقل کند.
گونههای طراحی روی اشیا
طراحی روی اشیا را میتوان بر پایه نوع وسیله و هدف آن بررسی کرد. گاهی طرح بر سطح یک وسیله بزرگ و متحرک، مانند اتوبوس مدرسه یا خودرو خدماتی، اجرا میشود. در این حالت، تصویر و نوشته باید از فاصله دور دیده شوند. گاهی سطح کار کوچکتر است؛ مانند لیوان، جامدادی، ساک پارچهای یا جلد دفتر. در این وسایل، جزئیات بیشتری دیده میشود، اما فضای طراحی محدودتر است.
نوع دیگری از این کار، طراحی روی لباس است. برای نمونه، لباس اعضای یک گروه ورزشی میتواند رنگ مشترک، نشان مدرسه و شماره هر بازیکن را داشته باشد. این عناصر به بیننده کمک میکنند اعضای گروه را سریع تشخیص دهد. طرح لباس باید در بخشهایی قرار گیرد که هنگام حرکت بدن خوانا و قابلمشاهده باقی بماند.
طراحی روی ظرف و وسایل شخصی نیز کاربرد زیادی دارد. تصویر روی بشقاب کودک، نقش روی قمقمه، نشانه روی کیف کتاب یا طرح روی لیوان یادبود، علاوه بر زیبایی میتواند اطلاعاتی درباره کاربرد یا صاحب وسیله بدهد. برای مثال، قرار دادن نشانه بازیافت روی یک ساک پارچهای، پیام کاهش مصرف کیسههای یکبارمصرف را منتقل میکند.
| نوع وسیله | هدف اصلی طراحی | نکته مهم | نمونه آشنا |
|---|---|---|---|
| وسیله حملونقل | معرفی، اطلاعرسانی یا راهنمایی | خوانایی از فاصله دور | نشان و رنگ روی اتوبوس مدرسه |
| لباس | نمایش عضویت و هویت گروهی | هماهنگی طرح با حرکت بدن | پیراهن گروه ورزشی مدرسه |
| ساک و کیف | زیباسازی و انتقال پیام | دوام طرح در برابر تا شدن | ساک پارچهای با پیام محیطزیستی |
| لیوان و ظرف | تزیین، یادبود یا معرفی | هماهنگی با سطح خمیده | لیوان یادبود جشن مدرسه |
هماهنگی طرح با شکل و کاربرد
مهمترین تفاوت طراحی روی یک شیء با طراحی روی کاغذ، وجود حجم، خمیدگی، لبه، دسته و بخشهای متحرک است. طراح نمیتواند بدون توجه به شکل جسم، تصویر را روی آن قرار دهد. برای نمونه، اگر چهرهای روی محل خم شدن یک ساک چاپ شود، هنگام استفاده تغییر شکل میدهد. همچنین نوشتهای که دور یک لیوان ادامه پیدا کند، ممکن است در یک نگاه کامل دیده نشود.
جنس سطح نیز بر انتخاب طرح اثر دارد. سطح پارچهای نرم و انعطافپذیر است، اما بدنه فلزی خودرو سخت و براق است. سطح شیشهای ممکن است نور را بازتاب دهد و ظرفی که شسته میشود، به طرحی مقاوم نیاز دارد. بنابراین طراح باید بداند شیء در چه شرایطی استفاده میشود و طرح با رطوبت، نور، گرما، ساییدگی یا شستوشو روبهرو خواهد شد یا نه.
اندازه عناصر دیداری نیز اهمیت دارد. نوشته روی بدنه یک خودرو باید در چند لحظه خوانده شود؛ زیرا خودرو در حال حرکت است. در مقابل، فرد میتواند یک جامدادی را در دست بگیرد و جزئیات کوچک آن را ببیند. پس یک طرح واحد را نمیتوان بدون تغییر روی همه وسایل اجرا کرد.
رنگها باید با رنگ زمینه هماهنگ باشند. اگر زمینه تیره باشد، نوشته روشن بهتر دیده میشود. همچنین تعداد زیاد رنگها ممکن است پیام را آشفته کند. انتخاب یک یا دو رنگ اصلی و چند رنگ کمکی معمولاً نظم بیشتری ایجاد میکند. در طراحی گروهی، تکرار رنگ و نشانه ثابت سبب میشود وسایل گوناگون، مانند لباس، کیف و لیوان، به یک مجموعه وابسته به نظر برسند.
نکته:
پیش از اجرای نهایی، بهتر است طرح روی تصویر یا الگوی سادهای از شیء آزمایش شود. این کار نشان میدهد که نوشته، تصویر و رنگ در محل درست قرار گرفتهاند یا بخشی از طرح زیر دسته، روی لبه یا در محل خم شدن جسم پنهان میشود.
پرسشهای دقیق درباره طراحی اشیا
آیا هر تصویر زیبایی برای چاپ روی یک وسیله مناسب است؟
خیر. تصویر باید با اندازه، شکل و کاربرد وسیله هماهنگ باشد. یک تصویر پرجزئیات ممکن است روی سطح کوچک نامفهوم شود یا روی سطح خمیده شکل اصلی خود را از دست بدهد.
چرا طرح روی خودرو باید سادهتر از طرح روی لیوان باشد؟
زیرا خودرو معمولاً در حال حرکت است و مخاطب زمان کمی برای دیدن آن دارد. طرح ساده، نوشته درشت و رنگهای مشخص، پیام را سریعتر منتقل میکنند.
آیا پوشاندن همه سطح شیء با نقش، طراحی را بهتر میکند؟
نه همیشه. فضای خالی به دیده شدن عناصر اصلی کمک میکند. اگر همه سطح با شکل و رنگ پر شود، ممکن است نوشته، نشانه یا پیام اصلی میان جزئیات گم شود.
تفاوت تزیین یک شیء با طراحی پیامدار چیست؟
تزیین بیشتر برای زیباتر کردن سطح انجام میشود، اما طراحی پیامدار هدف ارتباطی دارد. برای نمونه، یک نقش گل روی ساک میتواند تزیینی باشد، ولی نشانه کاهش مصرف پلاستیک بر همان ساک، پیام مشخصی را منتقل میکند.
طراحی روی وسیله و شیء زمانی موفق است که زیبایی، خوانایی، دوام و کاربرد را همزمان در نظر بگیرد. طراح باید سطح جسم را مانند بخشی از طرح بشناسد، نه فقط محلی برای قرار دادن تصویر. توجه به جنس، اندازه، حرکت، خمیدگی و روش استفاده از وسیله سبب میشود پیام بهدرستی دیده شود. یک طرح سنجیده میتواند شیئی ساده را به وسیلهای برای معرفی هویت، راهنمایی مخاطب یا انتقال یک پیام اجتماعی تبدیل کند.