بمباران شیمیایی سردشت
فاجعهای در قلب شهر
در یکی از روزهای گرم تابستان، مردم شهر سردشت مشغول زندگی عادی خود بودند که ناگهان آسمان آرام شهر با آوای وحشتناک هواپیماهای جنگی شکسته شد. چند بمب بزرگ بر روی بازار و مناطق مسکونی پرجمعیت شهر فرود آمد. اما این بمبها مانند بمبهای معمولی منفجر نشدند؛ بلکه گازی سمی و زردرنگ از آنها پخش شد که بوی تندی مانند سیر و گوگرد داشت. این گاز مرگبار که "گاز خردل" نام دارد، بر روی پوست بدن تاولهای بزرگ ایجاد میکرد، چشمها را سوزانده و به شدت به ریهها آسیب میزد.
وحشت و هراس در شهر موج میزد. مردم به هر طرف که میدویدند، گاز سمی آنها را دنبال میکرد. بیمارستان شهر که پر از مصدومان بود، خودش در مسیر جریان گاز قرار گرفت و کادر درمانی مجبور شدند آن را ترک کنند. خانوادهها کودکان و سالمندان خود را که بیشترین آسیب را دیده بودند، به حمامهای عمومی میبردند تا مواد سمی را از روی پوستشان بشویند، اما بسیاری از آنها دیر به درمان رسیده بودند.
برخی از کودکان و افراد مسن که در معرض این گاز قرار گرفتند، تا هفتهها و ماهها بعد نیز در بیمارستانها بستری بودند و بسیاری از آنها با وجود درمانهای فراوان، جان خود را از دست دادند. این حملات نه تنها مردم سردشت، بلکه روستاهای اطراف را نیز درگیر کرد و هزاران نفر را برای همیشه دچار بیماریهای ریوی و چشمی کرد.
نقش کشورهای اروپایی در این جنایت
سؤال مهم این است که چگونه رژیم عراق که در ابتدای جنگ توانایی ساخت چنین سلاحهای پیچیدهای را نداشت، توانست به این فناوری دست پیدا کند؟ حقیقت این است که بسیاری از کشورهای اروپایی و آمریکایی با فروش مواد اولیه، تجهیزات و دانش فنی به صدام حسین، او را در ساخت و استفاده از این سلاحهای کشتار جمعی یاری کردند. در حقیقت، این کمکهای تسلیحاتی بود که فاجعه سردشت را رقم زد.
در زیر، برخی از کشورهایی که در تأمین سلاحهای شیمیایی به رژیم عراق کمک کردند، نشان داده شده است:
| کشور | نوع کمک به رژیم عراق |
|---|---|
| آلمان غربی و شرقی | فروش فناوری و تجهیزات پیشرفته برای ساخت جنگافزارهای شیمیایی، ایجاد پایگاههای نظامی و آموزش سربازان عراقی |
| هلند | ارسال بمبهای شیمیایی و تجهیزات دید در شب برای نیروهای عراقی |
| فرانسه | فروش تجهیزات پیشرفته نظامی، اورانیوم و کمک به ساخت زیرساختهای شیمیایی |
| بریتانیا | تأمین مواد اولیه برای جنگافزارهای شیمیایی مانند سدیم سیانید |
این کشورها با انگیزههای اقتصادی و سیاسی، سکوت کردند و اجازه دادند که رژیم عراق با استفاده از سلاحهای ممنوعه، صدها نفر از مردم بیگناه ایران را به خاک و خون بکشد. بعد از این فجایع، مجامع جهانی تحت تأثیر همین کشورها، واکنش قابل توجهی نشان ندادند و حتی سعی کردند این جنایت را نادیده بگیرند.
پرسشهای کلیدی برای درک عمیقتر
چرا کشورهای اروپایی با وجود قوانین بینالمللی، به عراق سلاح شیمیایی فروختند؟
بسیاری از این کشورها سودای فروش تسلیحات و منافع اقتصادی را بر جان انسانها و قوانین بینالمللی ترجیح دادند. آنها با فروش این سلاحها، درآمد هنگفتی به دست آوردند و به روابط سیاسی خود با رژیم عراق اهمیت دادند. این در حالی بود که قوانین بینالمللی استفاده از سلاحهای شیمیایی را به شدت ممنوع کرده بود.
آیا مجامع جهانی بعد از بمباران سردشت اقدامی انجام دادند؟
متأسفانه واکنش مجامع جهانی بسیار ضعیف و دیرهنگام بود. حتی شورای امنیت سازمان ملل نیز تحت تأثیر قدرتهای حامی عراق، نتوانست اقدام مؤثری انجام دهد. با این حال، پس از این فجایع، کنوانسیون منع سلاحهای شیمیایی در جهان جدیتر پیگیری شد و سازمان منع سلاحهای شیمیایی تشکیل گردید.
چرا این حملات "غیرانسانی" و "جنایت جنگی" نامیده میشوند؟
زیرا در قوانین بینالمللی، حمله به غیرنظامیان و استفاده از سلاحهای شیمیایی که به شکلی وحشتناک و غیرقابل کنترل افراد را میکشند یا معلول میکنند، به شدت ممنوع است. این حملات، اصول انسانی و اخلاقی را زیر پا میگذارند و به همین دلیل جنایت جنگی محسوب میشوند.