تجهیزات گرمایشی روزهای نخست جوجهها
آشنایی با سه نوع تأمینکنندهی گرمای جوجهها
هر یک از این سه تجهیز، گرما را به شیوهای متفاوت تولید و به جوجهها میرسانند. در جدول زیر، ویژگیهای اصلی هر کدام را با هم مقایسه کردهایم:
| ویژگی | مادر مصنوعی (برقی) | مادر مصنوعی گازسوز | لامپ گرمایشی (مادونقرمز) |
|---|---|---|---|
| منبع انرژی | برق | گاز (شهری یا مایع) | برق |
| نحوهی تولید گرما | گرمایش الکتریکی (هیتر) | سوزاندن گاز و گرمای حاصل از شعله | تابش نور و گرمای مادونقرمز |
| مزیت اصلی | ایمن و بدون شعله، کنترل آسان دما | هزینهی کمتر نسبت به برق، گرمایش سریع | نور همراه با گرما، دید بهتر برای جوجه و پرورشدهنده |
| نکتهی ایمنی مهم | اتصال زمین و دور از آب | تهویهی مناسب و جلوگیری از نشت گاز | فاصلهی استاندارد از جوجهها و کف سالن |
هر کدام از این تجهیزات، کاربرد ویژهای دارند. مثلاً مادر مصنوعی برقی برای سالنهای کوچک و پرورش خانگی بسیار مناسب است، چون خطری مانند آتشسوزی یا گازگرفتگی ندارد. مادر مصنوعی گازسوز در سالنهای بزرگ مرغداری که تعداد جوجهها زیاد است، بهصرفهتر عمل میکند. لامپ گرمایشی نیز علاوه بر گرما، نور کافی برای فعالیت جوجهها فراهم میکند و به آنها کمک میکند تا جای آب و خوراک را بهتر ببینند.
نکتههای طلایی برای استفادهی درست از هر وسیله
برای اینکه جوجهها از گرمای مناسب برخوردار شوند و بیمار نشوند، باید به چند نکتهی کلیدی توجه کرد:
نخست اینکه دمای زیر مادر مصنوعی یا لامپ، در هفتهی اول باید حدود ۳۵ درجهی سانتیگراد باشد و هر هفته ۲ تا ۳ درجه کاهش یابد. برای تنظیم دما، میتوان دماسنج را در ارتفاع جوجهها قرار داد. دوم اینکه جای قرارگیری وسیلهی گرمایشی باید طوری باشد که جوجهها بتوانند از زیر آن خارج شوند و به نقاط خنکتر بروند. اگر همهی جوجهها زیر وسیله جمع شدهاند، یعنی هوا سرد است و اگر همگی در دورترین نقطه جمع شدهاند، یعنی هوا بیش از حد گرم است. سوم، هر وسیلهای باید بهطور مرتب تمیز و بررسی شود؛ مثلاً گرد و غبار روی لامپ، بازدهی آن را کم میکند و یا گرفتگی مشعل گازسوز، خطر نشت گاز را افزایش میدهد.
یک مثال عینی: فرض کنید در یک مرغداری کوچک، از مادر مصنوعی گازسوز استفاده میکنید. اگر روز اول متوجه شدید که جوجهها بیقرارند و جیغهای بلندی میکشند، احتمالاً یا دمای زیر مادر خیلی بالاست یا گاز به خوبی نمیسوزد و بوی نامطبوعی تولید میکند. در این موقع، باید سریعاً تهویه را افزایش دهید و دمای زیر مادر را با بالا یا پایین بردن شعله تنظیم کنید.
پرسشهای چالشی دربارهی گرمایش جوجهها
آیا میتوان از یک لامپ گرمایشی برای بیش از ۵۰ جوجه استفاده کرد؟
خیر، هر لامپ مادونقرمز تنها برای محدودهی مشخصی از فضا و تعداد معینی جوجه طراحی شده است. اگر تعداد جوجهها زیاد باشد، گرما به همه نمیرسد و جوجههای دور از لامپ دچار سرما میشوند. برای تعداد زیاد، بهتر است از چند لامپ یا مادر مصنوعی بزرگتر استفاده شود.
چرا در هوای گرم تابستان هم به مادر مصنوعی نیاز داریم؟
جوجههای تازهازتخمدرآمده، حتی اگر هوای بیرون گرم باشد، باز هم نمیتوانند دمای بدن خود را در شب یا هنگام وزش باد حفظ کنند. مادر مصنوعی یک نقطهی گرمای مطمئن در اختیار آنها میگذارد تا هر زمان که احساس سرما کردند، به زیر آن بروند. پس استفاده از آن در هر فصلی ضروری است.
آیا مادر مصنوعی گازسوز برای سالنهای خانگی مناسب است؟
معمولاً خیر، زیرا در فضای کوچک، خطر نشت گاز و مسمومیت بسیار بالاست. مادرهای گازسوز برای سالنهای بزرگ با تهویهی قوی طراحی شدهاند. برای محیطهای کوچک، مادر برقی یا لامپ گرمایشی انتخابهای بهتری هستند.
چطور بفهمیم دمای زیر مادر مصنوعی دقیقاً مناسب است؟
بهترین روش، مشاهدهی رفتار جوجههاست. اگر آنها بهطور یکنواخت در زیر مادر پخش شدهاند و برخی نیز در حاشیه خوابیدهاند، یعنی دما عالی است. اگر همه در یک گوشه جمع شدهاند، دما پایین است و اگر همه از مادر فرار کردهاند و به دیوارها چسبیدهاند، دما بالاست.
انتخاب تجهیزات گرمایشی مناسب برای جوجهها، یکی از مهمترین تصمیمها در پرورش طیور است. مادر مصنوعی برقی با ایمنی بالا برای فضاهای کوچک، مادر مصنوعی گازسوز با صرفهی اقتصادی برای سالنهای بزرگ، و لامپ گرمایشی با تأمین همزمان نور و گرما، هر کدام جایگاه ویژهای دارند. کلید موفقیت، تنظیم دقیق دما بر اساس سن جوجهها، توجه به علائم رفتاری آنها و رعایت اصول ایمنی مانند تهویه و فاصلهی استاندارد است. با بهکارگیری درست این ابزارها، میتوان جوجههایی سالم، فعال و با رشد مطلوب پرورش داد.
