گود کردن در طراحی؛ هنر ایجاد فرورفتگی برای نمایان شدن برجستگی
تقسیم موضوع به چند بخش ساده
برای درک گود کردن، بهتر است آن را به سه بخش ساده تقسیم کنیم: خط، سطح و زمینه. هرکدام از این عناصر میتوانند نقش فرورفتگی یا برجستگی را بازی کنند.
| عنصر | نقش در گود کردن | نمونهٔ روزمره |
|---|---|---|
| خط | با ایجاد فرورفتگی در امتداد خط، قسمتهای دیگر برجسته میشوند. | خطهای روی کاغذ شطرنجی که با خودکار پررنگ نوشته شدهاند. |
| سطح | فرورفتگی در سطح باعث میشود نقاط دیگر ارتفاع بیشتری پیدا کنند. | سوراخهای روی تختهی دارت که توپ را به سمت خود میکشند. |
| زمینه | گود کردن زمینه، سوژهٔ اصلی را برجستهتر نشان میدهد. | حاشیهٔ تیرهٔ دور یک پوستر که متن وسط را پررنگتر میکند. |
در طراحی، گود کردن معمولاً با سایه، خطوط موازی یا تغییر رنگ انجام میشود. مثلاً وقتی زیر یک کلمه را خط میکشید، در واقع آن را از بقیهٔ متن جدا و برجسته میکنید. یا وقتی دور یک نقاشی حاشیه میکشید، زمینه را گود کردهاید تا نقاشی بهتر دیده شود.
کاربردهای گود کردن در زندگی روزمره
شاید باور نکنید، اما هر روز با گود کردن سر و کار دارید. چند مثال بزنیم:
- وقتی با مداد روی کاغذ مینویسید، فشار نوک مداد یک شیار کوچک (فرورفتگی) ایجاد میکند که حروف را برجسته نشان میدهد.
- در دفتر مشق، برای مشخص کردن پاسخ درست، دور آن یک دایرهٔ توخالی میکشید. این دایره باعث میشود پاسخ شما از بقیهٔ نوشتهها جدا شود.
- در تابلوهای راهنمایی، نوشتهها معمولاً روی زمینهای تیره قرار میگیرند تا خوانایی بیشتری داشته باشند.
- در بستهبندی خوراکیها، بخشهایی که فرو رفتهاند (مثل خطوط روی کیسهٔ چیپس) باعث میشوند برند محصول بهتر دیده شود.
همچنین در خوشنویسی، هنرمندان با پررنگ کردن بخشهایی از حروف و کمرنگ کردن بخشهای دیگر، جلوهای از فرورفتگی و برجستگی ایجاد میکنند که چشم را به حرکت وا میدارد. در طراحی جلد کتاب هم، عنوان اصلی معمولاً روی زمینهای صاف و یکدست قرار میگیرد تا گود شدن زمینه، عنوان را برجسته کند.
پرسش و پاسخهای چالشی
چون چشم انسان به تفاوتهای روشنایی و بافت حساس است. وقتی یک بخش گود میشود، سایهای روی لبههای آن میافتد که باعث میشود بخشهای مجاور، بلندتر و برجستهتر دیده شوند. این همان اصل تضاد است که در طراحی خیلی به کار میرود.
نه، در طراحی دیجیتال هم از این ترفند استفاده میشود. مثلاً در نرمافزارهای ویرایش عکس، با ابزار سایهاندازی، بخشهایی از تصویر را تیره میکنند تا قسمتهای دیگر روشنتر و برجستهتر دیده شوند. همچنین در ساخت فیلمهای انیمیشن، برای نشان دادن عمق، از همین روش استفاده میکنند.
اگر همهٔ خطوط یک صفحه به یک اندازه گود شوند، دیگر برجستگی مشخصی وجود نخواهد داشت. برای اینکه گود کردن مؤثر باشد، باید بخشهایی را کمرنگ یا فرو رفته کنیم و بخشهای دیگر را پررنگ یا برجسته نگه داریم. مثل یک تابلوی نقاشی که اگر همهٔ رنگها تیره باشند، هیچ نقطهی کانونی دیده نمیشود.
نکتهٔ مهم: گود کردن یک روش هوشمندانه برای راهنمایی چشم بیننده است. با کمی تمرین، میتوانید در نقاشی، خوشنویسی، طراحی پوستر و حتی چیدمان دفتر مشق از آن استفاده کنید. به یاد داشته باشید که تضاد و سایه دو کلید اصلی در ایجاد فرورفتگی و برجستگی هستند. هر جا خواستید چیزی را برجسته کنید، ابتدا به زمینه و خطوط اطراف آن فکر کنید و ببینید چطور میتوانید آنها را گود کنید تا هدف شما بهتر دیده شود.